Gils Halldór Guðmundsson fæddist í Hjarðardal innri í Önundarfirði 31. desember 1914. Hann lést á Hrafnistu í Reykjavík föstudaginn 29. apríl. Foreldrar hans voru Guðmundur Gilsson og Sigríður Hagalínsdóttir. Gils var elstur tíu systkina sem öll lifa hann utan ein systir sem dó ung.

Eiginkona Gils var Guðný Jóhannesdóttir Lynge. Hún er látin. Þau áttu eina dóttur, Ernu Sigríði, sem býr í Danmörku. Börn Ernu eru: Lona, Nanna, Anna Björg og Viola og barnabarn Gustav. Uppeldissonur Gils, sonur Guðnýjar, er Úlfur Árnason. Úlfur er kvæntur Lenu og búa þau í Svíþjóð. Börn þeirra eru: Hanna, Erik, Johann og Emma.

Gils ólst upp í foreldrahúsum við búskap og sjósókn. Hann lauk kennaraprófi frá KÍ 1938, var kennari við íþróttaskólann í Haukadal 1938-1940 og við unglingaskóla í Garði og Sandgerði 1940-1941. Gils vann við afgreiðslustörf í Sandgerði 1941-1943 en þá fluttist hann til Reykjavíkur. Um þær mundir hófst sá ferill sem varð meginþáttur í ævistarfi hans. Hann fór að skrá margs konar þjóðlegan fróðleik og árin 1943-1956 stundaði hann einkum ritstörf og blaðamennsku. Hann var ritstjóri Sjómannablaðsins Víkings árin 1945-1954. Gils var afkastamikill rithöfundur og meðal ritverka hans eru eftirfarandi bækur: Frá ystu nesjum, Skútuöldin, Öldin okkar, Öldin sem leið, Bára blá, Mánasilfur, Gestur og Þeir settu svip á öldina. Síðasta bók hans Í nærveru sálar: Einar Hjörleifsson Kvaran, maðurinn og skáldið, kom út 1997. Gils var formaður Rithöfundasambands Íslands 1957-1958 og forstjóri Menningarsjóðs 1956-1975.

Gils var einn af stofnendum Þjóðvarnarflokks Íslands, ritari hans 1953-1960 og síðan varaformaður 1960-1962. Gils var alþingismaður Reykvíkinga fyrir þann flokk 1953-1956 og alþingismaður í Reykjaneskjördæmi 1963-1979 fyrir Alþýðubandalagið. Hann sat 20 þing, var forseti neðri deildar Alþingis 1971-1974, fyrsti varaforseti sameinaðs Alþingis 1974-1978 og forseti þess 1978-1979. Gils sat í Norðurlandaráði 1971-1974 og 1978-1980, í stjórn Menningarsjóðs Norðurlanda 1974 og 1975, sat á Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna 1970 og á hafréttarráðstefnu Sameinuðu þjóðanna 1974-1975. Gils var gerður að heiðursfélaga í Félagi fyrrverandi alþingismanna fyrir stuttu.

Útför Gils verður gerð frá Bústaðakirkju í dag og hefst athöfnin klukkan 13.

Gils Guðmundsson, rithöfundur og fyrrverandi alþingismaður, er látinn. Með honum er genginn einn merkasti og afkastamesti rithöfundur síðustu aldar, en ritverk hans spanna flesta þætti þjóðlífsins og atvinnusögu landsins auk nútímasögunnar í bókunum Öldin okkar og Öldin sem leið. Gils lét til sín taka í stjórnmálum og sat á Alþingi í tvo áratugi, fyrst fyrir Þjóðvarnarflokk Íslands og síðar fyrir Alþýðubandalagið. Veitti hann forystu og tók þátt í störfum fjölda nefnda, innlendra og norrænna, og sat auk þess á Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna og á hafréttarráðstefnu SÞ. En ljúfust er minning mín um Gils frá árunum heima á Reykjalundi þegar hann og kona hans Guðný, móðursystir mín, komu í heimsóknir ásamt börnunum Úlfi og Ernu. Mér fannst hann alltaf mjög sérstakur, hæverskur, næstum feiminn, en vingjarnlegur og notalegur við okkur börnin, og ávallt var stutt í kímið brosið. Í heimsóknum Reykjalundarfjölskyldunnar í Drápuhlíðina og á Laufásveginn voru ærslafullir leikir og spilað á spil, en jafnframt skynjuðum við að við vorum á menningarheimili með stærra bókasafni en okkur óraði fyrir að væri til á venjulegu heimili. Gaman var að glugga í bækurnar og spjalla við Gils sem var hafsjór af fróðleik um alla skapaða hluti. Eftir að börnin voru flogin úr hreiðrinu var Gils atkvæðamikill í húsverkum á heimili þeirra Guðnýjar. Á öllum tímum dags gátum við komið óvænt í heimsókn og þá var hann fljótur að sjóða nýjan fisk eða snara fram kaffi með jólaköku. Gils ritaði sögu föður okkar, Odds Ólafssonar á Reykjalundi. Var samstarf hans við Ragnheiði, móður okkar, og okkur systkinin við gerð bókarinnar einstaklega ánægjulegt. Að leiðarlokum vil ég fyrir hönd okkar systkinanna frá Reykjalundi og fjölskyldna okkar þakka vináttu og frændrækni í okkar garð á langri samleið. Ernu, Úlfi og fjölskyldum þeirra vottum við okkar innilegustu samúð. Guð blessi minningu Gils Guðmundssonar.

Ólafur Hergill Oddsson.

Nú er langri vegferð lokið, farsælli vegferð, vegferð sem hófst vestur í Önundarfirði fyrir rúmum níutíu árum. Í dag kallast ekki langur vegur úr Hjarðardal Innri til Reykjavíkur en á fyrri helmingi síðustu aldar gegndi öðru máli og níutíu ár eru ekki langur tími í eilífðinni, en í mannsævinni eru þau langur tími og nú er hann Gils frændi minn og nafni allur, vegferðinni lokið.

Það var stoltur ungur drengur sem ólst upp í Auðsholti og átti nafna og frænda sem var þingmaður og hafði oft lesið upp í útvarpinu og þegar hann Jón nágranni minn í Austurbænum fór með þennan vísuhluta þegar hann hitti mig "kafloðnum þjóðvarnarkolli/ kinka ég framan í Gils" og þegar allir sátu við útvarpið og hlustuðu á Gils lesa upp, en hann var sérlega góður upplesari, röddin lét svo vel í eyra, skýrmæltur með sérstakar áherslur sem gleymast ekki þeim sem á hann hlustuðu. Oft var gripið til Aldanna okkar í bókahillunni ef fræðast þurfti um liðna atburði en þar hafði Gils m.a. ritstjórn með höndum. Þegar ég hugsa til baka þá minnist ég lítils atviks sem gerðist uppi í Kerlingarfjöllum fyrir mörgum árum. Þá vorum við þar á ferð nokkur ungmenni og þótti okkur við nokkrum órétti beitt. Fórum við á fund staðarhaldara og ræddum málin við hann. Eftir að hafa kynnt okkur og sagt nokkur deili á okkur kom í ljós að hann þekkti frænda minn og nafna afar vel. Við leystum málin farsællega og að endingu sagði staðarhaldarinn við mig: ,,Þú ert líkur honum frænda þínum, kurteis en fylginn þér." Mér hlýnaði um hjartaræturnar þarna uppi í Kerlingarfjöllum, slíka umsögn var gott að fá.

Ég minnist ýmissa atvika sem gerðust þegar við bræðurnir vorum að ræða pólitík við frænda. Hann hlustaði á okkur og skoðanir okkar á mönnum og málefnum, kannski alltof dómhörðum um fólk. Þegar við spurðum hann álits sagði hann og kímdi: ,,Humm, jamm, finnst ykkur það?" Hann talaði aldrei illa um andstæðingana og fannst talsvert í marga þeirra spunnið.

Við systkinin nutum góðs af því þegar Gils fór að reskjast og minnkaði við sig húsnæði. Þá fengum við bækurnar hans. Það bókasafn var mikið að vöxtum og allt góðar bækur og fræðandi og fyrir það erum við þakklát.

Já, nú er þessari vegferð lokið, vegferð þess manns sem var "kurteis en fylginn sér". Ég kom í heimsókn til frænda míns á Landspítalann nú fyrir skömmu. Hann átti erfitt um andardrátt og mál, þegar ég beygði mig niður að honum og kyssti hann á kinnina fann ég að hann klappaði mér létt á öxlina. Mátturinn var þrotinn, en brosið á vörunum var það sama.

Hvíldu í friði, frændi minn.

Gils Einarsson.

Föðurbróðir okkar, Gils Guðmundsson, er látinn, níræður að aldri. Við systkinin minnumst Gils sem hógværs, trausts og hæfileikaríks manns, sem litið var upp til með virðingu og stolti. Gils var víðsýnn maður og vandaður, og er þekking hans á fyrri tíðar starfsháttum landsþekkt í þeim ritum sem eftir hann liggja. Samband okkar systkina við Gils styrktist á síðari árum þar sem faðir okkar, Páll, var hans félagi, stoð og stytta síðustu árin. Þar sem faðir okkar á ekki þess kost að kveðja Gils hér á þessum degi, þá bað hann okkur fyrir kærleikskveðjur. Margar góðar sögur fóru þeim í milli og var þeim miðlað til okkar sem fylgdumst með. Unga kynslóðin hafði mætur á og gaman af sundferðum með honum og afa, enda átti hann auðvelt með að hrífa þau með sér. Níræðisafmæli sitt hélt Gils upp á um áramótin, í Kaupmannahöfn, í faðmi fjölskyldunnar og átti með henni góðar stundir. Hann varð langafi í síðasta mánuði og seint mun gleymast blikið, sem kom í augu hans er hann sagði frá því með stolti. Þægileg nærvera Gils mun lifa í okkar hjörtum. Takk fyrir samverustundirnar.

Páll og börn.

Kær móðurbróðir minn Gils Guðmundsson er látinn. Ég naut þeirrar gæfu að fá að kynnast honum náið síðustu árin. Gils var mikill ljúflingur í allri umgengni og hófsmaður til orðs og æðis. Þegar ég hugsa til hans er mér efst í huga þakklæti fyrir allar samverustundirnar sem við áttum og stolt yfir því að hafa átt þennan heiðursmann að frænda og vini. Oftar en ekki var hann með bók í hendi þegar mig bar að garði eða hann var að fylgjast með sjónvarpinu. Mig furðaði hvað hann hafði fjölbreytt áhugamál og fylgdist vel með, þrátt fyrir háan aldur. Hann virtist heima í öllu, allt frá innlendum og erlendum fréttum til helstu atburða í íþróttum, fegurðarsamkeppni, Formúlu 1, söngvakeppni eða boxi. Ekkert mannlegt var honum óviðkomandi. Þegar ég orðaði það við hann kom bros í augun á honum þótt hann segði ekki margt. Oft ræddum við fréttir líðandi stundar og ávallt kom hann með yfirvegaðar athugasemdir og hafði einhvern veginn svo heilbrigðar skoðanir á öllum hlutum. Einhverju sinni spurði ég hann hvernig það hefði atvikast að hann hefði farið að taka þátt í stjórnmálum og svo á þing. Þegar hann hafði sagt mér frá því þagði hann smástund og sagði svo: "Það hefur sennilega forðað mér frá því að daga uppi á einhverju safninu."

Í tilefni af níræðisafmæli sínu 31. desember síðastliðinn tók hann sér ferð á hendur og flaug til Danmerkur til þess að geta fagnað þeim áfanga með ástvinum sínum, dóttur sinni og fjölskyldu í Danmörku og fóstursyni sínum og fjölskyldu í Svíþjóð. Þau hittust öll í Kaupmannahöfn og áttu þar saman dýrmætar ánægjustundir sem glöddu hann mjög. Hann talaði um það við okkur systur hvað það hefði verið ánægjulegt að allt fólkið hans skyldi geta komið og verið með honum og þá skyggði það ekki á gleðina að von var á tveimur langafabörnum.

Gils hélt sinni andlegu reisn til hinstu stundar og fylgdist með öllu.

Elsku frændi minn, þakka þér fyrir allt sem þú gafst mér. Ég fór ævinlega með fögnuð og gleði í sálinni af þínum fundi.

Sigríður Ása Einarsdóttir.

Við berum öll virðingu fyrri arfi forfeðranna en ræktum hann með misjöfnum hætti. Gils Guðmundsson er einn þeirra Íslendinga sem best hefur haldið til haga sögu þessa lands. Mér virtist að hann væri alla tíð að hugsa um og ráðast í ný verkefni við að rita merka sögu. Allt var það gert í stuttum og skýrum stíl sem var okkur öllum auðskiljanlegur.

En Gils var ekki aðeins rithöfundur, hann var stjórnmálamaður af mikilli hugsjón. Hann var einn af forvígsmönnum um stofnun Þjóðvarnarflokksins, ekki síst vegna þess að hann var einlægur herstöðvarandstæðingur. Hann var áhugasamur um allt sem varðaði kjör fólks, einkum á sviði atvinnu- og velferðarmála. Hann var sanngjarn, hófsamur og velviljaður í allri framkomu. Það gætu margir á Alþingi lært af málflutningi hans og aðferðum til að hafa áhrif á gang mála. Hann lagði alltaf gott til og virðulegur og traustur málflutningur hans vakti eftirtekt og var tekinn alvarlega.

Áður en ég kynntist Gils hafði ég góð kynni af bróður hans, Kristjáni. Kristján rak þá fyrirtæki í Kópavogi og nákvæmari manni í fjárreiðum og bókhaldi hef ég ekki kynnst. Minnti Gils mig alltaf á hann þegar leiðir okkar lágu saman.

Sem forseti Sameinaðs Alþingis naut Gils mikils trausts og virðingar. Enginn dró úrskurði hans í efa enda allt sett fram af sanngirni og hógværð.

Gils starfaði á vettvangi Norðurlandaráðs þar sem hann vann af miklum áhuga. Þar naut hann sín vel og var alltaf að miðla af víðtækri þekkingu sinni um sögu Íslands og annarra Norðulandaþjóða.

Síðast naut ég samvinnu hans í eftirlitsnefnd Norræna fjárfestingarbankans. Á þeim ferðum varð mér enn betur ljós einlægur áhugi hans á öllu sem til framfara horfði. Á slíkum stundum miðlaði hann af gífurlegri þekkingu á sögu landsins og baráttu fólksins fyrir bættum kjörum.

Gils átti að heita andstæðingur minn í stjórnmálum en ég upplifði hann alltaf sem samherja og vin.

Ég votta afkomendum hans og ættingjum mína dýpstu samúð og minnist hans af virðingu og þakklæti.

Halldór Ásgrímsson.

Það urðu mörgum sár vonbrigði að ekki skyldi staðið við þau fyrirheit sem gefin voru bæði af íslenskum og bandarískum ráðamönnum þegar bandaríski herinn kom fyrst til landsins árið 1941 að allur erlendur her hyrfi af landi brott að styrjöldinni lokinni. Sú niðurstaða klauf íslensku þjóðina í tvær stríðandi fylkingar og um langt skeið var tvísýnt um hvor fylkingin yrði ofan á. Gils Guðmundsson var einn þeirra fjölmörgu sem andmælti áframhaldandi hersetu og lenti fljótt í fremstu víglínu í þeim átökum.

Ég var nýfermdur unglingur um það leyti sem Gils og félagar hans hófu útgáfu blaðsins Frjálsrar þjóðar og stofnuðu nýjan, vinstrisinnaðan stjórnmálaflokk, Þjóðvarnarflokkinn, til að berjast gegn bandarískri hersetu og afleiðingum hennar. Við nokkrir bekkjarbræður í Laugarnesskóla leituðum þegar eftir inngöngu í æskulýðsfélag ungra þjóðvarnarmanna en reyndumst of ungir til að mega vera í þeim félagsskap. Hins vegar voru engin aldursmörk hvað flokkinn sjálfan varðaði og vorum við settir þar á skrá og mættum meira að segja á landsfund flokksins nokkrum dögum síðar. Þar voru margar snjallar ræður fluttar. En mér var strax ljóst að Gils yrði sterkasti frambjóðandinn. Enda fór það svo að hann skipaði efsta sætið á lista flokksins í Reykjavík í kosningunum þá um sumarið.

Á þessum árum var fjórflokkakerfið ákaflega fastmótað og engum frambjóðanda utan þess hafði tekist að ná kjöri á þing frá því fyrir stríð. Fylgi kjósenda var miklu bundnara gömlu flokkunum en síðar varð og við það bættist að utan Reykjavíkur voru einmennings- eða tvímenningskjördæmi. Kerfið var því afar óhagstætt minni flokkum. Þeir gátu þó gert sér von um landskjörna þingmenn ef þeir fengu mann kjörinn í einu kjördæmi og komu þannig móðurskipinu í land eins og það var kallað. Þess vegna var við ramman reip að draga fyrir nýstofnaðan flokk að ná árangri með litlum fyrirvara. Eina vonin var að koma manni að í höfuðborginni en til þess þurfti upp undir 10% atkvæða.

Gils var aðalræðumaður flokksins í útvarpsumræðum skömmu fyrir kosningar og fór þar saman þróttmikill og rökfastur málflutningur, góð raddbeiting og einkar vandað málfar. Á þeim árum var hlýtt á útvarpsumræður á svo til hverju einasta heimili landsins og mér er minnisstætt hvílíka athygli ræða hans vakti, meðal annars á fjölmennum vinnustað þar sem ég starfaði þá um sumarið. Í öðru sæti listans var Bergur Sigurbjörnsson, skeleggur og hugmyndaríkur viðskiptafræðingur, og saman tókst þeim með fleiri góðum mönnum að tryggja Gils kjördæmissæti í afar tvísýnni kosningu og komust upp fyrir fylgi framsóknarmanna í höfuðstaðnum með þeim afleiðingum að eini þingmaður þeirra í Reykjavík féll. Þóttu það mikil tíðindi. En Bergur náði inn sem landskjörinn.

Þjóðvarnarflokkurinn varð ekki langlífur á þingi. Sigur flokksins hafði þó mikil áhrif bæði innan Alþýðuflokksins en þó enn frekar innan Framsóknarflokksins. Samkvæmt skoðanakönnun sem gerð var sumarið 1955 studdi aðeins rúmur þriðjungur landsmanna hersetuna en tæpir tveir þriðju af þeim sem afstöðu tóku voru henni andvígir. Í marsmánuði 1956 samþykkti Alþingi ályktun með yfirgnæfandi meirihluta atkvæða um endurskoðun varnarsamningsins með það að markmiði að herinn hyrfi úr landi. Þjóðvarnarmenn gátu því sannarlega fagnað sigri ásamt sósíalistum og þeim mörgu framsóknarmönnum og alþýðuflokksmönnum sem unnið höfðu að sama markmiði.

En hér fór sem stundum áður að einmitt í sigrinum var ósigurinn fólginn. Samþykkt Alþingis og yfirlýst stefna fjögurra flokka um brottför hersins í kosningunum þá um sumarið kippti tilverugrundvellinum undan Þjóðvarnarflokknum og þeir Gils og Bergur féllu út af þingi. Ný ríkisstjórn kom til valda með það yfirlýsta markmið að láta herinn fara. En um haustið þegar til átti að taka hrönnuðust óveðursský upp á himininn. Bretar og Frakkar ásamt Ísraelsmönnum fóru með her á hendur Egyptum og Sovétmenn bældu niður uppreisn Ungverja gegn kommúnismanum með blóðugri íhlutun. Stjórnarflokkarnir reyndust ekki samstiga um brottför hersins og stjórnin heyktist á því að standa við fyrirheit sín. Síðar hafa sagnfræðingar staðfest með rannsóknum að maðkur var í mysu strax við myndun stjórnarinnar. Nokkrir lykilmenn sem stóðu að fyrirheitum Alþýðu- og Framsóknarflokks um brottför hersins litu fremur á stefnubreytingu flokka sinna sem áróðursbragð í hita leiksins og notuðu fyrsta tækifæri sem gafst til að snúa við blaðinu. Þeir Gils og félagar hans væntu þess vafalaust að kjósendur myndu í næstu kosningum refsa þeim stjórnmálaöflum sem ekki stóðu við gefin loforð og Þjóðvarnarflokkurinn fengi byr í segl á ný. En viðbrögð kjósenda eru ekki alltaf rökrétt. Flokkurinn hafði misst flugið í eitt skipti fyrir öll. Þar lauk því fyrri hálfleik í stjórnmálaferli Gils Guðmundssonar.

Flokkurinn var þó áfram til og blað þeirra, Frjáls þjóð, hafði mikla útbreiðslu. Vorið 1960 var ég beðinn að taka við ritstjórn blaðsins. Ég var þá ekki lengur í flokknum en þáði boðið og hlaut mína eldskírn í blaðamennsku undir leiðsögn þeirra félaga, Gils og Bergs. Samstarf okkar var með ágætum og þessi tími reyndist mér afar góður skóli. Vorið 1963 vorum við svo allir í framboði fyrir Alþýðubandalagið, við Gils í efstu sætum á Reykjanesi og Norðurlandi vestra en Bergur í baráttusætinu í Reykjavík. Við Gils náðum kjöri en Bergur ekki. Gils sat síðan með okkur í þingflokki Alþýðubandalagsins í sextán ár og seinasta árið var hann forseti Sameinaðs Alþingis. Samvinna okkar Gils var löng og farsæl en eftir kosningar haustið 1979 hvarf hann til annarra starfa.

Gils var ljúfur maður og traustur í samskiptum, sannkallaður drengskaparmaður. Hann var hlédrægur að eðlisfari og fremur fámáll á þingflokksfundum. En þegar hann tók til máls, hvort heldur var úr ræðustól Alþingis eða í þrengri hópi, var sannarlega eftir því tekið. Hann var Vestfirðingur að ætt og uppruna, bóndasonur úr Önundarfirði sem stundaði sjómennsku á ungum aldri og lagði snemma stund á ritstörf og blaðamennsku. Eftir hann liggja fjölmörg merkileg ritverk. Fyrstu bækur hans fjölluðu einkum um útgerð og sjómennsku, m.a. vestfirskir sagnaþættir í fjórum bindum sem nefndust Frá ystu nesjum, svo og fræðiritið Skútuöldin í tveimur bindum. Náinn pólitískur samherji hans, Valdimar Jóhannsson, útgefandi og formaður Þjóðvarnarflokksins, fékk hann til að taka saman hin fróðlegu ritverk Öldina okkar (1900-1950) og Öldina sem leið (19. öld) en þessi rit urðu upphafið að stórmerkilegum sagnabálki í fréttablaðsformi um alla sögu Íslendinga þar sem aðrir hafa haldið verki hans áfram og leyfi ég mér að fullyrða að fá verk hafi átt meiri þátt í að efla söguþekkingu landsmanna.

Gils var einn af helstu hvatamönnum að stofnun Félags fyrrverandi alþingismanna og sat í stjórn félagsins fyrstu árin. Nokkru eftir níræðisafmæli sitt í vetur var hann gerður að heiðursfélaga. Af því tilefni heimsótti ég hann nokkrum sinnum, en þá hafði flensan tekið sinn toll af heilsu hans svo og lungnabólga í kjölfarið. Hann gat því ekki verið viðstaddur þegar við fyrrverandi alþingismenn rifjuðum upp feril hans og sendum honum heillaóskir. En hann var andlega hress þegar ég færði honum tíðindin og brosti sínu hlýja og milda brosi með glettni í auga um leið og hann þakkaði okkur samferðamönnum fyrir kveðjuna.

Ragnar Arnalds.

Höfðingi heitra hugsjóna, mikillar málsnilldar og frábærrar fræðimennsku er allur, rómur hans karlmannlegur og hreimþýður um leið þagnaður fyrir fullt og allt. Sá sem hlýddi ungur á allt sem í útvarpi var, tók mörgu þar hrifnæmum huga og þar fangaði þessi rómur, þessi fágaði flutningur mig og ekki síður þau efnistök íslenzks máls er þar var beitt. Nafn hans, Gils Guðmundsson greyptist í huga. Á skólaárum syðra var ég svo á fundi gegn erlendri hersetu og þar flutti þessi sami maður svo eldheita hvatningu og þrungna einlægri sannfæringu, að ég hreifst af og gekk til liðs við þá hreyfingu er hann öðrum fremur gjörði að þeirri sem hún varð um skeið. Ég man hvað ég fagnaði því er við áttum aftur samleið í stjórnmálaflokki og í Alþýðubandalaginu var Gils Guðmundsson um langa hríð einn góðra áhrifamanna, á mál hans var ævinlega hlýtt og hollráð hans metin. Þar kom að við áttum samleið á Alþingi Íslendinga og þar fékk ég að kynnast mannkostum hans mætum, hlýrri leiðsögn, hógværri glettni, traustri trúmennsku, glöggskyggni góðri. Þar hlýddi ég á málafylgju hans, rökfasta og ljósa, vermda einlægni baráttumannsins, hvort sem var í landhelgismálinu eða hermálinu, þar sem sönn ættjarðarást átti svo djúpar hjartarætur. Fræðimaðurinn Gils á svo einstaka sögu einnig, þar var svo mörgu frá gleymsku glatkistunnar bjargað, þar fór saman vandvirkni í vinnubrögðum og fágæt þekking, að ógleymdu því hversu vel öllu var til lesandans skilað í fáguðum stílnum.

Þakklátum huga kveð ég Gils Guðmundsson, honum var mannbætandi að kynnast og mega eiga með samfylgd. Seinast mætti ég honum á morgungöngu, þar sem hann gekk hiklaust og teinréttur og handtakið var þétt og hlýtt eins og hann var sjálfur. Samúðarkveðjur eru sendar dóttur hans og hennar fólki. Góður drengur er genginn sem gaf samtíð sinni margt og mikið. Blessuð sé munabjört minning Gils Guðmundssonar.

Helgi Seljan.