Ný lán Fjármálaráðherra Grikklands, Evangelos Venizelos (t.v.) og gríski forsætisráðherrann Lucas Papademos á blaðamannafundi í Brussel.
Ný lán Fjármálaráðherra Grikklands, Evangelos Venizelos (t.v.) og gríski forsætisráðherrann Lucas Papademos á blaðamannafundi í Brussel. — Reuters
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Fréttaskýring Bogi Þór Arason bogi@mbl.is Blendin viðbrögð voru við samkomulagi sem fjármálaráðherrar evrulandanna náðu í fyrrinótt um að veita Grikklandi neyðarlán til að afstýra greiðsluþroti gríska ríkisins.

Fréttaskýring

Bogi Þór Arason

bogi@mbl.is

Blendin viðbrögð voru við samkomulagi sem fjármálaráðherrar evrulandanna náðu í fyrrinótt um að veita Grikklandi neyðarlán til að afstýra greiðsluþroti gríska ríkisins.

Ráðamenn á evrusvæðinu fögnuðu samkomulaginu, sögðu það tryggja að Grikkland héldi evrunni, en hagfræðingar voru efins um að aðstoðin dygði. Grísk dagblöð fögnuðu samkomulaginu en sögðu að aðstoðin væri dýru verði keypt, háð ströngum skilyrðum sem krefðust mikilla fórna af hálfu Grikkja.

Grísku blöðin létu einnig í ljósi óánægju með það skilyrði fyrir neyðarlánunum að embættismenn Evrópusambandsins hefðu eftirlit með ríkisfjármálum Grikklands næstu árin. Gríska fjármálablaðið Naftemboriki lagði áherslu á efasemdir um að samkomulagið dygði til að tryggja að Grikkland gæti staðið undir skuldum sínum á næstu árum. „Jafnvel þótt svo fari að allt gangi upp er þetta nýja tækifæri, sem við höfum nú fengið, dýru verði keypt,“ sagði Nafemboriki .

Lucas Papademos, forsætisráðherra grísku bráðabirgðastjórnarinnar, kvaðst þó vera „mjög ánægður“ með niðurstöðu viðræðna fjármálaráðherra evrulandanna. „Það eru engar ýkjur að segja að þetta er sögulegur dagur fyrir efnahag Grikklands,“ sagði hann þegar skýrt var frá samkomulaginu sem náðist í Brussel í fyrrinótt eftir tólf klukkustunda viðræður. Hann varaði þó við því að grísk stjórnvöld ættu enn mikið verk fyrir höndum til að tryggja að aðstoðin dygði til að rétta efnahag landsins við og afstýra greiðsluþroti.

Ráðamenn í öðrum löndum evrusvæðisins fögnuðu samkomulaginu. Jean-Claude Juncker, fjármálaráðherra Lúxemborgar, sem fer fyrir fjármálaráðherrum evrulandanna, sagði að samkomulagið myndi „tryggja framtíð Grikklands á evrusvæðinu“.

Margir óvissuþættir

Hagfræðingar sögðu að aðstoðin kynni að duga en margir óvissuþættir gætu gert samkomulagið að engu. Þeir bentu meðal annars á að ekki væri víst að þjóðþing Þýskalands, Hollands og Finnlands samþykktu neyðarlánin. Einnig væri óvíst hvort handhafar grískra ríkisskuldabréfa sættu sig við það tap sem þeim er ætlað að taka á sig samkvæmt samkomulaginu. Þingkosningar, sem verða í Grikklandi í apríl, geta gert strik í reikninginn og ekki er víst að næsta ríkisstjórn fylgi samkomulaginu eftir með þeim sparnaðaraðgerðum sem sett voru sem skilyrði fyrir aðstoðinni. „Flokkar sem eru lengst frá miðjunni halda áfram að auka fylgi sitt og enginn þeirra hefur látið í ljósi stuðning við áætlunina,“ hefur fréttaveitan AFP eftir Nick Verdi, sérfræðingi hjá breska fjárfestingarbankanum Barclays Capital.

Hagfræðingar segja að erfiðasta verkefnið verði að tryggja hagvöxt í Grikklandi á næstu árum til að landið geti staðið undir skuldunum. Landsframleiðslan í Grikklandi hefur dregist saman um 14% á síðustu fimm árum og óttast er að frekari sparnaðaraðgerðir valdi enn meiri samdrætti.

Michael Ben-Gad, prófessor og yfirmaður hagfræðideildar City University í London, telur að aðstoðin dugi ekki til að afstýra greiðsluþroti gríska ríkisins. „Ég hef lengi haft efasemdir um þetta, ég held því enn fram að gríska ríkið sé gjaldþrota, jafnvel eftir þetta nýja samkomulag,“ hefur AFP eftir Ben-Gad.

Fréttaveitan Reuters kvaðst í gær hafa undir höndum trúnaðarskýrslu frá sérfræðingum á vegum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, Seðlabanka Evrópu og framkvæmdastjórnar ESB þar sem þeir kæmust að þeirri niðurstöðu að Grikklandi þyrfti á meiri aðstoð að halda á næstu árum.

Tap banka 70%

Samkvæmt nýja samkomulaginu á Grikkland að fá neyðarlán að andvirði 130 milljarða evra (21.300 milljarða króna). Í staðinn eiga Grikkir að minnka ríkisútgjöldin og opinberar skuldir sínar, þannig að þær fari úr 164% af landsframleiðslunni í 120,5% innan átta ára. Gert er ráð fyrir því að fjármálafyrirtæki afskrifi 53,5% af nafnvirði grískra ríkisskuldabréfa í eigu þeirra en áætlað er tap þeirra nemi alls 70% þegar lægri vextir af nýjum ríkisskuldabréfum, sem þau fá í staðinn, eru teknir með í reikninginn.

Gert er ráð fyrir því að fjármálafyrirtækin afskrifi 107 milljarða evra af 350 milljarða heildarskuldum gríska ríkisins.

Aðstoðin er m.a. háð því skilyrði að embættismenn ESB hafi eftirlit með ríkisfjármálum Grikklands. Grikkir eiga einnig að breyta stjórnarskránni til að tryggja að afborganir af lánum gangi fyrir launagreiðslum og öðrum útgjöldum gríska ríkisins.

ÓVISSA UM STJÓRNARSKRÁRBREYTINGU

Afborganirnar gangi fyrir

Samkvæmt nýja samkomulaginu eiga grísk stjórnvöld að breyta stjórnarskránni til að tryggja að afborganir af skuldum gríska ríkisins gangi fyrir öðrum útgjöldum. Setja á ákvæði um þetta í stjórnarskrána innan tveggja mánaða.

Til að breyta stjórnarskránni þarf núverandi þing að samþykkja breytinguna með 3/5 hluta atkvæða tvisvar sinnum. Líða þarf minnst mánuður á milli atkvæðagreiðslnanna. Leiðtogar grísku stjórnarflokkanna tveggja segja að nægur stuðingur sé á þinginu við stjórnarskrárbreytinguna.

Nýtt þing, sem kosið verður í apríl, þarf síðan að staðfesta breytinguna með hreinum meirihluta, eða 151 atkvæði. Ekki er víst að nægur stuðningur verði við breytinguna á þinginu eftir kosningarnar.

Búist er við að íhaldsflokkurinn Nýtt lýðræði fái mest fylgi í kosningunum án þess að fá meirihluta þingsæta. Skoðanakannanir benda til þess að vinstriflokkar, sem eru andvígir samkomulaginu, styrki stöðu sína verulega á þinginu.

Mikil andstaða er einnig við fyrirhugaðar sparnaðaraðgerðir sem settar voru sem skilyrði fyrir aðstoðinni. Búist er við að þær auki á ólguna í landinu vegna efnahagssamdráttarins á síðustu árum. Fjórðungur grískra fyrirtækja hefur orðið gjaldþrota frá árinu 2009 og helmingur allra smáfyrirtækja landsins kveðst ekki geta greitt öllum starfsmönnum sínum laun.

Götumótmæli boðuð
» Verkalýðssamtök í Grikklandi hvöttu fólk til að taka þátt í mótmælagöngum í dag gegn sparnaðaraðgerðum sem settar voru sem skilyrði fyrir neyðarláninu.
» Í nýju samkomulagi evrulandanna er gert ráð fyrir því að gríska þingið samþykki frekari sparnaðaraðgerðir fyrir lok mánaðarins. Sparnaðurinn á að nema þremur milljörðum evra, jafnvirði 490 milljarða króna.