13. desember 2008 | Minningargreinar | 2690 orð | 1 mynd

Sigurjón Guðbjartur Jónasson

Sigurjón Guðbjartur Jónasson fæddist á Lokinhömrum í Arnarfirði 30. nóvember 1925 . Hann lést á Sjúkrahúsinu á Ísafirði að morgni mánudagsins 8. desember síðastliðins. Hann var sonur hjónanna Jónasar Magnúsar Sigurðssonar, f. 11.1. 1890, d. 10.1. 1957 og Sigríðar Jónasínu Andrésdóttur, f. 1.11. 1895, d. 10.3. 1992. Systkini Sigurjóns eru; Þuríður, f. 14.1. 1922, d. 4.4. 1967, Ólafía, f. 22.10. 1923 og Andrés Gunnar, f. 7.11. 1929. Að auki átti Sigurjón tvær fóstursystur: Sigrúnu Ásdísi Ragnarsdóttur, f. 16.12. 1934 og Lilju Ragnarsdóttur, f. 22.4. 1946, en þau voru systrabörn. Sigurjón kvæntist aldrei og var barnlaus. Hjá honum og Sigríði móður hans ólst upp Sturla Högnason, en hann kom á heimili þeirra 10 ára gamall árið 1959, og ólst þar upp til tvítugs. Hefur síðan verið mjög kært með þeim Sigurjóni sem væri Sturla sonur hans. Hafa fáir sýnt Sigurjóni aðra eins tryggð og Sturla og alltaf verið til taks að hjálpa honum.

Systkinabörn Sigurjóns eru: Barn Þuríðar og eiginmanns hennar Gísla Jónssonar, Guðrún Jóna, f. 12.8. 1957; börn Ólafíu og eiginmanns hennar Gunnars Jóhannessonar, Sigríður, f. 12.8. 1948, Jóhanna Þ., f. 16.6. 1951 og Helgi Magnús, f. 4.12. 1964; börn Andrésar Gunnars og eiginkonu hans Þórdísar Jónsdóttur eru Sigríður Jónasína, f. 8.10. 1954, Jóhanna Jóna, f. 22.6. 1956, Jónas Magnús, f. 11.4. 1960 og Þuríður, f. 27.5. 1967.

Sigurjón, Nonni eins og hann var alltaf kallaður af sínum nánustu, bjó í Lokinhömrum fram á áttræðisaldur. Hann stundaði búskap fyrst með föður sínum en tók við búinu af honum eftir að hann féll frá 1957. Hann hélt heimili með móður sinni Sigríði þar til hún fluttist til Þingeyrar 1978 þá 83 ára gömul. Eftir það bjó Sigurjón einn í Lokinhömrum fram til 1999 þegar hann fluttist til Þingeyrar. Á þeim áratugum sem hann bjó í Lokinhömrum komu til sumardvalar tugir ungmenna og tókst góður vinskapur með mörgum þeirra og Sigurjóni. Hefur hluti þeirra haldið einstakri tryggð við hann allt fram í andlátið. Hópur þessi kallaði sig smalana hans Nonna og heimsóttu hann oft og aðstoðuðu við féð, einkum smalamennskur. Kunni Sigurjón þessum nánu vinum sínum alltaf bestu þakkir. Á Þingeyri hélt hann áfram fjárbúskap þótt í minna mæli væri með góðum stuðningi vinahjóna sinna og fyrrum ábúenda á Hrafnseyri, þeirra Hallgríms Sveinssonar og Guðrúnar Steinþórsdóttur, en flutti féð til Lokinhamra á vorin og dvaldi þar sumarlangt. Þessu lauk árið 2004 þegar þreki og heilsu hnignaði. Eftir það dvaldi Sigurjón lengst af á öldrunarheimilinu Tjörn á Þingeyri. Sigurjón unni sveitinni sinni og skepnunum og duldist engum að fjárbúskapur var hans köllun og ástríða. Hvergi leið honum betur en með skepnunum sínum þótt félagslyndur og glaðlyndur væri með afbrigðum. Sigurjón var mjög tónelskur og söngmaður góður, naut hann tónlistar alla tíð þótt hæfileikar hans á því sviði fengju ekki að blómstra eins og efni voru til, vegna búskaparanna sem alltaf gengu fyrir. Eftir að Sigurjón flutti til Þingeyrar naut hann félagsskapar góðra vina í Harmóníkufélagi Þingeyrar sem buðu hann fagnandi í sinn hóp til áheyrnar og eiga þeir þakkir skildar fyrir vinarhuginn.

Útför Sigurjóns fer fram frá Þingeyrarkirkju í dag og hefst athöfnin klukkan 14.

Gamall bær með gras á þaki

grær á ný af fremsta megni,

skiptir blæ með litum landsins,

lifnar við í sól og regni.

Fer um mædda moldarveggi

mjúkum höndum vorið græna,

– gluggar líkt og ástaraugu

undan loðnum brúnum mæna.

Yfir svífur sál hins liðna:

sárrar reynslu dökkur eimur,

glaðra minja glóbjört angan,

guð og menn og allur heimur.

Þegar ég geng inn göngin dimmu,

góðra vina að arinbáli,

finnst mér andi Íslands hvísla

að mér sínu leyndarmáli.

(Jóhannes úr Kötlum.)

Elsku Nonni frændi, takk fyrir góðar stundir.

Sigurjón Guðbjartur Jónasson, Helgi Gunnar Jónasson,

Sara Dís Sigurðardóttir,

Hreinn Óli Sigurðarson.

Hann Nonni frændi er dáinn. Hann var farinn að þrá hvíldina því það átti illa við hann að geta ekki tekið þátt í mannlífinu og vera algjörlega upp á aðra kominn. Mikið óskaplega er nú skrýtin tilfinning að geta ekki heimsótt hann þegar við komum næst vestur með fjölskyldurnar okkar. Þær voru ótal margar ferðirnar sem við áttum í fallega Lokinhamradalinn til hans. Það var alltaf jafn gaman þegar við fórum með hestana okkar í hagagöngu í sveitina á vorin og eins þegar við sóttum þá á haustin. Einnig var frábær ferðin okkar í tilefni af 60 ára afmæli frænda þegar við óðum snjóinn fótgangandi og komum honum á óvart seint í nóvember. Þá var spilað á spil fram á nótt og frændi tók lagið fyrir okkur á skemmtarann sinn. Það var alltaf svo notalegt að kíkja í heimsókn og sitja og spjalla og fá heitt súkkulaði eða kaffi og kökur hjá honum. Það var alveg sama hvort umræðan var hestamennska, búskapur, stjórnmál eða heimsmálin, alltaf var hann með á nótunum og vel að sér í öllum málum. Þá var nú ekki leiðinlegt að segja frænda brandara því hann var mikill húmoristi og hafði gaman af léttum sögum. Oft hringdum við í hann, bara til að spjalla um daginn og veginn. Það var alltaf jafn mikil tilhlökkun að komast í smalamennsku á haustin og gaman að stússast í kringum frænda.

Takk, elsku Nonni, fyrir allar frábæru samverustundirnar og góðu minningarnar.

Hvíl í friði.

Þuríður Andrésdóttir og

Jónas Magnús Andrésson.

Elsku frændi, nú er lífshlaup þitt á enda. Ég veit að þú er hvíldinni feginn enda kroppurinn búinn að fá nóg, þótt í anda værir þú alltaf sá ungi drengur sem við sjáum á meðfylgjandi mynd horfa hvikum augum til framtíðar með lífsþorsta og von í augunum. Það var alltaf stutt í kímnina og lífsgleðina og þú sagðir sögur af heimilisfólki og sveitungum á svo lifandi og húmorískan hátt. Þú varst einkennileg þverstæða sem ég held að hafi heillað alla sem kynntust þér. Þú bjóst við ystu nes og varst að atgervi og búsháttum eins og klipptur út úr bók eftir frænda okkar Guðmund G. Haglín. Á sama tíma varst þú sá maður sem best fylgdist með því sem gerðist í samfélaginu. Hvernig þú fórst að því með aðeins eina útvarpsrás og Tímann sem barst eftir því sem ferð féll í dalinn þinn, veit ég ekki, en það fór fátt framhjá þér. Verst þótti mér þegar þú ætlaðist til að ég þekkti nöfn allra þeirra ótal radda sem hljómuðu í útvarpinu, hvort sem þar voru starfsmenn RÚV eða söngvarar. Ég leiddi satt best að segja sjaldan hugann að því að þetta fólk hefði nöfn fyrr en þú rakst mig á gat með það.

Þú varst sá maður sem ég naut einna mest að ræða við lífsins gagn og nauðsynjar. Ég kom aldrei að tómum kofunum hjá þér og það er mér ráðgáta hvers vegna heimurinn þinn var svona miklu stærri í einverunni þinni en margra sem maður hittir hér í höfuðstaðnum mitt í hringiðu upplýsinga og menningarviðburða. Annað sem einkenndi þig, frændi, var takmarkalaus ósérhlífni. Mér er minnisstætt þegar við smöluðum saman og ég trítlaði á eftir þér upp skriðurnar þá unglingur en þú kominn vel á sextugsaldur, ég með dynjandi hjartslátt í eyrunum og blóðbragð í munninum, án þess að nokkurn tímann sæist á þér að þú værir að ganga þverhníptar hlíðar vestfirsku fjallanna, en ekki eldhúsgólfið heima í Lokinhömrum. Eða þegar þú komst auga á kind upp undir fjallshlíð fyrir ofan bæinn og ákvaðst, þrátt fyrir langan smölunardag að hlaupa upp fjallið eftir henni meðan kartöflurnar suðu á eldavélinni í umsjón okkar kaupamannanna. Þú munt alltaf vera í huga mér holdgervingur hreysti og vinnusemi. Kindurnar þínar og nágranna þinna þekktir þú með nafni, enda fjárglöggur með eindæmum. Ef það var eitthvað sem þurfti að gera til að bæta aðbúnað skepnanna þinna þá skipti engu máli hvað það kostaði þig mikið erfiði. Annað sem einkenndi þig var nægjusemin sem var oft óþarflega mikil, þú varst ekki mikið fyrir prjál. Að mínu mati varst þú vel af guði gerður.

Ég vil að lokum þakka þér fyrir allar ánægjustundirnar sem við höfum átt saman síðustu 42 árin frá því að ég tveggja ára kom fyrst til Lokinhamra í heimsókn með móður minni til ykkar ömmu minnar. Ég er svo óendanlega heppinn að hafa fengið að eiga þig að. Eiga allar þessar minningar með þér úr Lokinhömrum. Þú átt stað í hjarta mínu og eru ófá skiptin sem ég hugsaði til þín eins í dalnum þínum á vetrarkvöldum þegar óveður herjuðu. Sá tími er að baki og þín bíða nú ný lönd að smala. Guð blessi þig og varðveiti, elsku vinur.

Helgi Magnús Gunnarsson.

Kæri vinur, ég kveð þig með söknuði í hjarta.

Það eru góðar minningar sem ég hef frá sumrunum mínum hjá þér. Mikil vinna en líka einstaklega gott að vera þarna á Lokinhömrum, sem var eins og að fara aftur til fortíðar, og kenndi mér að meta náttúruna og rólegheitin. Það sem mér er minnisstæðast eru heimamessurnar sem þú hélst fyrir okkur á hverjum sunnudegi, þar sem þú söngst svo sannarlega með þínu nefi (við áttum alltaf bágt með að halda andlitinu þegar þær stóðu yfir). Þú varst ákaflega góður maður, átt alltaf stóran sess í mínu hjarta. Sjaldan hafði ég séð fljótari fjallageit en þig þar sem þú iðulega stakkst okkur unglingana af í göngum þrátt fyrir að vera 50 árum eldri. Ég veit hvað það var þér erfitt að þurfa að flytjast úr dalnum og hvað þér leiddist mikið þrátt fyrir að hafa farið innan um fólk, því nálægðin við skepnurnar og náttúruna var þér mikilvægara en allt... Og svo skildirðu ekkert í að fólk nennti að hanga fyrir framan sjónvarp frekar en að spila vist eða kana sem við gerðum ansi mörg kvöldin og fátt var skemmtilegra en þau spil þar sem það var jú ansi mikið keppnisskap í okkur báðum og hvorugt þoldi að tapa.

Ég trúi því að nú sértu aftur kominn þar sem þér líður best, heim í fallega dalinn þinn. Þrátt fyrir að lífshlaupi þínu sé lokið hér meðal okkar fellur þú ekki í gleymsku og átt alltaf stóran sess í mínu hjarta, og ósjaldan ræðum við vinkonurnar um tímann sem við vorum hjá þér og hvað okkur leið vel. Ég sendi systkinum og fjölskyldu mínar innilegustu samúðaróskir og bið að guð vaki yfir ykkur öllum.

Eitt sinn verða allir menn að deyja.

Eftir bjartan daginn kemur nótt.

Ég harma það en samt ég verð að segja,

að sumarið líður allt of fljótt.

(Vilhjálmur Vilhjálmsson.)

Innilegar kveðjur

Geirþrúður Gunnhildardóttir (Þrúða).

Sigurjón G. Jónasson, bóndi á Lokinhömrum Arnarfirði, er látinn. Loks hefur Nonni fengið hvíldina sem hann þráði svo mikið síðustu árin, eftir að hafa verið einn í sínu ríki, vestfirski bóndinn, sjálfstæður og lengi framan af engum háður nema guði sínum, veðri og vindum, ekki má heldur gleyma ánum hans sem voru hans fjölskylda sem hann lifði fyrir.

Hver kind hafði sitt nafn, og yfirleitt ekki út í bláinn. Hann sagði mér oft sögur af fénu sínu þegar ég hringdi í hann á veturna. Það var ekki rennandi vatn í fjárhúsin, þannig að á hverjum degi gekk Nonni niður að læk til að ná í vatn handa fénu.

Einn veturinn tók eitt lambið að elta hann niður að læknum og fá sér að drekka úr honum og kallaði Nonni hana Blávatn eftir það. Ein hét „Skurring“ og sagði hann að einn veturinn hefði myndast smá svell rétt við lækinn og lömbin hefðu oft elt hann þegar hann fór að sækja vatnið, þá hefði eitt lambið tekið upp á því að renna sér á ísnum, eða fá sér „skurring“ eins og Nonni sagði.

Þessum og fleiri sögum varð ég aðnjótandi á hverjum vetri meðan Nonni bjó í Lokinhömrum því við vorum í símasambandi um áratuga skeið eftir að ég hafði verið ógleymanleg fjögur sumur í sveitinni. Á þeim tíma sem Nonni bjó í Lokinhömrum hafa eflaust á annað hundrað strákar verið þar í sveit, en oft vorum við 5-10 á hverju sumri og annar eins skari á Hrafnabjörgum hinum megin árinnar, þá var oft kátt í dalnum.

Nonni var mjög söngelskur, söng m.a. á skemmtunum á Þingeyri og fengum við að fylgjast með þegar hann var að æfa sig á gamanvísum o.fl. Hann kunni ógrynni af textum, hvort sem það voru ættjarðarsöngvar eða nýjustu dægurlögin. Þegar við komum úr höfuðborginni, vestur í sveitina, fékk maður að heyra öll nýjustu lögin sungin af bóndanum. Hann hafði útvarpið og þar þekkti hann hverja rödd og spurði okkur oft hvort við könnuðumst ekki við þennan eða hinn úr útvarpinu.

Ég var svo heppinn að eiga Nonna að vin og ekki fannst okkur hjónum að sumarið væri almennilega komið nema skreppa vestur að heimsækja Nonna, og eitt sumar leysti ég af á flugvellinum á Ísafirði og Anna Jóna kona mín var á meðan í Lokinhömrum með tvær litlar dætur okkar, og fannst Nonna ekki leiðinlegt þegar verið var að baða litlu greyin í bala á eldhúsgólfinu. Hann fylgdist vel með öllu sem á mína daga dreif og hafði gaman af að fylgjast með þegar fjölskylda mín stækkaði. Á nær hverju hausti í yfir þrjátíu ár kom ég í dalinn til Nonna í smalamennsku og oft komu félagar mínir með og jafnvel vildu svo margir koma að ekki var pláss fyrir alla í litla bænum.

„Nú er hún Snorrabúð stekkur“ eins og skáldið Jónas Hallgrímsson kvað, má segja það sama um Lokinhamra og smalafélagið okkar er niðurlagt. Sigurjóns verður sárt saknað og lífsins í dalnum forðum, því verður gott að orna sér á minningunum við að horfa á heimildarmyndina um Nonna „Að vera eða ekki vera“ eftir Sigurð Grímsson.

Megi góður Guð geyma minningu um góðan vin. Við vottum fjölskyldu Sigurjóns dýpstu samúð.

Þorbjörn Daníelsson

Lokinhamrasmali og fjölskylda.

Ég sá Sigurjón fyrst þegar ég kom í sveit að Hrafnabjörgum sumarið 1973. Hann var bóndinn á næsta bæ, utan við ána, og alltaf kallaður Nonni á Aðalbóli af heimilisfólkinu á Björgum. Á þessum árum voru margir í sveit á sumrin á báðum bæjum. Daglegur samgangur var ekki mikill nema í tengslum við smalamennskur, sumar og haust. Kynni okkar voru því ekki mikil framan af enda aldursmunur mikill. Eftir nokkurra ára fjarveru kom ég aftur í dalinn og var þar nær öll sumur frá 1981 til 1998 og þá kynntist ég Nonna vel. Mál höfðu þróast þannig að Sigríður á Hrafnabjörgum og Sigurjón á Aðalbóli voru einu íbúar dalsins stóran hluta ársins. Samvinna og samgangur jókst á milli bæja frá því sem áður var enda bæði meðvituð um að þau voru hvort öðru háð varðandi áframhaldandi búsetu í dalnum. Lokinhamrajörðin er tvískipt og áttu þau sinn hlutann hvort, Sigurjón og Sigríður, en jörðin er að mestu leyti óskipt land. Túnskiptingin innan girðingar var þó með ákveðnum hætti, áratuga gömul, tengd gömlu verklagi þar sem orf og ljár og hrífur voru í aðalhlutverki. Vandasamasta verk mitt á sumrin var einmitt að slá túnstykkin utan ár, Sigurjóns megin. Skiptingin er mjög óljós ókunnugum og einu merkin voru litlir tréhælar sem varla sáust þegar kom að slætti. Ég vildi ekki eiga það á hættu að slá óvart inn á túnhluta Sigurjóns því ég vissi hve nákvæmur hann var. Færði ég þetta í tal við Siggu og hún var fljót að finna svar við þessu. Nonni ætti að slá á undan og þá væri eftirleikurinn auðveldur.

Aðalsmerki Sigurjóns sem bónda var allt sem laut að sauðfénu sjálfu. Fjárglöggur með afbrigðum, fjárræktarmaður mikill og natinn og nákvæmur í allri umhirðu fjárins. Tækni, vélakunnátta og verklagni kom þar á eftir. Enginn hafði við honum í smalaferðum fyrr en hann var kominn á sjötugsaldurinn. Það fékk ég að reyna í ótal ferðum fram Lokinhamradal, Dalsdal, upp á Tóarfjall og víðar. Hann var afar röskur rúningsmaður en notaði þó aldrei annað en vasahníf til þess verks.

Nonni var glaðlyndur og góður sagnamaður. Hann hlustaði mikið á útvarp og var áhugamaður um tónlist og þjóðmál. Gagnkvæm virðing og vinátta var á milli hans og Siggu og stundum örlaði á feimni á milli þeirra þrátt fyrir áratuga samfylgd. Það var Nonna mikils virði að halda kindur á Brekku eftir að hann flutti til Þingeyrar og það gaf honum mikið. Líkamlegri heilsu hans hnignaði mikið síðustu árin en andlegu atgervi hélt hann fram undir það síðasta þótt hann gæti illa tjáð sig. Ég kom við hjá Nonna á Tjörn í öllum mínum ferðum vestur og fann hvað honum þótti vænt um þær heimsóknir.

Blessuð sé minning hans.

Skarphéðinn Garðarsson

(Batti).

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.