Einar Ólafsson
Einar Ólafsson
Eftir Einar Ólafsson: "Ekki vildi ég helga mér nokkuð það, sem orkað gæti tvímælis um að mér bæri með réttu, jafnvel þótt ég hefði til þess stuðning dómstóla"

„Við deilum ekki við dómarann“ er löngum sagt. Því verður einnig sleppt hér en fram hjá því kemst ég ekki, að gera nokkrar aths. við vinnslu dómara í ákveðnu landamerkjamáli mér tengdu. Var málinu ítrekað vísað frá dómi vegna skorts á fullnægjandi gögnum. Þetta tel ég sé alrangt. Nægjanleg gögn voru lögð fyrir dóminn, en úr gögnunum þurfti að vinna í stað þess að víkja staðreyndum að því er virðist alfarið frá dómnum, eins og hér virðist hafa verið gert. Getur það verið að dómstólar séu svo málum hlaðnir að hinum „ómerkari“ málum sé einfaldlega vikið frá efnislegri meðferð vegna anna?

Ég vil ekki trúa því að einhver annarleg sjónarmið hafi hér legið að baki. Nefni ég nokkur atriði til stuðnings mínu áliti á niðurstöðu dómsins. Í fyrsta lagi samkvæmt úrskurði dómara, þá hefur jörðin V. Sviðholt hvergi átt sitt bæjarstæði og þar af leiðandi ekkert þak né aðra aðstöðu fyrir íbúa eða búpening kotsins. Verður slíkt að teljast mjög fátítt um flest ef ekki öll kotbýli landsins. Á gömlum uppdrætti, sem lagður var fyrir dóminn koma fram glögg landamerki jarðarinnar ásamt staðsetningu gamla bæjarins. Fyrir dóminn komu fjögur vitni sem mundu gamla bæinn og íbúa hans. Lögð voru fram gögn Örnefnastofnunar sem studd voru uppl. frá mjög nánum ættimennum stefndu, m.a. föður eins auk afa og föðurbróður annarra m.a. Þessir tveir aðilar, Jóhann Guðlaugur Jónsson og Kristján Eyjólfsson, voru báðir fæddir og uppaldir á Sviðholtstorfunni, en nú látnir. Staðfestu þeir á sínum tíma við Örnefnastofnun hvort tveggja bæjarstæðið og svonefndan sameignargarð tilheyrandi V. Sviðholti. Einmitt þá tvo af þremur landskikum sem dómurinn fjallaði um. Þurfti frekari vitna við?

Öllum þessum vitnisspurðum var vísað frá, að því er virðist. Auk þessa voru lagðar fram gamlar landamerkjalýsingar. Stefnandi, þ.e. undirritaður, lagði fram við lögmann sinn auk gagna Örnefnastofnunar, tvær gamlar ljósmyndir sem sýna ótvírætt nýtingu hans á þriðja landskikanum – fólk við heyskap – og hafði sá skiki verið seldur án vitneskju eiganda þ.e. undirritaðs. Það skal þó tekið fram hér og fært dómara til málsbótar, að lögmanni undirritaðs yfirsást með téðar myndir, sem ekki voru lagðar fram við dóminn og komu þær því ekki til álita.

Ein málsgrein kom fram í gögnum stefndu og hefur trúlega átt að vera til varnar í málinu. Hnaut ég sérstaklega um greinina, en þar sagði orðrétt. „Það verði sérstaklega að telja ólíklegt að kröfur stefnanda eigi við rök að styðjast þar sem faðir stefnanda hafi verið málglaður maður og rakin hafi verið nokkur dómsmál um eignarréttindi í sveitarfélaginu sem tengdust Vestra Sviðholti.“ Ég læt liggja á milli hluta málgleði þess gamla, enda hann látinn fyrir 56 árum síðan og aðilar mér yngri kunna að vita hér betur. En það skyldi þó ekki vera að málgleðin hafi að hluta ráðið niðurstöðum dóms?

Hitt er alvarlegra, þegar komið er fram með tómar lygar, þegar talað er um nokkur dómsmál tengdum V. Sviðholti. Eitt dómsmál mér vitandi var rekið fyrir u.þ.b. 60 árum síðan. Mál tengt vegarlagningu um land Vestra Sviðholts að býlinu Þórukoti m.a. Réttlátur dómur að áliti undirritaðs, sem ekki þarf frekar um að fjalla.

Hafi stefndu vitneskju um frekari málarekstur varðandi kotið þætti mér vænt um það að vita. Hlýt ég að krefjast svara þar sem þessu hefur verið haldið fram í rituðu máli, á opinberum vettvangi. Ég mun ekki að sinni hreyfa frekar við máli þessu á þessum vettvangi því nú hefur Hæstiréttur Íslands staðfest dóm Héraðsdóm Reykjaness, eftir að mér virðist frekar slælega efnismeðferð málsins. Þrátt fyrir niðurstöður dóms læt ég mér þær svo sem í léttu rúmi liggja. En ekki vildi ég helga mér nokkuð það sem orkað gæti tvímælis um að mér bæri með réttu, jafnvel þó ég hefði til þess stuðning dómstóla. Því grunur minn er sá, að slíkt komi manni ætíð í koll og kæmi mér ekki á óvart að slíkt gæti hent ýmsa í þessu máli, þó e.t.v. síðar verði.

Síðan í lokin, til voru undirrituð gögn varðandi þetta mál, sem og munnlegt samkomulag. Einn þeirra stefndu kvað gögn til og væru þau geymd „í gömlum skókassa uppi á lofti“ En skyndilega þegar á reyndi var ekkert sagt til. Einhver ráðagóður hefur trúlega gefið góð ráð. Í tveggja manna munnlegt samkomulag vísa ég ekki, þar sem mótaðilinn, Jóhann Guðlaugur, er nú látinn. Slíkt hafði engan tilgang, að fenginni reynslu. Lengi skal manninn reyna, eða öllu heldur lengi skal reyna afkomendur gamalla góðra nágranna.

Taki málgagnið mitt þennan greinarstúf til birtingar og einhver af þeim stefndu lesi þessar línur, þá ítreka ég, vísið mér á hin „nokkur dómsmál“ um eignarréttindi í sveitarfélaginu sem tengdust Vestra Sviðholti.

Höfundur er ellilífeyrisþegi.