Pétur Ólafsson, blaðamaður, er látinn, eða Pétur í Ísafold eins og við blaðamenn á Morgunblaðinu vorum vanir að kalla hann. Ég kynntist Pétri fyrst árið 1947 þegarég var sendur inn að Rauðará tilþess að mynda forstjóra nýs fyrirtækis, en forstjórinn reyndist vera Pétur. Ég þekkti þá lítið til Péturs enda ættfræði ekki sterkasta hlið 21 árs unglings. Þessi ferð reyndist þó ein sú ábatasamasta fyrir mig, óharnaðan unglinginn í hinum harða heimi blaðamannsins, því kynni mín af Pétri hafa frá því verið mér afar kær og lærdómsrík.

Pétur stundaði blaðamennsku á Morgunblaðinu ásamt námi við Háskólann og eftir að því lauk réðst hann sem fastur starfsmaður viðMorgunblaðið árið 1935 og starfaði þar til 1942. Pétur snéri aftur til Morgunblaðsins 1953, enda hefur það reynst mörgum erfitt að slíta sig frá blaðamennskunni og þvíekki einsdæmi með Pétur. Hannstarfaði í þetta sinn í tvö ár á Morgunblaðinu. Það var þröngt um blaðamenn Morgunblaðsins á þessum tíma, þar sem blaðið var til húsa í gamla Ísafoldarhúsinu við Austurstræti (þótt hópurinn væri ekki stór). Risið í Ísafoldarhúsinu var kallað Langaloft og þangað fór Pétur með ritvél sína og notaði gamla skrifborðið hans Jóns Kjartanssonar sem þar stóð. Þessi tvö ár sem Pétur var á Morgunblaðinu kynntist ég honum náið. Hann vará besta aldri og fyrir ungan mann sem var að hefja sinn starfsferil var dýrmætt að kynnast fullþroska manni sem var það gefið að kunna að umgangast náungann án þessað tala niður til hans, en það er ekki öllum gefið, enda er það svoað minningar mínar frá þessumárum eru bundnar Langalofti, þvíþegar færi gafst þá var skotist uppí ris og aldrei fór það svo að maður færi ekki fróðari af fundi Péturs. Árið 1984 skrifað Pétur nokkrar greinar í Lesbók Morgunblaðsins sem hann kallaði minningar frá Morgunblaðsárum. Mér var falið það ánægjulega starf að aðstoða Pétur við leit að myndum í þennan greinaflokk. Þekking Péturs á stríðsárunum var að vonum mikil enda kominn á stjá strax og bresku herskipin komu fyrir Gróttu her námsdaginn aðfaranótt 10. maí 1940. Þessa sögulegu nótt var Morgunblaðið í prentun, en prentun var stöðvuð og aðalfrétt breytt og tókst að koma nýjustu frétt um hernámið í hluta af upplaginu. Pétur bað um ljósrit af þessari sögufrægu síðu, þegar hann var að skrifa endurminningar sínar, en hún fannst ekki í innbundnu eintaki Morgunblaðsins frá þessum tíma. Þeir sem þóttust muna sögðu hernámið hafa verið svo seint um nóttina að ógerningur væri að það hefðu birst fréttir af því í Morgunblaðinu. En Pétur þóttist vita betur enda kom hann tveimur dögum síðar með ljósrit af síðunni með fréttinni eins og hann hafði gengiðfrá henni þessa sögufrægu nótt. Hann hafði fengið hana hjá vini sínum sem átti hana í safni sínu.

Þessi greinaflokkur Péturs Ólafssonar í Lesbók Morgunblaðsins var merkt innlegg um þetta tímabil íslenskrar sögu.

Pétur var formaður Blaðamannafélags Íslands á árunum 1938 til 1942. Mikil gróska var í Blaðamannafélaginu þann tíma sem hann var formaður, má þar nefna kvöldvökur á Hótel Borg, síðdegis skemmtanir í kvikmyndahúsum til ágóða fyrir Vetrarhjálpina og efnt var til víðfrægs pressuballs, semvar óþekkt fyrirbæri hér á landi. En eitt markverðasta átakið var heimboð danskra blaðamanna árið 1939 sem átti að verða upphaf þessað bjóða heim blaðamönnum annarsstaðar að úr heiminum, en að sjálfsögðu sá stríðið fyrir því að svo gat ekki orðið. Danir þáðu þetta boðog létu sér ekki nægja að þiggja það með virktum heldur sendu þeirtil Íslands í ágúst 1939 aðalritstjóra allra helstu dagblaðanna í Kaupmannahöfn og einnig stærstu blaðanna úti á landsbyggðinni. Þessir gestir ferðuðust vítt og breytt um landið með heimamönnum, sátu veislur á Akureyri og Siglufirði, fóru jafnvel á síldarball og dönsuðu polka við söltunarpíur, lærðu af Guðbrandi forstjóra ÁTVR, sem var fulltrúi Tímans, að drekka Angelica-brennivín í mjólk (afbragðs hugmynd var haft eftir ritstjóra Kristilega dagblaðsins) og lýstu því yfir í leiðarlok að Íslendingar hefðu fram til þessa átt einn sendiherra í Kaupmannahöfn en ættu upp frá þessu tíu. Pétur Ólafsson stóð þarna fyrir frábærri landkynningu sem fékk heldur dapurlegan enda því þegar þessari ferð ritstjóranna dönsku lauk var enginn í vafa um að seinni heimsstyrjöld væri óumflýjanleg, þannig að lítið var skrifað um þessa dýrðardaga sem þeir dönsku áttu hérna heimaá Íslandi fyrir tilstilli Péturs Ólafssonar.

Það er orðinn langur tími síðan Pétur Ólafsson hætti blaðamennsku, en sambandið við hann rofnaði aldrei. Hvort fundum okkur bar saman í Austurstræti hann seljandi rauðu Lions-fjöðrina eða í skyndiheimsókn á Morgunblaðið, alltaf var hann jafn hress. Hann skilur eftir sig góðar minningar. Það var lærdómsríkt að vera samferðamaður Péturs og þar með eignast hlutdeild í minningum um löngu liðna tíð blaðamanns sem starfaði á sínum manndómsárum hér í borg á þeim árum sem reyndust hin mestu umbrotaár í sögu þjóðarinnar.

Þótt vinna blaðamanna virðist vera fyrir daginn í dag, gleymist og endi á blöðum gamals dagblaðs er vinna hans saga þjóðar og þjóða og mun geymast sem besta og oft eina samtímaheimild sem völ er á.

Ég þakka samfylgdina og bið Guðs blessunar góðum dreng.

Ól.K.M.