15. apríl 1994 | Daglegt líf (blaðauki) | 1180 orð

GUÐFRÆÐI Konur mega tala um Guð sem konu

GUÐFRÆÐI Konur mega tala um Guð sem konu ÞAU sem koma í messu í Kvennakirkjunni sjá strax að þar er annað messuform en venjulega tíðkast. Konurnar hafa sjálfar samið bænirnar, sem þær flytja og umorðað ritningargreinarnar.

GUÐFRÆÐI Konur mega tala um Guð sem konu

ÞAU sem koma í messu í Kvennakirkjunni sjá strax að þar er annað messuform en venjulega tíðkast. Konurnar hafa sjálfar samið bænirnar, sem þær flytja og umorðað ritningargreinarnar. Þær syngja öðruvísi sálma, endurlífga ýmsa messuliði og predika kvennaguðfræði. Messan hefur yfir sér einhvern léttleika, sem er annar en í öðrum messum.

Hugtakið kvennaguðfræði er tiltölulega nýtt af nálinni hér á landi þó það eigi sér nokkuð djúpar rætur í sögunni. Kvennaguðfræði spratt upp á síðustu öld, en hefur aðallega verið skrifuð eftir 1960. Kvennakirkja var stofnuð hér á landi í desembermánuði árið 1992 og fyrsta kvennamessan var haldin þann 14. febrúar 1993. Síðan hafa kvennamessur verið haldnar mánaðarlega í ýmsum kirkjum landsins með kaffi og samræðum á eftir.

Fyrsti kvenpresturinn hér á landi, séra Auður Eir Vilhjálmsdóttir, var frumkvöðull að stofnun kvennakirkju hérlendis í samstarfi við sjö athafnakonur, sem áttu það sameiginlegt að hafa sótt hjá henni námskeið í kvennaguðfræði á vegum Tómstundaskólans.

Grasrótarhreyfing

"Íslenska þjóðkirkjan gefur mikið frelsi til að búa til ný messuform og til að stofna hópa, sem vilja fara nýjar leiðir. Kvennakirkjan er einn slíkur hópur. Hún er grasrótarhreyfing í mótun. Fram til þessa höfum við sjálfar skipulagt messurnar en okkur langar til að fá fleiri konur með í starfið. Við spyrjum konur hverju þær leiti að í trú sinni og hvers þær vænti þegar þær koma í messur. Í Kvennakirkjunni reynum við svo að uppfylla drauma okkar. Þetta er það sem við erum að vinna að núna.

Allt byggist þetta á kvennaguðfræði en þar kennum við hver annarri að nota trúna í daglegum viðfangsefnum. Á bænastundunum í messunum tölum við við Guð vinkonu okkar um dagana sem við höfum lifað, vonbrigði okkar og sorgir, gleði okkar og eftirvæntingu. Svo hlustum við á Guð í ritningarlestrunum, sálmunum og vináttu messunnar. Þannig byggjum við upp okkar eigin persónulegu trú á Guð og okkur sjálfar. Svo höldum við út í lífið á ný, fylltar eilítið meiri krafti en áður. Næsta skref verður að halda námskeið um kvennaguðfræði því margar konur vilja fá að vita meira. Námskeið hafa ekki verið haldin síðan kvennakirkjuhópurinn var í Tómstundaskólanum. Við höldum eitt helgarnámskeið í júní og byrjum svo aftur í haust," segir Auður Eir.

Auður Eir á 20 ára vígsluafmæli í haust, en hún vígðist fyrst til Suðureyrar í Súgandafirði haustið 1974, tólf árum eftir að hún lauk guðfræðinámi. Nú er hún að skrifa bók um kvennaguðfræði sem bera mun titilinn "Vinátta Guðs" og væntanleg er á markaðinn í sumar.

Frelsi

"Kvennaguðfræðin er skrifuð af því að konur hafa verið undirokaðar um aldir en hafa auðvitað aldrei átt að vera það. Bæði kirkjan og guðfræðin hafa undirokað konur. Við verðum að horfast í augu við það. Á hinn bóginn viljum við ekki stoppa í þessum hugmyndum, heldur ganga í gegnum þær, út úr þeim og út í frelsi fyrir allar manneskjur. Þetta frelsi er ekki fólgið í því að við fáum að taka þátt í því sem við höfum ekki fengið að taka þátt í fram að þessu og fara að gera allt eins og karlar. Við viljum frelsi til þess að skrifa okkar eigin guðfræði og lifa eftir henni. Kvennaguðfræði byggir ekki síst á því að konur eru merkilegar manneskjur og konur hafa leyfi til að tala um Guð í kvenkyni. Við erum hvorki að stefna að völdum né yfirráðum yfir öðrum, heldur aðeins völdum og yfirráðum yfir sjálfum okkur svo við þurfum ekki að óttast völd og yfirráð annarra. Við teljum að það sé gífurlega mikilvægt fyrir allar manneskjur að þær finni að þær eru hluti kirkjunnar og að þær séu ávarpaðar í kirkjunni. Það þarf að finna nýtt málfar í kirkjunni. Það er reyndar unnið að því víða um heim. Kirkjan okkar í heild þarf að velta þessu fyrir sér og finna svar," segir Auður Eir.

Guðsmyndin

- En hvernig skyldi almenningur á Íslandi taka þessum "nýstárlegu" hugmyndum?

"Viðbrögðin hafa verið mjög jákvæð og líka neikvæð sem er mjög eðlilegt þegar um nýjungar er að ræða. Við fáum ótal spurningar frá fólki, sem aðallega er að velta fyrir sér tvennu, af hverju við tölum um Guð í kvenkyni og af hverju við ávörpum bara konur í kirkjunni," segir Auður Eir, sem jafnframt hefur tekið upp siði kvennakirkjunnar þegar hún messar yfir sóknarbörnum sínum í sveitakirkjunum fyrir austan fjall. "Ég er margoft búin að útskýra þetta fyrir sóknarbörnum mínum. Ég geri þetta ekki vegna þess að ég hef hugsað mér að gera þetta um aldur og ævi og ekki vegna þess að ég ætla að koma með þann boðskap að Guð sé nú orðinn kvenkyns eða hafi alltaf verið kvenkyns. Heldur vegna þess að Guð hefur ekki alltaf verið karlkyns og er ekkert frekar karlkyns en kvenkyns. Ég held að þetta skipti afskaplega miklu máli vegna þess að ég er sannfærð um að guðsmynd okkar hefur gífurleg áhrif á okkur sjálf. Hún hefur áhrif á okkur sem hóp, sem þjóðfélag og sem einstaklinga.

Sú staðreynd að alltaf hefur verið talað um Guð í karlkyni, hefur mótað afstöðu okkar til valda. Það hefur ekki aðeins verið talað um Guð í karlkyni, heldur valdamikinn Guð í karlkyni. Kvennakirkjan talar ekki um Guð sem valdamikinn karl, heldur tölum við um Guð, sem er náin vinkona okkar, vinnur með okkur kvennastörf og gefur okkur ný störf."

Endurnýjun

Auður Eir hefur verið að kynna sér kvennaguðfræði undanfarin 15 ár. Á meðan hún sat í stjórn Lútherska heimssambandsins kynntist hún hugmyndunum og fór að lesa fræðin með nokkrum þáverandi kvenguðfræðinemum í Háskólanum. Þær halda enn hópinn og þær sem eru hérlendis predika til skiptis með Auði Eir og fleiri konum í Kvennakirkjunni; þær Agnes Sigurðardóttir, Dalla Þórðardóttir, Hanna María Pétursdóttir, Hulda Hrönn M. Helgadóttir, Jóna Kristín Þorvaldsdóttir, Sólveig Lára Guðmundsdóttir og Ragnheiður Erla Bjarnadóttir.

Auður hefur síðan sótt þing og setið reglulega á bókasöfnum í Montreal í Kanada og lesið sér til. "Í byrjun var kvennaguðfræði í mínum huga algjör bylting. Ég fór að velta henni fyrir mér vegna þess að mér fannst sú guðfræði, sem ég hafði lært, þurfa meira loft og endurnýjun. Ég hygg að slíkt gerist í lífi allra og er ekkert nema hollt einstaklingunum. Kirkjan þarfnast líka sífellt endurnýjunar og sem betur fer tekur hún breytingum. Annað væri ekki eðlilegt."

Jóhanna Ingvarsdóttir

Morgunblaðið/Kristinn

Séra Auður Eir Vilhjálmsdóttir á 20 ára vígsluafmæli í haust og er sem stendur að skrifa bók um kvennaguðfræði sem hún nefnirVináttu Guðs".

Morgunblaðið/Sverrir

Auður Eir var frumkvöðull að stofnun Kvennakirkju hérlendis ásamt sjö athafnakonum, sem eru: Elísabet Þorgeirsdóttir blaðamaður, Guðný Guðmundsdóttir kaupmaður, Inga Hanna Guðmundsdóttir guðfræðinemi, María Bergmann skriftargreinir, Rannveig Jónsdóttir kennari, Ninna Sif Svavarsdóttir menntaskólanemi og Sesselja Guðmundsdóttir tónlistarkennari og organisti kvennakirkjunnar.

Sú staðreynd að alltaf hefur verið talað um Guð í karlkyni, hefur mótað afstöðu okkar til valda.

Kvennakór Kvennakirkjunnar ásamt organista Sesselju Guðmundsdóttur.

"Sú guðfræði, sem ég hafði lært, þarfnaðist að mínu mati endurnýjunar. Við verðum að horfast í augu við það að bæði kirkjan og guðfræðin hafa undirokað konur í gegnum tíðina," segir fyrsti kvenpresturinn hér á landi.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.