Fyrir réttum aldarfjórðungi, að kvöldi 30. apríl 1991, hittumst við fjórir á Hótel Holti, Davíð Oddsson, Björn Bjarnason og Kjartan Gunnarsson, ásamt konum þeirra þriggja.
Fyrir réttum aldarfjórðungi, að kvöldi 30. apríl 1991, hittumst við fjórir á Hótel Holti, Davíð Oddsson, Björn Bjarnason og Kjartan Gunnarsson, ásamt konum þeirra þriggja. Davíð var seinn fyrir, því að hann hafði setið fyrir svörum í sjónvarpi vegna sinnar nýju ríkisstjórnar. Þegar hann birtist, lyftum við glasi. En Davíð bað okkur um að skála fyrst fyrir Bjarna Benediktssyni, sem ætti nú afmæli. Hafði Davíð þess vegna valið daginn til að mynda ríkisstjórn. Bjarni fæddist 30. apríl 1908 og lést af slysförum 10. júlí 1970, aðeins 62 ára.

Bjarni var skapmaður og fastur fyrir, en í senn harðgreindur og vitur. „Hafa margar þjóðir öðlast frelsi, losnað úr erlendum viðjum og hlotið viðurkenningu umheimsins án þess að knýja á?“ spurði hann á landsfundi Sjálfstæðisflokksins 1943, þegar rætt var um sambandsslit við Dani. „Okkar gamla vernd, fjarlægðin, er úr sögunni,“ sagði hann á fundi sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík 1949, þegar rætt var um endurskoðun utanríkisstefnunnar. „Virðing smáþjóða stendur yfirleitt í öfugu hlutfalli við mælgi þeirra á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna,“ skrifaði hann árið 1970.

Bjarni átti líka til gamansemi. Þegar Jónas Árnason bauð sig fram fyrir Sósíalistaflokkinn á Seyðisfirði 1949 og varð óvænt uppbótarþingmaður með aðeins 67 atkvæði á bak við sig, sagði maður við Bjarna: „Atkvæðamagnið á bak við Jónas Árnason samsvarar fjölda farþega í einum strætisvagni.“ Bjarni svaraði að bragði: „Sá strætisvagn hlýtur að hafa verið Kleppsvagninn.“ Þegar Karlakór Reykjavíkur fór í söngför til Algeirsborgar vorið 1953, sagði Bjarni, sem var sjálfur lítill söngmaður: „Loksins gátum við hefnt fyrir Tyrkjaránið!“ Bjarni var þá menntamálaráðherra. Þegar hann var spurður, hversu margir ynnu í menntamálaráðuneytinu, svaraði hann: „Helmingurinn.“

Bjarni var ritstjóri Morgunblaðsins 1956-1959. Gamall og skæður óvinur blaðsins, Halldór Kiljan Laxness, hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum 1955. Ungur blaðamaður, Matthías Johannessen, vildi taka viðtal við Laxness, sem reyndist fús til þess. Áður en Matthías fór upp að Gljúfrasteini að hitta skáldið, sagði Bjarni við hann og brosti: „Berðu þig vel, Matthías minn, og farðu ekki skríðandi.“ Árið 1961 var Bjarni að mæla fyrir þingsályktunartillögu frá ríkisstjórninni um lausn landhelgisdeilunnar við Breta. Sagði hann þá: „Ég þarf að leiðrétta hér nokkrar prentvillur.“ Þá kallaði einn þingmaður stjórnarandstöðunnar fram í fyrir honum: „Jafnvel prentvillupúkinn er á móti ykkur!“ Bjarni svaraði strax: „Eins og fleiri púkar!“

Athugasemdir og leiðréttingar vel þegnar

Hannes H. Gissurarson

hannesgi@hi.is