Atvinnuleysi aukist mest á Íslandi innan OECD

Ragna Sigurðardóttir, forseti Ungra jafnaðarmanna.
Ragna Sigurðardóttir, forseti Ungra jafnaðarmanna. Ljósmynd/Hari

Hvergi í löndum OECD hefur atvinnuleysi aukist jafnmikið og á Íslandi frá því kórónuveirufaraldurinn hófst. Atvinnuleysi á Íslandi mælist nú 12,8%, en atvinnuleysi árið 2020 var 4,3 prósentustigum meira en meðaltal áranna 2015-2019. Þetta sýna tölur frá OECD. Um 21 þúsund manns eru atvinnulausir á Íslandi, þar af helmingur á aldrinum 18 til 35 ára.

Ungir jafnaðarmenn vekja athygli á þessu í umsögn sinni um fjármálaáætlun næstu fimm ára. Segja þeir horfur á vinnumarkaði slæmar í samanburði við önnur OECD-ríki og þær hafi versnað samkvæmt nýjustu þjóðhagsspá, jafnvel þótt samdráttur í vergri landsframleiðslu hafi reynst minni en spár gerðu ráð fyrir.

Aðgerðir séu máttlausar

Í umsögninni segja Ungir jafnaðarmenn að máttlausar aðgerðir stjórnvalda hafi magnað upp atvinnuleysi í landinu. Rangt sé í mestu atvinnukreppu á Íslandi frá upphafi að leggja ofuráherslu á að tilteknu skuldahlutfalli sé náð, eins og gert sé.

Í fjármálaáætluninni, sem liggur fyrir þingi, er stefnt að því að skuldahlutfall hins opinbera af landsframleiðslu verði ekki hærra en 54% við árslok 2025.

Alþjóðlegur samanburður á stuðningsaðgerðum stjórnvalda vegna kreppunnar er vandasamur, en bent er á að í greinargerð með fjármálaáætlun sé að finna samanburð á umfangi ríkisfjármálaaðgerða nokkurra ríkja. 

Samanburður úr greinargerð fjármálaáætlunar á viðbrögðum ríkja við kórónukreppunni.
Samanburður úr greinargerð fjármálaáætlunar á viðbrögðum ríkja við kórónukreppunni. Graf/Fjármálaráðuneytið

Þar má sjá að sjálfvirkir sveiflujafnar á Íslandi eru í meðallagi meðal OECD-ríkja, en undir það falla útgjöld á borð við atvinnuleysisbætur og aðra þætti sem aukast sjálfkrafa þegar hagur fólks versnar án þess að breyta þurfi reglum. Sé litið til sértækra aðgerða eru þær mun minni á Íslandi en í samanburðarlöndum.

Ungir jafnaðarmenn segja að réttast væri að forsendur fjármálaáætlunar grundvölluðust á markmiðum um að ná aftur fullri atvinnu í landinu, auka verðmætasköpun og ná jafnvægi í þjóðarbúskapnum. „Ofuráhersla á tiltekið hlutfall opinberra skulda kann að gefa fjármálaáætlun falskt yfirbragð ábyrgðar og fagmennsku en reynist fúsk við nánari athugun,“ segir í umsögninni.

Litlu máli skipti fyrir almenning í landinu hvort skuldahlutfall hins opinbera verði 54 eða 59 prósent árið 2025, svo dæmi sé tekið, en öllu skipti að endurheimta atvinnu og ná þar með að fullnýta framleiðsluþætti hagkerfisins.

mbl.is

Bloggað um fréttina