Austurríska áldósin á álftinni

Red Bull-dósin sem var losuð af goggi álftarinnar við Urriðakotsvatn ...
Red Bull-dósin sem var losuð af goggi álftarinnar við Urriðakotsvatn í dag. Hún hafði verið með hana á goggnum í að minnsta kosti tvær vikur. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Í fyrra var enn eitt metárið í sölu á orkudrykknum Red Bull í heiminum. Þá seldust 6,7 milljarðar dósa af drykknum sem „veitir vængi“ eins og segir í auglýsingunni. Ein þessara áldósa var keypt á Íslandi og endaði föst á goggi álftar sem var nær dauða en lífi er henni var komið til bjargar í dag. Umbúðirnar utan af orkudrykknum gríðarvinsæla urðu því til þess að álftin særðist, hætti að nærast og gat að lokum ekki flogið, þótt vængina hefði hún vissulega.

Álftin valdi vitanlega ekki að festa gogg sinn í dós utan af þessum tiltekna orkudrykk. Það er að vissu leyti tilviljun að Red Bull-dós endaði þar en ekki áldós utan af öðrum drykk. Af áldósunum er nóg í heiminum. Líklega eru um 200 milljarðar slíkra dósa seldar árlega, og þá um 6.700 á hverri sekúndu, líkt og segir á einni fróðleikssíðunni á netinu. Sífellt fleiri drykkjarvöruframleiðendur velja álumbúðir og því eykst fjöldi dósa sem er seldur um víða veröld stöðugt. Er því spáð að eftirspurnin haldi áfram að aukast um 3,5-4% árlega í nánustu framtíð.

Yfir 500 bjórframleiðendur í heiminum bjóða yfir 1.700 tegundir bjóra sem seldir eru í áldósum, svo dæmi sé tekið. Úrval orkudrykkja í áldósum hefur aldrei verið meira og þar er talið að vöxtur í notkun áldósanna verði hvað mestur. Skýringin felst í miklum vinsældum óáfengra drykkja, s.s. orkudrykkja og ávaxtadrykkja ýmiss konar, aðallega meðal ungs fólks. Álið verður svo fyrir valinu meðal annars vegna þess að það er létt og bæði loft- og ljóshelt.

Fyrsta áldósin utan um drykk var framleidd árið 1959 og samtímis var endurvinnsla hennar kynnt til sögunnar en málmurinn ál er þeim eiginlegum gæddur að hægt er að endurvinna hann aftur og aftur.

Álftin með áldósina á gogginum.
Álftin með áldósina á gogginum. mbl.is/Kristinn Magnússon

Í dag enda flestar áldósir sem keyptar eru á Íslandi á endurvinnslustöðvum eða yfir 90% þeirra. Það þýðir þó að umtalsvert magn skilar sér ekki þangað og endar jafnvel á víðavangi.

Á það vorum við harkalega minnt þegar fréttist af álftinni með dósina á gogginum við Urriðakotsvatn. „[...] þessi viðburður sýnir enn og aftur hve mikilvægt það er að koma í veg fyrir að ruslið okkar endi í náttúrunni,“ stóð í færslu umhverfisverndarsamtakanna Landverndar sem skrifuð var að lokinni björgun álftarinnar í morgun.

Í frétt á vef samtaka álframleiðenda í Evrópu segir að endurvinnsluhlutfall drykkjardósa hafi verið tæp 74% í álfunni árið 2015 og að stefnan sé sett á að ná því í 80% á næsta ári. Endurvinnsluhlutfall áls við framleiðslu á áldósum er því um 70% eða þrefalt það sem við á um gler og plast, segir í umfjöllun um málið á vef Rio Tinto sem rekur álverið í Straumsvík.

Á vef Endurvinnslunnar stendur að það taki áldós um 200 ár að leysast upp í umhverfinu en einungis um 60-80 daga taki að endurvinna hana. Aðeins þurfi 5% af orkunni sem notuð er við frumvinnslu áls til endurvinnslu þess. Það er því til mikils að vinna að áldósir skili sér á endurvinnslustöðvar.

Dósin var klippt af goggi álftarinnar í morgun.
Dósin var klippt af goggi álftarinnar í morgun. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Ál er til margra hluta nytsamlegt, s.s. í farartæki á borð við bíla og flugvélar. Álframleiðsla er orkufrekur iðnaður. Þó að ál sem þegar hefur verið framleitt úr súráli sé í dag að stórum hluta endurunnið, m.a. í áldósir, nægir það ekki til að svara eftirspurninni.

Ísland er næststærsti álframleiðandi í Evrópu og sá níundi á heimsvísu. Hér á landi eru þrjú álver; í Hafnarfirði, á Reyðarfirði og í Hvalfirði. Árið 2017 framleiddu þau yfir 880 þúsund tonn af áli og hefur framleiðslan aldrei verið meiri. Til þess notuðu þau um 67% af allri raforku sem framleidd var í landinu.

„Áfram stefnir í heilbrigðan vöxt í eftirspurn áls upp á 4-5% á næstu árum,“ skrifaði framkvæmdastjóri Samáls, Pétur Blöndal, í lok síðasta árs. „Umframeftirspurn er eftir áli á heimsvísu á þessu ári [2018] og útlit fyrir að svo verði áfram á því næsta.“

Sá vinsælasti

Hér að ofan stóð að það væri að vissu leyti tilviljun að Red Bull-dós endaði á goggi álftarinnar. Líkurnar á því voru þó nokkrar ef litið er til vinsælda drykkjarins hér á landi sem og á heimsvísu og þar með fjölda dósa utan af honum sem er í umferð hverju sinni. Red Bull er vinsælasti orkudrykkur í heimi og einn sá allra vinsælasti hér á landi. Í fyrra voru seldar  6.790 milljónir dósa á heimsvísu og jókst salan um 7,7% frá árinu 2017. Mestur var vöxtur á mörkuðum á Indlandi (+30%), í Brasilíu (+22%) og Austur-Evrópu (+22%). Velta fyrirtækisins var eftir því og sú mesta hingað til í þriggja áratuga sögu þess. Hún jókst um 3,8% á milli ára, var 5,5 milljarðar evra í fyrra, eða 756 milljarðar króna.

Álftin með áldósina.
Álftin með áldósina. mbl.is/Kristinn Magnússon

Red Bull er með höfuðstöðvar sínar í Austurríki og þar er drykkurinn framleiddur. Dósirnar eru framleiddar á sama stað sem fyrirtækið segir draga úr mengun sem annars hefði komið frá framleiðslunni. Þá sé reynt að flytja sem mest af vörum með lestum og skipum til að lágmarka enn frekar kolefnisfótsporið.

Dósirnar eru nú þynnri og 60% léttari en þær voru fyrir nokkrum árum. Þær eru sagðar 100% endurvinnanlegar en ekki er að finna upplýsingar á heimasíðu fyrirtækisins hvort þær sem Red Bull notar séu úr endurunnu áli. Við þeirri spurningu fengust heldur ekki svör frá Ölgerðinni sem flytur inn orkudrykkinn.

Hugsunarleysi vandamálið

„Það var ánægjulegt að sjá snögg viðbrögð starfsmanna Náttúrufræðistofnunar við að koma álftinni til bjargar og þá alúð sem henni er sýnd í Húsdýragarðinum,“ segir Birta Aradóttir, vörumerkjastjóri Red Bull hjá Ölgerðinni, í skriflegu svari við spurningum mbl.is. Hún segir að sem betur fer sé umhverfisvitund neytenda að aukast, „og að sjálfsögðu vonumst við, eins og allir aðrir, til að sóðaskapur á borð við þann að henda umbúðum eða öðru á víðvangi minnki með aukinni fræðslu og skilningi á náttúruvernd.“

Spurð hvort hægt sé að selja drykkinn í umbúðum sem brotni hraðar niður í náttúrunni svarar Birta að íslenskir neytendur, rétt eins og neytendur um heim allan, vilji umhverfisvænar umbúðir í auknum mæli og að áldósir séu með þeim allra umhverfisvænstu. „Skil til endurvinnslu [á Íslandi] eru líka með því hæsta sem þekkist í heiminum en hér er vandamálið frekar hugsunarleysi þess sem skildi umbúðirnar eftir í náttúrunni og þar geta allir tekið sig enn frekar á.“

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Dúxinn með 9,83 í MH

21:37 126 nemendur voru brautskráðir frá Menntaskólanum við Hamrahlíð á laugardaginn. Flestir þeirra útskrifuðust af opinni braut, 43 talsins. Átta náðu ágætiseinkunn, það er meðaleinkunn yfir 9. Meira »

Flutningaskip sigldi inn í Kleppsbakka

19:27 Danskt flutningaskip stórskemmdi bryggjuna við Kleppsbakka í morgun þegar það sigldi á hana og skemmdi. Tjónið hleypur á tugum milljóna. Orsakir slyssins liggja ekki fyrir. Meira »

Kepptust um veiðina við Ólafsvík

18:19 Nóg var um að vera á bryggjunni í Ólafsvík í gær og á föstudag, þegar fram fór árlegt mót Sjóstangaveiðifélags Snæfellsness. Tæplega þrjátíu keppendur voru skráðir til leiks og héldu til veiða frá bryggjunni í Ólafsvík klukkan sex á föstudagsmorgun. Meira »

Saltkóngurinn í Svíþjóð

18:02 Hann er hálfur Íslendingur og hálfur Svíi, hann Sven Ásgeir Hanson og á stærsta saltfyrirtæki Svíþjóðar sem selur salt víða um Evrópu. Þessi kappsfulli öldungur hefur haft í ýmsu að snúast á langri ævi, eins og viðskipti, kaup og sala veðhlaupahesta og siglingar. Meira »

Harður árekstur í Árbæ

17:44 Harður árekstur varð þegar tveir bílar skullu saman á mótum Hraunbæjar og Bitruháls í Árbænum í Reykjavík á sjötta tímanum í dag. Farþegar voru fluttir á sjúkrahús til aðhlynningar. Þrír hlutu minni háttar meiðsl. Meira »

„Fólki finnst þetta ekki í lagi lengur“

17:32 „Það kom svolítið á óvart að heilt yfir skuli viðhorfið hafa verið neikvætt, sama hvaða hóp verið var að skoða,“ segir Soffía Halldórsdóttir, sem nýverið skilaði meistaraverkefni sínu sem ber heitið „Selur kynlíf?“ og fjallar um femínisma, kyn og kynferðislegar tengingar í auglýsingum. Meira »

„Sjálfsagt að þjóðin sé blekkt?“

16:52 „Getur verið að þingmenn í öllum flokkum telji sjálfsagt að þjóðin sé blekkt?“ spyr Styrmir Gunnarsson, fyrrverandi ritstjóri Morgunblaðsins, á vefsíðu sinni í dag þar sem hann ræðir umfjöllun mbl.is fyrir viku hvar greint var frá því að utanríkisráðuneytið og Evrópusambandið væru sammála um að umsókn Íslands um inngöngu í sambandið frá 2009 hefði ekki verið dregin til baka eins og haldið var fram á sínum tíma. Meira »

Borgarbókasafnið fékk 18,5 milljónir

16:34 Dagur barnsins er í dag. Styrkjum var úthlutað úr Barnamenningarsjóði í Alþingishúsinu um hádegi við það tilefni. 36 voru styrkirnir, að heildarupphæð 97,5 milljónir. Umsóknirnar voru 108. Meira »

Skynsamlegt skref að banna svartolíuna

16:00 „Við hjá Faxaflóahöfnum höfum lengi nefnt að það sé ástæða til að takmarka notkun svartolíu í landhelgi Íslands, undir þeim formerkjum að til þess að ná árangri í loftslagsmálum að þá verður að grípa til aðgerða. Þess vegna erum við sammála þessari aðferðarfræði,“ segir hafnarstjóri Faxaflóahafna. Meira »

Barn flutt á slysadeild

15:31 Flytja þurfti barn á slysadeild á þriðja tímanum í dag með talsverða áverka eftir að það hafði orðið fyrir bifreið á Sogaveg í Reykjavík en barnið var þar á reiðhjóli. Meira »

Ragnar Þór segist „pólitískt viðundur“

15:15 Ragnar Þór Ingólfsson formaður VR segist hafa verið úthrópaður kvenhatari, krafinn um afsögn úr embætti formanns VR og þaðan af verra, fyrir að lýsa yfir stuðningi við þá þingmenn sem haldið hafa uppi málþófi á Alþingi undanfarið gegn innleiðingu þriðja orkupakkans. Meira »

Bjarni á fund páfa

15:08 Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, er nú staddur í Rómarborg á Ítalíu þar sem hann kemur til með að hitta Frans páfa í Vatíkaninu á morgun, ásamt fjármálaráðherrum fleiri ríkja. Meira »

Lést við störf í Þistilfirði

12:07 Karlmaður á sjötugsaldri lést skammt frá bóndabæ í Þistilfirði um hádegisbil í gærdag. Maðurinn hafði verið við störf á fjórhjóli úti á túni. Meira »

Allir vilja upp við bestu aðstæðurnar

11:45 Fjallgöngumaðurinn Leifur Örn Svavarsson, sem stóð á toppi Everest fjalls ásamt Lýði Guðmundssyni í vikunni, segir að enginn óski sér þess, hvað þá Íslendingar sem séu vanir því að vera einir á fjöllum, að vera á hæsta punkti veraldar í mannmergð. Það skemmi aðeins upplifunina. Meira »

Eldur í gámum á Selfossi

11:32 Eldur logaði í tveimur ruslagámum fyrir aftan verslun Krónunnar á Selfossi í nótt og voru Brunavarnir Árnessýslu kallaðar til á þriðja tímanum í nótt til þess að slökkva eldinn. Meira »

Þurfa að bíða í allt að sjö mánuði

09:55 „Þetta er alvarleg staða. Það er ekki hægt að láta börn og foreldra bíða. Þetta á bara að vera í lagi,” segir Eyrún Guðmundsdóttir, sviðsstjóri fjölskyldusviðs hjá sýslumanni höfuðborgarsvæðisins, um langa bið eftir meðferð á fjölskyldumálum hjá embættinu. Meira »

Snýst í norðanátt og kólnar

08:27 Rólegheitaveður verður á landinu í dag og víða bjart fyrir norðan, en skýjað og stöku skúrir sunnan- og austantil. Það mun þó létta til við Faxaflóa eftir hádegi. Hiti verður 8-15 stig, hlýjast á Vesturlandi, en mun svalara með austurströndinni. Á morgun snýst í norðanátt og kólnar. Meira »

Lögreglumaður sleginn í Garðabæ

07:31 Lögreglu barst í gærkvöldi tilkynning um ágreining sambúðarfólks í húsi í Garðabæ og er lögregla kom á staðinn um kl. 23, réðst konan á lögreglumann og sló hann. Hún var handtekin í kjölfarið og eyddi nóttinni í fangageymslu lögreglu. Meira »

Þetta er adrenalínfíkn

í gær Detta. Velta niður fjallshlíð. Rotast. Slást. Vera skotin/n með byssu. Bera sig að eins og þrautþjálfaður og þungvopnaður sérsveitarmaður. Meira »
Til sölu 200 skápalamir smelltar borun
Til sölu 200 skápalamir smelltar borun 35 mm staðall iso 9002. Verð kr 15.000. E...
Vatnshitarar fyrir sumarhús.
Ýmsar gerðir af vatnshiturum 3300w til 21000w fyrir sumarhús, þessi búnaður er f...
Jessenius Faculty
Jessenius Faculty of Medicine í Martin Slóvakíu heldur inntökupróf í læknisfræði...
Sumarhús- Gestahús- Breytingar
Sumarhús - Gestahús - Breytingar ? Framleiðum stórglæsileg sumarhús í ýmsum stær...