<h4>Á ferð í gamla bænum</h4>ÁGÆTIS veður hefur verið í höfuðborginni að undanförnu, þó með nokkrum hressilegum skúrum og blæstri af og til. Hér skundar einbeittur vegfarandi sína leið meðfram mosavöxnum steinsteyptum veggjum og himinháum lauflausum trjánum sem einkum einkenna elsta hluta borgarinnar.

Á ferð í gamla bænum

ÁGÆTIS veður hefur verið í höfuðborginni að undanförnu, þó með nokkrum hressilegum skúrum og blæstri af og til. Hér skundar einbeittur vegfarandi sína leið meðfram mosavöxnum steinsteyptum veggjum og himinháum lauflausum trjánum sem einkum einkenna elsta hluta borgarinnar. — Morgunblaðið/Heiddi
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Endurbætt mannkyn NÝLEGA birtist í Morgunblaðinu frétt um að óðum styttist í að nanótæknin nýja mundi gjörbreyta mannkyninu. Senn yrðu menn fljótari og úthaldsbetri í hvívetna; jafnvel eftir bara aldarfjórðung.

Endurbætt mannkyn

NÝLEGA birtist í Morgunblaðinu frétt um að óðum styttist í að nanótæknin nýja mundi gjörbreyta mannkyninu. Senn yrðu menn fljótari og úthaldsbetri í hvívetna; jafnvel eftir bara aldarfjórðung.

Þetta leiðir hugann að öðrum spám um gjörbreyttar aðstæður mannkyns. Má þar nefna klónun, líffæraígræðslur, og hugsanleg lyf til að lengja lífið og bæta lífsgleðina.

Vert er þó að huga að skuggahliðum þróunarinnar fyrir Íslendinga: Ekki er bara að okkur stafi ógn af aukinni umhverfismengun og kjarnorkuvopnaþróun, heldur er alþjóðavæðingin einmitt nú að láta okkur gjalda smæðar okkar af sérstökum þunga. Jafnvel lýðveldisstaða okkar er í hættu vegna Evrópusamruna; sem og mál okkar og bókmenntir af tölvunetaþróun.

Þessi framþróun getur komið Íslendingum í koll með afleiðingum sem eru mjög kunnuglegar úr fortíðinni: Við getum orðið undir í lífsgæðakapphlaupinu, og orðið að gamaldags óæðri mannverum, á meðan yfirstéttirnar í ríkustu löndunum hafa ráð á að þróa sig áfram á ofurmannastig, sem freista þess að undiroka hina, eða að ryðja þeim úr vegi.

Nýlega sá ég grein í alþýðlegu vísindatímariti um þróun Neanderthalsmannsins burt frá nútímamanninum. Neanderthalsmaðurinn varð eftir í vitsmunaþróuninni, og dó að lokum út í samkeppninni um veiðilendur við nútímamanninn. Ljósmynd var af spengilegri nútímakonu sem var að horfa niður á vaxmynd af endurgerðri kynsystur sinni af Neanderthalskyni, sem var samanrekin og úfin, en stælt og stæðileg á sinn hátt. Hún var krúttleg líkt og okkur þykir gjarnan að mongólítar séu nú (sem munu nú víst einnig senn deyja út vegna nýrrar fósturskoðunartækni?). En líklegt má telja, að senn komi að því að þorri mannkynsins sjálfs muni lenda í svipaðri stöðu gagnvart hinum ýmsu tegundum af ofurmennum framtíðarinnar.

Þá gæti sú staða komið upp, að fólk færi að heimsækja Ísland sem einskonar húsdýragarð, þar sem menn töluðu sitt eigið tungumál, hefðu gamaldags bókmenntir, og yndu ánægðir að kalla við sitt; þó svo að þeirra eigin yfirstétt væri orðin að ofurmennum. Annars staðar í heiminum gæti svo verið farið að útrýma okkar mannkyni, með þeim rökum að það væri mengunarvaldandi, og að hagstæðara væri að halda úti betri og fámennari manntegundum. Hvað er helst til ráða gagnvart slíkri framtíð, þar sem jafnvel mannvitsbrekkurnar okkar verða í stöðu vangefinna; eða vinnudýra? Ég held að þá verðum við að hugsa líkt og Neanderthalsmennirnir hefðu gert, að hverjum þyki sinn fugl fagur, og að halda áfram ótrauð að vinna að okkar sérkennum. Að reyna að halda áfram að vera gott dæmi um okkar mannkyn, jafnvel þótt okkar bókmenntir muni líta út fyrir nýjum manntegundum sem einhverskonar skrælingjabókmenntir. Við eigum að halda áfram að vera eyþjóð sem fer sér hægt í því að fórna menningarlegri sérstöðu sinni.

Og við eigum að halda okkur við þær bókmenntir og tungu sem hæfa þjóð okkar og manntegund best. En kannski ættum við einnig að læra að umgangast okkur sjálf með einhverju af því umburðarlyndi, hógværð og væntumþykju sem við sýnum nú gagnvart börnum, sjúklingum og andfuglum!

Tryggvi V. Líndal.


Svarað í síma 5691100 frá 10-12
velvakandi@mbl.is