Ætla að reka saman ofurtölvu

AFP

Í dag var undirritaður samstarfssamningur Veðurstofu Íslands og dönsku veðurstofunnar DMI þar sem m.a. er kveðið á um stóraukið samstarf á sviði rannsókna og veðurtengdrar þjónustu. Samningurinn sem undirritaður var í dag er enn ákveðnara skref í norrænu samstarfi á sviði sameiginlegra reikninga á veðri og sviðsmyndum um loftslagsbreytingar, en hvorttveggja byggir á samrekstri ofurtölvu.

Veðurspár hafa þróast mikið á síðustu árum. Mælingar með fjarkönnunargögnum eins og gervitunglum og veðursjám hafa þar mikla þýðingu, segir í tilkynningu frá Veðurstofunni vegna samningsins. Líkönin sem notuð eru hafa þróast samhliða. Með betri líkönum og fleiri gögnum er unnt að spá fyrir um veður af enn meiri nákvæmni. Til þess þarf mikla reiknigetu sem fæst aðeins með ofurtölvum. Flestar veðurstofur í Evrópu reka sínar eigin ofurtölvur til þess að reikna veðurspár, þar á meðal danska veðurstofan. Þróun ofurtölva er hröð og kröfur til veðurstofa um nákvæmari og hraðari uppfærslu á veðurspám kallar á hraðari uppfærslur á ofurtölvunum en áður. Á sama tíma er þrengt að fjárhag veðurstofa, þær verða að leita leiða til að hagræða og ein leið er samstarf um ofurtölvur og þar með hagkvæmni í rekstri.

Mun hafa tíu sinnum meiri reiknigetu

Í mars á þessu ári hófu norska og sænska veðurstofan samstarf um fjárfestingu og rekstur ofurtölva. Danska veðurstofan leitaði eftir samstarfi við Veðurstofuna fyrir um ári um rekstur á næstu ofurtölvu sinni. Hún mun hafa tíu sinnum meiri reiknigetu en sú tölva sem danska veðurstofan er með í dag og þarf mun meira rafmagn. Orka í Danmörku er dýr og ekki framleidd með endurnýjanlegum orkugjöfum nema að mjög takmörkuðu leyti, segir í tilkynningu Veðurstofunnar.

Opinberar stofnanir í Danmörku eru undir ströngum kvótum um losun gróðurhúsaloftegunda sem gerir þeim nær ómögulegt að endurnýja ofurtölvu sína og reka í Danmörku. Íslandi býr vel hvað þetta varðar. Við framleiðum okkar rafmagn með endurnýjanlegum orkugjöfum á samkeppnishæfu verði. Með samstarfi Veðurstofunnar og dönsku veðurstofunnar um rekstur ofurtölvunnar njóta Danir okkar hagstæðu orkugjafa.

Með samstarfinu gefst Veðurstofunni tækifæri til að stækka spásvæðið í kringum Íslands og þá sérstaklega suðvestur af landinu, sem er mikilvægur hluti þjónustusvæðis Veðurstofunnar. Veðurstofan mun þannig geta veitt enn betri veðurþjónustu almennt og til aðila sem eiga mikið undir góðum upplýsingum um veðurfar, s.s. bændur, ferðamenn og sjófarendur, auk enn betri þjónustu við alþjóðaflug.

Frá því að veðurmælingar hófust á Íslandi 1749 hefur samstarf og stuðningur frá Dönum verið ómetanlegur. Samningurinn sem er undirritaður í dag gerir Veðurstofunni kleyft að bæta þjónustu sína á öllum sviðum: í veðurspám, hafísspám, reikningum á fortíðarloftslagi og framtíðar sviðsmyndum mögulegra loftslagsbreytinga. Samningur þessi veitir einnig betri tækifæri til styrkumsókna og þátttöku í rannsóknarverkefnum, fjármögnuð af bæði norrænum og evrópskum rannsókna- og þróunarsjóðum.

Fjárveitingar hafa dregist saman á sama tíma og tæknin þróast hraðar en veðurstofurnar geta fylgt eftir hver fyrir sig. Þrýstingur á aukið samstarf er sú leið sem veðurstofur í Evrópu hafa valið. Norrænu veðurstofurnar hafa tekið forystu hvað þetta varðar, sbr. samstarf Svía og Norðmanna og nú samstarf Dana og Íslendinga. Þegar er hafinn undirbúningur fyrir norrænt samstarf um fjárfestingu og rekstur ofurtölva. Samningurinn sem undirritaður var í dag er enn ákveðnara skref í norrænu samstarfi á sviði sameiginlegra reikninga á veðri og sviðsmyndum um loftslagsbreytingar, en hvorttveggja byggir á samrekstri ofurtölvu.

mbl.is