28. ágúst 2009 | Kvikmyndir | 393 orð | 2 myndir

Draumar án yfirdráttar

Af listum

Upp! Þessi skemmtilega teiknimynd hefur fengið mjög góða dóma gagnrýnenda erlendis.
Upp! Þessi skemmtilega teiknimynd hefur fengið mjög góða dóma gagnrýnenda erlendis.
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Tíunda mynd Pixar-manna, hin tölvuteiknaða Up , er frumsýnd hérlendis í dag, rúmum þremur mánuðum eftir að ég sá hana á Cannes. Og líklega skipta þessir rúmu þrír mánuðir öllu máli ef marka má myndina.
Tíunda mynd Pixar-manna, hin tölvuteiknaða Up, er frumsýnd hérlendis í dag, rúmum þremur mánuðum eftir að ég sá hana á Cannes. Og líklega skipta þessir rúmu þrír mánuðir öllu máli ef marka má myndina. Myndin fjallar um þybbinn skátadreng sem heimsækir gamlingja nokkurn í þann mund sem hús þess gamla fer á flug, bókstaflega. Það er langt á milli rómantíska fýlupokans Carls Fredricksens, sem er 78 ára og pattaralega skátadrengsins Russells, sem er átta ára. En myndin fjallar í raun fyrst og fremst um þennan tíma sem er á milli þeirra.

Þeim tíma eru gerð skil í atriði sem er ekki nema kannski fimm mínútur eða svo, snemma í myndinni, en þar er sjötíu árum þjappað saman í eina stórfenglega þögla senu sem nær að krystalla heila mannsævi orðlaust, ævi fulla af gleði en ekki síður brostnum draumum. Brostnu draumarnir ríma örugglega ágætlega við ófáa íslenska drauma samtíðarinnar, draumarnir bresta nefnilega flestir á sama hátt. Eitthvað óvænt gerist og það þarf að brjóta söfnunarkrúsina upp á ný (Fredricksen-hjónin höfðu þó vit á að geyma spariféð ekki í banka), draumar Fredricksen áttu sér flestir stað fyrir tíma yfirdráttarins.

Og þótt megnið af myndinni eigi sér stað eftir þessa senu þá litar hún hana alla, þessa brostnu drauma má alltaf lesa í hrukkunum á andliti Fredricksen. Þetta er nefnilega alls ekki barnamynd, heldur einhver forvitnilegasta mynd um ellina og það að eldast og hrörna sem lengi hefur sést. Gamli skröggurinn með gullhjartað er vissulega klassískur karakter í barnamyndum, en örlög hans eru þó venjulega aukaatriði, þau eru sjaldnast í forgrunni. Hér er það skátadrengurinn Russell sem er í aukahlutverki, aðeins minning um æskuna fyrir vonbrigðin.

Þetta er saga um drauma, brostna drauma sem fölna, vissulega, en líka draumana sem við lifðum án þess að taka eftir því. Og loks ekki síður það óhugnanlega augnablik þegar okkar eigin draumur rætist loks, aðeins til þess að komast að því hvað draumar eru hættulegir. Hvernig þeir geta afskræmst og eyðilagt fólk, en líka hvernig þeir geta þróast og þroskað fólk.

Að því sögðu má líka finna í myndinni fljúgandi hús, talandi hunda, suður-ameríska furðufugla og tvö gamalmenni sem fá í bakið í miðjum skylmingum, þannig að krökkunum ætti svosum ekkert að leiðast.

asgeirhi@mbl.is

Ásgeir H. Ingólfsson

Erlendir dómar Metacritic 88 / 100 Variety 100 / 100 Time 100 / 100 The New York Times 70 / 100

Fletta í leitarniðurstöðum

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.