24. apríl 1994 | Minningargreinar | 1379 orð

Minning Bergmundur Stígsson frá Horni Fæddur 1. nóvember 1915 Dáinn 14. apríl

Minning Bergmundur Stígsson frá Horni Fæddur 1. nóvember 1915 Dáinn 14. apríl 1994 Bergmundur Stígsson frá Horni - byggingameistari á Akranesi - lést hinn 14. apríl sl. Útför hans verður gerð frá Akraneskirkju á morgun. Bergmundur var fæddur að Horni í Sléttuhreppi 1. nóvember 1915. Foreldrar hans voru hjónin Stígur Haraldsson frá Horni og Jóna E. Jóhannesdóttir frá Höfðaströnd í Grunnavíkurhreppi en fædd að Dynjanda í sömu sveit. Bergmundur ólst upp í stórum og glaðværum systkinahópi og átti góðar endurminningar um æsku sína. Börn þeirra hjóna á Horni voru tíu. Fimm drengir og fimm stúlkur. Af þeim komust 9 til fullorðins ára. Mikill hagleikur, góð greind og einstök góðvild einkenndi þennan stóra systkinahóp.

Umhverfið á Horni var stórbrotið og margir möguleikar til verðmætaöflunar úr skauti náttúrunnar en það var ekki heiglum hent. Það þurfti bæði kjark og útsjónarsemi að berjast við óblíð náttúruöflin, hvort sem var á sjó eða landi. Ströndin hafnlaus en stutt á gjöful fiskimið. Enn utar voru fengsæl hákarlamið sem voru mjög eftirsótt fyrr á árum. Hornbjargið var fullt af fugli og eggjum á vorin. Þangað var þó ekki auðvelt að sækja björgina og reyndist mörgum torsótt. Börnin á Horni lærðu fljótt sögurnar af því þegar þessi eða hinn hrapaði í bjarginu. Það voru víti til varnaðar. Það er því ekki að undra þótt æskustöðvarnar yrðu Bergmundi eftirminnilegar og hugurinn leitaði oft þangað.

Langafi Bergmundar í föðurætt - Stígur Stígsson - flutti að Horni 1854. Hann var fæddur að Sútarabúðum í Grunnavík 1832. Hann gerðist umsvifamikill útvegsbóndi og bátasmiður á Horni. Hann varð víðkunnur af hagleik sínum og dugnaði. Þórleifur Bjarnason rithöfundur segir ítarlega frá honum í Hornstrendingabók. Honum bregður einnig fyrir í skáldsögum Þórleifs. Stígur Stígsson þótti einstakur hagleiksmaður og fór orðstír hans víða. Hann smíðaði tugi skipa og lagfærði önnur, sem þóttu fara illa í sjó. Hann var jafnvígur á tré og járn. Gerði marga smáhluti sem til voru á bæjum þar vestra. Væri spurt hver hefði smíðað þetta var svarið hið sama: "Hver heldur þú að smíðað hafi svona nema Stígur á Horni". Þórleifur segir ennfremur: "Var Stígur jafnan fús á að hjálpa þeim, sem til hans leituðu og vildi hverjum sem best reynast." Þá segir: "Hversdagslega var Stígur jafnan ljúfur í viðmóti en þó ekki orðmargur. Hann hafði glöggt auga fyrir öllu broslegu í tiltækjum og tali manna og glotti þá á laun." Mér finnst lýsing þessi alveg eins geta átt við Bergmund og að margir bestu eiginleikar Stígs á Horni hafi komið fram hjá honum.

Bergmundur fór í Héraðsskólann á Núpi haustið 1937 og dvaldi þar við nám í tvo vetur. Síðan var hann við nám í bændaskólanum á Hvanneyri veturna 1941-1943. Hann var ágætur námsmaður og lauk námi í skólum þessum með miklum sóma. Hann minntist oft á kennara sína á Hvanneyri og skólabræður sína þar sem hann mat mikils. Hann sótti nemendamót sem haldið var á Hvanneyri á sl. vori í tilefni 50 ára útskriftar, voru það miklir dýrðardagar í lífi hans, enda trygglyndur og vinfastur. Hans Jörgensen frá Akranesi var kennari á Hvanneyri þessa tvo vetur. Hann kenndi m.a. handavinnu en smíðanámi hafði hann lokið á undan Kennaraskólanum. Hann flytur síðan á Akranes og 1944 gerðist Bergmundur nemandi hjá honum í trésmíði og lýkur sveinsprófi og námi í Iðnskóla Akraness 1948. Var þetta eini nemandi Hans í trésmíði og var hann jafnan mjög stoltur af honum.

Þetta voru tildrög þess að Bergmundur settist að á Akranesi og átti þar heimili til dauðadags eða í 50 ár. Eftir það varð trésmíði og byggingarstarfsemi atvinna hans. Hann þótti strax afburða góður smiður - vandvirkur og samviskusamur - svo orð fór af. Eftir tilskilinn tíma varð Bergmundur byggingameistari og sá um byggingu fjölda íbúðarhúsa og margra stórbygginga í áratugi m.a. starfsmannabústað sjúkrahússins og safnaðarheimilið Vinaminni. Þótti hverju því verki vel borgið sem Bergmundur tók að sér.

Bergmundur kvæntist 1. janúar 1948 Jónu Björgu Guðmundsdóttur hjúkrunarkonu, bónda í Múla við Suðurlandsbraut í Reykjavík Jónssonar og konu hans Guðríðar R. Jónsdóttur. Jóna er öndvegiskona sem starfaði í áratugi á vegum bæjarins sem hjúkrunarkona. Fyrst hjá Sjúkrasamlagi Akraness og síðar í barnaskólanum. Börn þeirra eru tvö: Bergþóra kennari búsett á Ísafirði gift Guðmundi Ágústssyni húsasmíðameistara og Þórir læknir á Akranesi kvæntur Guðríði Guðmundsdóttur hjúkrunarfræðingi. Barnabörnin eru fjögur.

Um skeið starfaði Bergmundur nokkuð að félagsmálum iðnaðarmanna. Hann var lengi dómkvaddur af bæjarfógetanum á Akranesi ásamt öðrum manni til að gera matsgerðir ef ágreiningur reis um tilteknar framkvæmdir eða skemmdir sem urðu á eignum sem meta þurfti til verðs. Allir treystu Bergmundi til að finna sanngjarna niðurstöðu og undu ágreiningsmenn furðu vel úrskurði hans. Hann hefur lengi starfað í Gideonfélaginu og þótti vænt um starfsemi þess, enda einlægur trúmaður. Hinsvegar var Bergmundur ákaflega hlédrægur og forðaðist að vera í sviðsljósinu og lét eins lítið fara fyrir sér og nokkur maður gat gert.

Bergmundur varð fljótlega eftirsóttur sem byggingameistari. Hann þótti vandvirkur, úrræðagóður og duglegur við að koma byggingunum áfram. Hann valdi sér úrvalslið. Slæpingshátt og þó einkum ónytjumælgi við störf þoldi hann illa og urðu slíkir starfsmenn ekki mosavaxnir í liði hans. Byggingarkostnaðurinn reyndist oft lægri en áætlað var. Hann hugsaði um hverja framkvæmd sem hann ætti hana sjálfur og sýndi alla þá hagsýni sem unnt var. Hann átti það til að fylgjast með húsum þeim sem hann byggði og líta eftir því hvort einhverjir gallar eins og sprungur eða sig kæmu í ljós. Samviskusemin var einstök og aldrei fannst honum nógu vel vandað til undirbúnings og nákvæmni við framvæmdina. Þá kunni hann því betur að húsum hans væri sómi sýndur í viðhaldi, þótt ekki nefndi hann það við nokkurn mann. Slík var háttvísi hans. Sá sem einu sinni fékk Bergmund til að byggja hús leitaði til hans öðru sinni þyrfti hann á því að halda. Og ekki aðeins það heldur og börnin hans og aðrir vandamenn. Verkin lofuðu meistara sinn.

Allt þetta þekkti ég af eigin raun. Þegar ég kom til Akraness fyrir 40 árum leitaði ég fljótlega eftir byggingameistara, ásamt vini mínum sem flutti hingað um svipað leyti og þurfti einnig á húsnæði að halda. Bergmundur lét tilleiðast eftir all langa umhugsun enda var hann hlaðinn verkum langt fram í tímann sem ljúka varð fyrst. Húsið steypti hann upp sumarið 1955 og var það fokhelt þegar kom fram á haustið. Þetta var erfitt verk því fram eftir öllu sumri kom varla þurr dagur og varð hið vaska lið hans að vera í sjóstökkum flesta daga. Þá svall honum móður í brjósti. En allt fór vel. Þá sá ég strax hvílíkur snillingur Bergmundur var. Síðan hef ég metið hann og virt umfram flesta aðra sem ég hef kynnst á lífsleiðinni og átt vináttu hans og hjálpsemi vísa. Á næsta ári réði ég Bergmund til að byggja starfsmannabústað Sjúkrahúss Akraness sem er mikil bygging upp á þrjár hæðir. Það verk var unnið bæði fljótt og vel eins og allt annað sem Bergmundur tók sér fyrir hendur.

Bergmundur var góður félagi og virtur af öllum. Ekki mátti hann vamm sitt vita í neinu. Að eðlisfari var hann fámáll en sá þó flestum betur það broslega í fari manna og glotti þá út undan sér. Stundum gat hann sett fram stutta þrauthugsaða setningu, sem lauk umræðunni. Hann tók undir með sr. Hallgrími sem sagði: "Oft má á máli þekkja, manninn hver helst hann er." Bergmundur þurfti ekki lengi að hlusta á ókunnugan mann svo hann vissi ekki nákvæmlega hvað í honum bjó. Þetta reyndist honum vel.

Væru oflátungar að belgja sig út í návist hans eða einhverjir með vanhugsaðar aðfinnslur eða merkilegheit hlustaði Bergmundur steinþegjandi stundarkorn en setti síðan fram stutta þrauthugsaða setningu. Um leið datt botninn úr öllu bullinu og hrokinn hvarf. Hann hafði andúð á skrumi og hverskonar yfirborðsmennsku og spjátrungar áttu ekkert erindi til hans. Hann var áhugamaður um framfarir þjóðarinnar til betra og fegurra lífs. Bruðl og sýndarmennska var honum þyrnir í augum. Hann dáðist að ungum mönnum sem áttu sér djörf og vel undirbúin framtíðaráform og taldi ekki eftir sér að leggja þeim lið.

Mikill mannkostamaður hefur kvatt eftir farsælt ævistarf. Vinir og nágrannar þakka Bergmundi góðvildina og ljúfmannleg samskipti. Þeir kveðja hann með virðingu og söknuði og munu jafnan minnast hans er þeir heyra góðs manns getið. Við hjónin sendum fjölskyldunni allri samúðarkveðjur og þökkum dýrmæta vináttu í áratugi.

Daníel Ágústínusson.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.