Blóð Ríkissaksóknari vill að lögreglustjórar noti blóðsýni en ekki þvagsýni við útgáfu vottorða um magn ávana- og fíkniefna í líkama fólks.
Blóð Ríkissaksóknari vill að lögreglustjórar noti blóðsýni en ekki þvagsýni við útgáfu vottorða um magn ávana- og fíkniefna í líkama fólks. — Morgunblaðið/ÞÖK
Eftir Andra Karl andri@mbl.is RÍKISSAKSÓKNARI hefur mælst til þess við lögreglustjóra að þeir afli einungis vottorðs um magn ávana- og fíkniefna í blóði einstaklinga sem grunaðir eru um akstur undir áhrifum, en ekki jafnframt í þvagi.

Eftir Andra Karl

andri@mbl.is

RÍKISSAKSÓKNARI hefur mælst til þess við lögreglustjóra að þeir afli einungis vottorðs um magn ávana- og fíkniefna í blóði einstaklinga sem grunaðir eru um akstur undir áhrifum, en ekki jafnframt í þvagi. Þrátt fyrir það hafa mörg embætti gefið út ákærur byggðar eingöngu á niðurstöðum þvagsýna.

„Þeir hafa komist að þeirri niðurstöðu, að menn séu undir áhrifum, þó að þeir séu það í raun ekki,“ segir Brynjar Níelsson lögmaður sem hefur verið manna ötullastur við að benda á þann galla á umferðarlögum, að hægt sé að sakfella ökumann fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna, þegar aðeins finnast umbrotsefni fíkniefna í þvagi – sem bendir til að viðkomandi hafi neytt fíkniefna einhverju sinni, en ljóst að hann sé ekki lengur undir áhrifum – og hann því fær um að stjórna ökutæki. „Menn verða að skilja það, eins og Jakob Kristinsson, dósent í lyfjafræði, hefur bent á, að mennirnir eru ekki undir áhrifum, þó svo að lögin segi það. Allir skynsamir menn sjá þetta.“

Um þessar mundir vinnur nefnd á vegum samgönguráðherra að endurskoðun umferðarlaga. Í forsæti er Róbert R. Spanó lagaprófessor og segir hann ljóst að við þá vinnu verði tekin afstaða til þess hvort breyta eigi orðalagi ákvæða 45. gr. umferðarlaga, þar sem fram kemur að ef ávana- og fíkniefni mælast í blóði eða þvagi ökumanns teljist hann undir áhrifum.„Leitast verður við að haga orðalagi ákvæðisins þannig, að það nái því markmiði sem að er stefnt með þessum ákvæðum, þ.e. að koma í veg fyrir að þeir stjórni ökutækjum sem eru til þess ófærir, á þeim tíma sem akstur á sér stað,“ segir Róbert. Gert er ráð fyrir að nefndin ljúki störfum í lok árs.

Í ósamræmi við dómaframkvæmd

Héraðsdómur Vestfjarða sýknaði um miðja viku tvo menn af ákæru um akstur undir áhrifum fíkniefna, þrátt fyrir að umbrotsefni kannabis hafi fundist í þvagi þeirra. Er það í fyrsta skipti sem menn eru sýknaðir í slíkum tilvikum. Í tilefni af frétt um málin, sem Morgunblaðið birti sl. fimmtudag, sendi fulltrúi sýslumannsins á Suðurlandi blaðamanni tölvupóst. Þar kemur eftirfarandi fram:

„Þessir tveir dómar Héraðsdóms Vestfjarða eru mjög skrýtnir og alls ekki í samræmi við ríkjandi dómaframkvæmd í þessum efnum. Hér hjá okkar embætti hafa ca. 140 mál sem varða akstur undir áhrifum fíkniefna verið rekin fyrir héraðsdómi frá því að lagabreytingar urðu með lögum nr. 66/2006. Í allnokkrum þessara mála mældust aðeins fíkniefni í þvagi ökumanns. Í öllum þessum málum hafa ákærðir verið sakfelldir og ökuleyfissvipting jafnframt dæmd.“

Blóðsýni aðeins könnuð

Fulltrúinn benti jafnframt á að Hæstiréttur hafi lagt skýra línu í þessum málum í dómi frá janúar sl. Í honum segir m.a.: „Við flutning málsins fyrir Hæstarétti taldi ákærði að ekki væri unnt að sakfella sig fyrir að hafa við aksturinn verið undir áhrifum kókaíns, þar sem það hefði einungis mælst í þvagi en ekki blóði og í matsgerð rannsóknarstofunnar væri tekið fram að þetta benti til neyslu á efninu en hann hefði „ekki verið undir áhrifum þess þegar blóðsýnið var tekið“ eins og segir í matsgerðinni. Í 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga er svo sem fyrr segir tekið fram að ökumaður teljist hafa verið undir áhrifum ávana- og fíkniefnis ef það mælist í þvagi hans. Málsvörn ákærða sem að þessu lýtur verður því hafnað.“

Viðmælendum Morgunblaðsins bar flestum saman um að 2. mgr. 45. gr. a umferðarlaga væri afar óheppileg. Hjá embætti ríkissaksóknara fengust þær upplýsingar að Bogi Nilsson, fv. ríkissaksóknari, hafi sent lögreglustjórum tvö bréf vegna dóma af þessu tagi, það síðara í desember sl. „Þar lagði hann áherslu á, að það sé hans mat, að við rannsókn málanna verði að jafnaði einungis aflað vottorðs um magn ávana- og fíkniefna í blóði,“ segir Ragna Bjarnadóttir, löglærður fulltrúi hjá embættinu. „Þetta er línan sem hefur verið lögð héðan.“

Spurður út í sýknudómana sem féllu á Vestfjörðum segir Valtýr Sigurðsson ríkissaksóknari að embættið sé að skoða hvort þeim verði áfrýjað til Hæstaréttar. Inntur eftir því hvort áfrýjun væri ekki í andstöðu við álit ríkissaksóknara, sagði Valtýr enga breytingu hafa orðið á því áliti.

Í hnotskurn
» Breytingar á umferðarlögum (66/2006) voru samþykktar á Alþingi 3. júní 2006.
» Þá var bætt í lögin að mælist ávana- og fíkniefni í blóði eða þvagi ökumanns teljist hann vera undir áhrifum ávana- og fíkniefna og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega.
» Ef ávana- og fíkniefni mælast aðeins í þvagi, getur viðkomandi ökumaður hins vegar ekki verið undir áhrifum efnanna, þótt hann hafi vissulega neytt þeirra á einhverjum tímapunkti.
» Til þess verða efnin að mælast í blóði viðkomandi.