Högna Sigurðardóttir
Högna Sigurðardóttir
MORGUNBLAÐINU hefur borist eftirfarandi greinargerð frá Högnu Sigurðardóttur arkitekt: "Rútstún var gjöf þeirra hjóna Huldu Jakobsdóttur og Finnboga Rúts Valdimarssonar til Kópavogsbæjar. Þar var Hulda þá bæjarstjóri.

MORGUNBLAÐINU hefur borist eftirfarandi greinargerð frá Högnu Sigurðardóttur arkitekt:

"Rútstún var gjöf þeirra hjóna Huldu Jakobsdóttur og Finnboga Rúts Valdimarssonar til Kópavogsbæjar. Þar var Hulda þá bæjarstjóri. Staðurinn var þeim hjónum afar kær. Skyldi þar reisa sundlaugar og skipuleggja útivistarsvæði. Hulda fól mér hönnun verksins árið 1961. Kennslulaug var tekin í notkun árið 1967.

Frá upphafi var ákveðið að byggt yrði í áföngum. Aðalátakið var á árunum 1984-1991. En þá var keppnislaugin byggð og eins anddyri og bráðabirgðaaðstaða búningsklefa.

Aðalteikning af heildarmannvirkinu og vandað líkan af öllum byggingunum var sett upp í anddyri til sýnis almenningi þar til það var tekið niður fyrir skömmu.

Öll þessi ár sinnti ég verkinu í samráði við tæknimenn bæjarins og með aðstoð vinar míns, Jes Einars Þorsteinssonar, arkitekts F.A.Í. sem hefur haft umsjón með ýmsum verkum mínum hér heima.

Langt fram eftir árinu 2000 vann ég áfram við teikningarnar vegna nokkurra breyttra forsenda. En þá var ætlun bæjarins sú að bjóða út aðalbygginguna (sturtur og búningsklefa) um miðjan apríl 2001. Hér var um að ræða heildstæðar teikningar á lokaáfanga í mælikvarða 1/100 af byggingunum öllum og umhverfi. Teikningar þessar voru lagðar fyrir bæjaryfirvöld.

En snemma árs 2001 var mér tilkynnt að ákveðið hefði verið að fresta framkvæmdum á meðan að byggð yrði ný sundlaug í Salahverfi. Lá málið síðan niðri en beðið var eftir tímasetningu framkvæmda. Síðan gerist það síðla liðins sumars, að birt er í einu dagblaðanna endurskoðuð mynd af deiliskipulagi á Rútstúni, þar sem viðbygging og breytingar sundlaugasvæðisins koma fram. Allt án minnar vitundar eða Jes Einars.

Skömmu síðar barst mér bréf frá ASK arkitektum þar sem þeir tilkynna mér að Kópavogsbær hafi falið þeim verkið og höfðu þeir þá tekið það að sér.

Erfitt fannst mér að trúa því að yfirvöld Kópavogs hefðu haft svo vítaverða aðferð við áframhald bygginga að svifta mig því verki, sem ég hafði unnið við í öll þessi ár og stendur mér svo nærri.

En á fundi með bæjarstjóra var það staðfest að ASK arkitektum hefði verið falið verkið. Í kjölfarið barst mér bréf frá Geir Marelssyni, lögfræðingi Kópavogsbæjar, en þar segir að bæjaryfirvöld hafi ákveðið að ég starfaði ekki lengur vegna aldurs og þá eins að ég hefði ekki verktryggingu.

Þessi rökfærsla lögfræðingsins er algjörlega röng þar eð engin lög takmarka starfsaldur arkitekta.

Að því er varðar ábyrgðartryggingu, þá tengist hún hverju einstöku verki. Augljóst er að ég hefði tekið þá tryggingu, þegar þar að kæmi.

Illa þykir mér bæjaryfirvöld hafa staðið að málinu og sýnt hugverki mínu lítinn skilning.

Þá er aðkoma ASK arkitekta gróft brot á siðareglum Arkitektafélags Íslands.

Auk þessa er hér óhjákvæmilega gengið á höfundarrétt minn.

Ég kærði málið fyrir siðanefnd Arkitektafélagsins, sem hefur fjallað um kæru mína og skilað ítarlegri greinargerð þann 27. janúar 2006.

Aðfaraorð og niðurstaða fer hér á eftir:

"Aðfaraorð

Í kæru Högnu Sigurðardóttur á hendur ASK arkitektum (F1) er ekki tilgreint að meint brot kærða sé við tilteknar greinar í siðareglum Arkitektafélags Íslands. Greinilegt er að hér er um að ræða 4. kafla siðareglnanna: Skyldur gagnvart öðrum arkitektum, einkum þó greinar 4.2, 4.3 og 4.4.

Enginn vafi hefur leikið á því að Högna er arkitekt sundlaugarinnar á Rútstúni, sem hefur verið í byggingu lengi og fengið töluverða umfjöllun í blöðum og tímaritum, þ.á.m. fagtímariti arkitekta.

Þar sem bæjarfélög og aðrar sambærilegar stofnanir eru verkkaupar, er töluverð hætt á því að ný stjórn viðkomandi stofnunar telji sig óbundna af gerðum forvera sinna. Í þessu tilviki virðast yfirvöld í Kópavogi hafa gefið sér þá forsendu að hönnuður áðurnefnds mannvirkis hefði ekki lengur getu til þess að halda áfram með það verk, sem hann hafði unnið um nokkurra áratuga skeið. Siðanefnd telur viðskilnað verkkaupa við fyrrum viðskiptavin sinn og ráðgjafa mjög ámælisverðan.

Páll Gunnlaugsson, sem framkvæmdastjóri ASK arkitekta, ber að mati siðanefndar ábyrgð á því að haft yrði samband við Högnu þá þegar teiknistofan hans var beðin um taka að sér verkefni, sem svo greinilega nátengist því verkefni sem Högna hafði unnið að svo lengi.

Páli átti einnig að vera það ljóst að með því að stofa hans tæki að sér ráðgjafastörf við að meta hugmyndir bæjaryfirvalda við viðbyggingu við mannvirki, sem Högna hafði teiknað, gæti stofan ekki tekið að sér frekari hönnunarstörf án þess að heilindi stofunnar yrðu dregin í efa. ASK arkitektar tóku trúanlega fullyrðingu verkkaupa að gengið hefði verið frá verklokum við Högnu, en grein 4.4 í siðareglunum tekur af nokkurn vafa varðandi mál sem þetta. Tilkynningarskyldan er afdráttarlaus og henni ber að sjálfsögðu að sinna eins fljótt og nokkur kostur er.

Niðurstaða

Ágreiningur er ekki á milli málsaðila um málsatvik.

Siðanefnd Arkitektafélags Íslands telur að kærði, ASK arkitektar, hafi brotið gegn ákvæði siðareglna A.Í. með því að fullnægja ekki eðlilegri skyldu gagnvart öðrum arkitektum sem fram kemur í kafla 4 í siðareglunum, einkum þó í greinum 4.1-4.4. Að baki ASK arkitekta stendur stjórn fyrirtækisins og er það mat siðanefndar að sú stjórn beri sameiginlega ábyrgð í máli sem þessu. Tveir stjórnendur ASK arkitekta eru ekki félagsmenn í Arkitektafélagi Íslands. Eftirfarandi félagsmenn í A.Í. sitja í stjórn ASK arkitekta:

Páll Gunnlaugsson, arkitekt

FAÍ, framkvæmdastjóri,

Valdimar Harðarson, arkitekt

FAÍ, stjórnarformaður,

Árni Friðriksson, arkitekt FAÍ,

Helgi Már Halldórsson, arkitekt

FAÍ,

Hörður Harðarson, arkitekt FAÍ,

Gunnar Örn Sigurðsson, arkitekt

FAÍ,

Þorsteinn Helgason, arkitekt

FAÍ.

Telur siðanefnd að ábyrgð þeirra sé jöfn. Einnig er eðlilegt að gera Gunnari Borgarsyni, arkitekt, sem er í hópi stjórnarmanna, en ekki félagsmaður í Arkitektafélagi Íslands, grein fyrir niðurstöðu siðanefndar í þessu máli. Gunnar undirritar uppdrætti ASK arkitekta að Sundlaug Kópavogs sem aðalhönnuður.

Í grein 7.3.1. í siðareglum Arkitektafélags Íslands stendur: "Siðanefnd tekur einungis afstöðu til þess hvort arkitekt hafi gerst brotlegur við siðareglurnar eða ekki og hvort brot telst ámælisvert, alvarlegt eða mjög alvarlegt."

Siðanefnd telur brot stjórnarmanna ASK arkitekta, sem jafnframt eru félagar í Arkitektafélagi Íslands, þeirra Páls Gunnlaugssonar, Valdimars Harðarsonar, Árna Friðrikssonar, Helga Más Halldórssonar, Harðar Harðarsonar, Gunnars Arnar Sigurðssonar og Þorsteins Helgasonar, alvarlegt.

Þessi niðurstaða er í takti við aðra undangengna dóma í sambærilegum málum, þar sem arkitektar hafa ekki gegnt eðlilegri og sjálfsagðri tilkynningarskyldu gagnvart starfsbræðrum sínum.

Niðurstaða siðanefndar er samhljóða."

Ég tel rétt að birta grein þessa þar sem ASK arkitektar hafa í upphafi tjáð sig opinberlega um málið.

Reykjavík, 24. febrúar 2006.

Högna Sigurðardóttir,

arkitekt FAÍ."