27. maí 2007 | Innlent - greinar | 1291 orð | 6 myndir

Í leit að legsteini í Carrara á Ítalíu

Eftir Leif Sveinsson

Portovenere Falleg mynd af strandlengju Portovenere.
Portovenere Falleg mynd af strandlengju Portovenere.
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Í sagnabanka mínum, sem ég rak í Lesbók Morgunblaðsins árin 1983-1987 var ein sagan um áletrun á væntanlegan legstein minn, þegar þar að kæmi.

Í sagnabanka mínum, sem ég rak í Lesbók Morgunblaðsins árin 1983-1987 var ein sagan um áletrun á væntanlegan legstein minn, þegar þar að kæmi. Ég var þá í stjórnum fjórtán félaga og meira en saddur á þessu félagastarfi og sagði mig úr öllum þessum stjórnum, nema Árvakurs h.f., því þar voru þó greidd stjórnarlaun. Létti mér mjög við þessa ákvörðun að vera búinn að losa mig úr stjórnum þrettán félaga og hannaði áletrun á legstein minn svo hljóðandi:

Farinn á næsta fund

Leifur Sveinsson

1927-

II.

Um páskana sl. dvöldum við hjónin hjá Bergljótu dóttur okkar og tengdasyni Enrico Mensuali ásamt dóttur þeirra Lindu. Íbúð þessi er í bænum Marina di Massa við Miðjarðarhafsströnd Ítalía, en strandlengjan þar heitir Apuanestrandlengjan þó að hún sé oftast nefnd sem hluti af Versilia strandlengjunni. Skammt fyrir ofan bæinn rísa hinir tignarlegu Apuanealpar, þar sem ógrynni er af marmara og má t.d. nefna að á leiðinni frá Massa til Carrara eru um 500 marmaranámur. Hinn 7. apríl höldum við á brattann í bíl þeirra hjóna. Vegurinn er afar krókóttur, minnir helst á veginn til Ronda á Spáni, sem við heimsóttum sumarið 1983. Þar var frægt atriði kvikmyndað úr bók Ernest Hemingway (1899-1961) "Hverjum klukkan glymur" (For Whom the Bell Tolls). Eftir því sem við komum hærra, fjölgar marmaranámunum og má segja, að alparnir séu ein samfelld marmaranáma. Bæjarfélagið heitir Carrara og marmarinn við það kenndur. Þessi marmari þykir besta tegund marmara, sem finnst í víðri veröld. Leiðin er öll vörðuð minjagripabúðum, en við stefnum á góðan matstað og finnum hann: "Osteria Nella Piá" í Colonnata. Matur og vín voru afbragð og staðurinn frábærlega snyrtilegur, enda öll 2. hæðin frátekin fyrir gesti, sem voru rétt ókomnir. Þorpið Colonnata var þegar byggt 40 árum fyrir Krist burð. Við heimsækjum eina minjagripabúðina og kaupum tvo smáhluti, hvítan hestshaus og græna kúlu fyrir lófana. Tollarinn í Flórens hélt að hestshöfuðið væri hluti úr skáksetti og þótti mikið til koma. Svo höldum við heim til Marina di Massa og Enrico þræðir krókaleiðina niður úr ölpunum af miklu öryggi og nú sýnir hitamælirinn 22 stig á Celsius. Vel heppnaðri ferð í Apuanealpana er lokið og hvet ég alla ferðamenn til þess að skoða þessi marmarafjöll, heimsókn þangað svíkur engan.

III.

Ekki fann ég hentugan legstein handa mér, enda dýrt að borga yfirvigt af slíkum hlut, svo þessi kaup verða að bíða betri tíma. Á meðan verð ég að heimsækja leiði langalangömmu minnar Guðnýjar Jónsdóttur (1804-1836) skáldkonu frá Klömbrum, en systir hennar Hildur Johnsen (1807-1891) lét reisa forkunnarfagran marmarastein til minningar um systur sína á Skinnastað í Axarfirði.

IV.

Í dag er páskadagur 8. apríl. Við höldum kyrru fyrir heima, en um kvöldið horfum við á sjónvarp, þar sem sýnd er kvikmynd um ævi og störf Jóhannesar páfa II., sem fæddur var í Póllandi og hét fyrir páfadóm Karol Wojtyla.

Páfann lék Jon Voight, hinn kunni bandaríski leikari, og gerði það af mikilli snilld. Stuðningur páfa við Lech Walesa og verkalýðssamtök hans "Samstöðu" (Solidarnosc) varð til þess, að herforingjastjórn Wojciech Jaruzelski hrökklaðist frá völdum og Lech Walesa varð forseti Póllands og fékk síðar friðarverðlaun Nobels.

Ég tel páfa þennan hafa verið einn af stórmennum mannkynssögunnar. Fall Berlínarmúrsins var bein afleiðing af falli komúnismans í Póllandi. Kvikmynd þessi á brýnt erindi við íslenska sjónvarpsáhorfendur og verður hún vonandi sýnd í RÚV sem fyrst.

V.

Í dag er miðvikudagurinn 12. apríl. Þá er ekið til Portovenere í norður í átt til Genúa. Mestur hluti leiðarinnar er á hraðbraut, hraði um 130 km. á klst. Við snæðum á veitingastaðnum "Le Bocche", en þar höfðum við snætt fyrir nokkrum árum og ég ritað í Morgunblaðið um þá heimsókn. Þjónninn sagði okkur, að nokkuð væri um heimsóknir Íslendinga þarna. Grein mín í Morgunblaðinu. hafði gefið staðnum góð meðmæli, en þar sem gestgjafinn þekkti mig ekki aftur, þá fékk ég engin umboðslaun. Staðurinn hefur fengið algera andlitslyftingu, en ekki er gert ráð fyrir gamalmennum, því handriðalaust var upp stigann að salerninu. Þar var boðið upp á þá nýjung að kaupa tannbursta fyrir tvær evrur, vafalaust með innbyggðu tannkremi. Hér sést vel yfir Skáldaflóann, þar sem þeir dvöldu langdvölum Shelley (1792-1822) og Keats (1795-1821). La Spezia , herskipahöfn ítalska flotans er hér skammt fyrir sunnan, en í Portovenere er lystibátahöfn og ferðir út í nærliggjandi eyju.

VI.

Í ferðaáætlun minni var ætlunin að heimsækja Genúa, en sú borg er miklu norðar en Portovenere, svo við sáum okkur ekki fært að heimsækja hana í þessari ferð. Ástæðan fyrir því að mig langaði að koma til Genúa var sú, að faðir minn hafði eitt sinn sagt mér frá ferð sinni þangað árið 1922. Þangað átti hann erindi, en þannig stóð á, að þrjú félög áttu saman skip það er Svala hét, Kaupfélag Borgfirðinga, Samband íslenskra samvinnufélaga og Völundur h.f. Sumar heimildir nefna, að fyrrgreind félög hafi átt jafna hluti, 1/3 hvert, en eftir mínum heimildum áttu S.Í.S. og Völundur h.f. 40% hvort, en K.B. 20%. Í bókinni Skipstjórar og Skip II segir svo um Svöluna: "Flutningaskip, smíðað í Svendborg í Danmörku 1919. Keypt til Íslands 1920 og kom í fyrstu ferð til Reykjavíkur 13. maí 1920 hlaðið rúgmjöli frá Álaborg og ýmsum vörum frá Leith. Seglskip með 160 hö. hjálparvél. 397 brúttólestir, áhöfn 10. Skipstjóri Árni Gunnlaugsson (1883-1961). Svalan sótti nokkra timburfarma til Svíþjóðar og fór nokkrar ferðir með saltfisk til Miðjarðarhafslanda og flutti salt heim. Annars reyndist þetta hið mesta óhappaskip. Seint á vetri 1922 lá Svala í vetrarlægi á ytri höfninni í Reykjavík og í ofviðri þann 24. mars slitnaði hún upp og rak í land innan við Héðinshöfða í Reykjavík. Skipið náðist út, var tekið upp í slipp í Reykjavík og síðan sett upp í fjöru í Örfirisey og rifið þar." Móðir mín Soffía E. Haraldsdóttir, sem var skrifstofustúlka hjá Sjóvá á þessum árum, sagði mér, að ekki hefði verið um altjón (total forlis) að ræða og því hefði Völundur h.f. tapað á þessari útgerð stórfé, ca. 260 þúsundum króna. Faðir minn lét hengja upp ljósmynd af Svölunni á vegg einn í skrifstofum Völundar h.f. til þess að minna síðari forráðamenn félagsins á að leggja aldrei í útgerð fragtskipa framar.

VII.

Nú víkur sögunni til Reykjavíkur sumarið 1922, þar sem þeir frændur Guðjón Samúelsson (1887-1950) og faðir minn Sveinn M. Sveinsson (1891-1951) keyptu sér farseðla hjá umboðsmanni Cook ferðaskrifstofunnar í Reykjavík (Zoëgamenn) og skyldi haldið um Kaupmannahöfn-París-Mílanó og víðar um Ítalíu. Gekk ferðin greiðlega, þar til komið var til Mílanó, þá tók Guðjón eftir því, að hann hafði gleymt tóbaksdósum sínum í París, neftóbak ófáanlegt á Ítalíu og krafðist hann þess, að þegar yrði snúið við og haldið til Parísar að sækja dósirnar, þær væru örugglegar vísar á hótelinu. Faðir minn var hvorki vín- né tóbaksmaður og skildi illa þessa fíkn frænda síns, en þeir voru systkinabörn að frændsemi. Þvertók hann fyrir að elta dósirnar til Parísar, nema með því skilyrði, að hann fengi að fara til Genúa fyrst, þar sem hann ætti brýnt erindi.

VIII.

Fer faðir minn þá með lest til Genúa og kveður dyra hjá skipaafgreiðslu einni, sem annast hafði Svöluna í ferðum hennar til Genúa. Náði hann tali af skrifstofustjóra afgreiðslunnar og sagðist þurfa að sjá ákveðið skjal, sem væri í þeirra vörslu varðandi síðustu viðkomu Svölunnar í Genúa.

Eftir nokkra leit kemur skrifstofustjórinn með skjalið, faðir minn tekur við því og skoðar, brýtur það síðan saman og stingur í vasa sinn og segir á ensku: "This is my paper" (þetta er mitt skjal). Gekk hann síðan út hröðum skrefum en starfsliði varð orðfall og hafðist ekki að. Taldi faðir minn sig hafa verið í nokkurri lífshættu þarna, ef hann hefði ekki verið svona ákveðinn. En þetta skjal, hvað svo sem það hét, réð kannske úrslitum um það, að Svalan gerði ekki alveg út af við fjárhag Völundar h.f.

Höfundur er lögfræðingur í Reykjavík.

Fletta í greinum frá þessum degi

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.