Í miðborg Reykjavíkur Landsmönnum fjölgaði um 8.600 í fyrra. Það jafnast til dæmis á við hálfan íbúafjölda Akureyrar. Hagvöxtur ýtir undir fjölgun.
Í miðborg Reykjavíkur Landsmönnum fjölgaði um 8.600 í fyrra. Það jafnast til dæmis á við hálfan íbúafjölda Akureyrar. Hagvöxtur ýtir undir fjölgun. — Morgunblaðið/Eggert
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Baksvið Baldur Arnarson baldura@mbl.is Rúmlega 6.500 fleiri erlendir ríkisborgarar fluttu til landsins í fyrra en fluttu frá landinu. Það er annar mesti aðflutningur erlendra ríkisborgara, umfram brottflutta, í sögunni. Metárið er 2017, þegar um 7.

Baksvið

Baldur Arnarson

baldura@mbl.is

Rúmlega 6.500 fleiri erlendir ríkisborgarar fluttu til landsins í fyrra en fluttu frá landinu. Það er annar mesti aðflutningur erlendra ríkisborgara, umfram brottflutta, í sögunni. Metárið er 2017, þegar um 7.900 fleiri erlendir ríkisborgarar fluttu til landsins en frá því.

Þetta varð ljóst þegar Hagstofan birti bráðabirgðatölur um búferlaflutninga á fjórða fjórðungi í fyrra. Fluttu þá 2.110 erlendir ríkisborgarar til landsins en 1.200 frá því. Samtímis fluttu um 470 íslenskir ríkisborgarar til og frá landinu og er sá flutningsjöfnuður því hlutlaus.

Fjölgaði landsmönnum milli ára úr 348.450 í 357.050, eða um 8.600.

Sé litið til áranna 2015-18 hafa um 21.360 fleiri erlendir ríkisborgarar flutt til landsins en frá því og á sú þróun mikinn þátt í íbúafjölgun.

Er aðflutningurinn síðustu ár orðinn umtalsvert meiri en á þensluárunum fyrir efnahagshrunið. Það vaxtarskeið var auðvitað styttra.

Á hinn bóginn fluttu um 1.130 fleiri íslenskir ríkisborgarar frá landinu á þessum árum en frá því. Sú staðreynd vekur athygli með hliðsjón af því að síðustu ár hafa verið einhver þau hagfelldustu í sögunni m.t.t. meðaltals kaupmáttar og vinnuframboðs.

Rúmlega 15 þúsund til 2022

Hagstofan birti í október mannfjöldaspá til næstu 50 ára. Þar er m.a. að finna spá um fjölda aðfluttra og brottfluttra á tímabilinu.

Samkvæmt henni verða aðfluttir umfram brottflutta alls rúmlega 15 þúsund á tímabilinu 2019-2022. Þróunin mun hins vegar snúast við 2023-2027 þegar um 13.500 fleiri munu flytja frá landinu en til þess. Á tímabilinu frá 2028 er því svo spáð að rúmlega 900 fleiri muni flytja til landsins en frá því að jafnaði á ári.

Violeta Calian, sérfræðingur á Hagstofunni, segir rannsóknir Hagstofunnar benda til að annar hver aðfluttur erlendur ríkisborgari sé farinn af landi brott innan tveggja ára.

Hún bendir á að hluti erlendra ríkisborgara sem flytja til landsins setjist hér að og verði íslenskir ríkisborgarar. Með því séu þeir ekki lengur taldir erlendir ríkisborgarar.

Með þetta tvennt og fleiri atriði í huga sé erfitt að spá um fjölgun erlendra ríkisborgara vegna aðflutnings. Þá bendi rannsóknir Hagstofu Íslands til að aðfluttum erlendum ríkisborgurum fjölgi mikið í uppsveiflu. Þetta snúist við í niðursveiflu. Horft til lengri tíma megi því ætla að aðflutningur muni minnka.

Ásgeir Jónsson, dósent og forseti hagfræðideildar Háskóla Íslands, segir mannfjöldatölur Hagstofunnar enn eina vísbendingu um að Íslendingar búi við „kerfisbundinn, neikvæðan flutningsjöfnuð“.

„Það tengist því að einhverju leyti því lögmáli í hagfræði að stórir byggðakjarnar draga að sér fólk – það endurspeglast m.a. í miklum hækkunum á fasteignaverði ytra. Við finnum fyrir þessum segulkrafti hér. Þegar fólk aflar sér sérhæfðrar menntunar er líklegt að það sjái mest tækifæri hjá alþjóðlegum stórfyrirtækjum í stórborgum. Sömu kraftar og drógu fólk frá landsbyggðinni til Reykjavíkur eru nú að draga fólk frá Reykjavík til New York, London og sambærilegra borga. Á slíkum stöðum geta stórfyrirtæki í mörgum tilfellum boðið betri starfskjör en fyrirtæki á Íslandi. Staðan hér er þó ekki jafn slæm og í Færeyjum að þessu leyti.“

Varasamur jöfnuður

Ásgeir bendir á að mikill launajöfnuður á Íslandi valdi því að eftirsóknarvert sé fyrir ófaglærða útlendinga að komast í störf á Íslandi. Síðustu ár hafi einnig orðið til mörg störf í ferðaþjónustu og byggingariðnaði á Íslandi fyrir ófaglært fólk. Að sama skapi fæli of mikill jöfnuður menntað fólk frá Íslandi.

„Það eru gjarnan hærri laun í útlöndum fyrir fólk með markaðsvæna menntun. Á Norðurlöndum eru það fjölþjóðleg fyrirtæki sem bjóða bestu starfstækifærin. Slíkt skortir hérlendis að einhverju leyti. Fjármagnshöftin hafa í þessu efni unnið mikinn skaða og skorið á alþjóðavæðingu íslensks viðskiptalífs. Mörg fyrirtæki reyndu að komast úr landi,“ segir Ásgeir.

Hann telur áhrifa þessa gæta enn. Íslenskur vinnumarkaður sé einnig orðinn mun opnari en áður og ungt fólk líklegra til þess að leita út fyrir landið ef góð störf eru í boði.