ÁBÓKASTEFNUNNI í Frankfurt, þeirri 47. í röðinni, var mikið talað um norræna bylgju eða norræna innrás. Norðurlandahöfundar vöktu töluverða athygli. Tveir þeirra eru nú metsöluhöfundar í Þýskalandi, þeir Peter Høeg frá Danmörku, höfundur Lesið í snjóinn, og Norðmaðurinn Jostein Gaarder með Veröld Soffíu.
Bókastefnan í Frankfurt Leitin að þriðja

manninum

Bókastefnunni miklu í Frankfurt lauk á mánudaginn. Jóhann Hjálmarsson var á stefnunni og fylgdist með norrænni innrás í Þýskaland og ræddi við höfunda, útgefendur og gagnrýnendur. ÁBÓKASTEFNUNNI í Frankfurt, þeirri 47. í röðinni, var mikið talað um norræna bylgju eða norræna innrás. Norðurlandahöfundar vöktu töluverða athygli. Tveir þeirra eru nú metsöluhöfundar í Þýskalandi, þeir Peter Høeg frá Danmörku, höfundur Lesið í snjóinn, og Norðmaðurinn Jostein Gaarder með Veröld Soffíu. Gaarder var á stefnunni jafnan umkringdur blaðamönnum og sjónvarpsmönnum.

Norræna bylgjan

Halldór Guðmundsson útgáfustjóri Máls og menningar sagði norrænu bylgjuna staðreynd og nú væri verulegur áhugi hjá þýskum útgefendum á bókmenntum Norðurlandaþjóða. Hann þakkaði þetta ekki síst framgangi Høegs og Gaarders. Fyrir sjö til átta árum sagði hann að áhuginn hefði aðeins verið fyrir hendi hjá fáeinum hugsjónamönnum. Nú spyrðu stóru forlögin tíðinda frá Íslandi. Vegna mikils áhuga, sérstaklega í Þýskalandi (sá áhugi byggir reyndar á gömlum grunni eins og Halldór benti á), kvaðst Halldór telja það klúður og skammsýni ef Norðurlandaráð léti það tækifæri glutrast niður að norrænar þjóðir yrðu í brennidepli á bókastefnunni, eins og þær eiga kost á og mikið var rætt um í fyrra. Nú væri hreyfing í þessum efnum og greinileg markaðssveifla sem þyrfti að nýta. Meðal þjóða sem telja sig hafa grætt á "brennideplinum" eru Hollendingar sem voru í öndvegi í hittifyrra. Næst verða það Írar.

Gulleyjan eftir Einar Kárason kom út í Þýskalandi í sumar og hlaut mjög lofsamlega dóma. Meðal höfunda sem Mál og menning gefur út og eru væntanlegir á þýsku á næsta ári eru Einar Már Guðmundsson (Englar alheimsins) og Gyrðir Elíasson (Svefnhjólið).

Halldór Guðmundsson sagðist hafa orðið var við að Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs hefðu áhrif út fyrir Norðurlönd. Íslenskir höfundar væru orðnir vel kunnir á Norðurlöndum, en nú færðist áhugi á þeim sunnar í álfuna. Hann nefndi Frakkland og Spán í því sambandi, gerður hefði verið samningur á bókastefnunni um útgáfu Engla alheimsins í Frakklandi og vel horfði með útgáfu á Spáni. Halldór Guðmundsson gat að lokum sérstaklega áhuga Hollendinga á íslenskum bókmenntum. Hollenska forlagið, De bezige bis, gefur út á næsta ári verk eftir Einar Kárason og Einar Má Guðmundsson. Sama forlag gengst fyrir norrænni bókmenntahátíð á Hollandi á næsta ári og býður þangað tveim höfundum frá hverju Norðurlanda. Að mati Halldórs Guðmundssonar hefur orðstír Bókmenntahátíðinnnar á Íslandi borist víða og hún hefur átt þátt í velgengni íslenskra rithöfunda. "Við erum ekki utanveltu," sagði Halldór.

Þriðji maðurinn

Í sama streng og Halldór tók Ólafur Ragnarsson, forstjóri Vöku-Helgafells. Hann sagði að útgefendur á stefnunni væru bjartsýnir og töluðu um uppsveiflu. Eftir að áhugi hefði minnkað á bókmenntum frá Suður-Ameríku væri augljóst að athyglin beindist að Norðurlöndum og menn biðu í ofvæni eftir þriðja manninum, norrænum höfundi sem gæti fyllt flokk Høegs og Gaarders.

Ólafur sagði að áhugi á skáldsögum og fagurbókmenntum yfirleitt næði líka til barna- og unglingabóka. Sjálfur legði hann áherslu á verk barnabókahöfunda með því að kynna Guðrúnu Helgadóttur og höfunda sem fengið hafa Íslensku barnabókaverðlaunin. Hann væri með átak um að koma þeim á framfæri.

Halldór Laxness og Ólafur Jóhann Ólafsson voru sem áður í forystu hjá Vöku-Helgafelli. Ólafur Ragnarsson orðaði þetta þannig að annars vegar væru bókmenntir fyrir börn og fullorðna, hins vegar flokkur matreiðslubóka sem mælst hefði afar vel fyrir, enda væru íslenskar uppskriftir alþjóðlegar. Ísland væri deigla sem ynni úr alþjóðlegri matargerð og sama mætti að vissu marki segja um fagurbókmenntirnar.

Endurskoðaðar og nýjar þýðingar á verkum eftir Halldór Laxness halda áfram að koma út í Þýskalandi. Fyrirgefning syndanna eftir Ólaf Jóhann Ólafsson kom út í þýskri þýðingu í sumar, en dómar hafa enn ekki birst. Á Englandi var skáldsögunni vel tekið, en þar heitir höfundurinn Olaf Olafson. Útgáfuréttur á Benjamín dúfu, skáldsögu Friðriks Erlingssonar, hefur verið seldur til Danmerkur, Finnlands, Svíþjóðar og Ítalíu. Gegnum þyrnigerðið eftir Iðunni Steinsdóttur hefur komið út í Þýskalandi.

Ólafur sagðist hafa orðið var við áhuga á bókum Elíasar Snælands Jónssonar hjá útgefendum, hið ævintýralega í bókum hans og íslensk náttúra höfðaði meðal annars til Þjóðverja.

Athyglisvert var það sem kom fram hjá Ólafi Ragnarssyni að sívaxandi margmiðlun sem setti svip á bókastefnuna væri ekki ógn heldur viðbót. Ólafur sagði að bókastefnan speglaði breytingar í margmiðlun og fjölmiðlun yfirleitt, en hefðbundnar bækur væru ekki látnar gjalda þess, gróskan væri mikil í bókaútgáfu.

Sagan

Norski gagnrýnandinn, Kjell Olaf Jensen, sagðist finna norræna bylgju á bókastefnunni. Hann nefndi höfunda eins og Svíana Torgny Lindgren og Per Olav Enquist og landa sinn Kjell Askildsen sem væru ekki síður merkir og að sínum dómi meiri höfundar en þeir sem mest er haldið fram. "Kjell Askildsen kemur út í Frakklandi bráðlega og vegur hans vex, sagði Jensen, en hann verður aldrei metsöluhöfundur." (Því má bæta við að nýlega er komið út eftir hann smásagnasafn hér heima: Síðustu minnisblöð Tómasar F. fyrir almennings sjónir). Torgny Lindgren er mjög mikils metinn í Þýskalandi og víðar og gæti hafnað á tindinum með þeim Høeg og Gaarder því að, eins og Kjell Olaf Jensen orðar það, "hefur hann hið epíska sem fólk sækist eftir, SÖGUNA."

Kjell Olaf Jensen er ekki jafn hrifinn af landa sínum, Erik Fosnes Hansen, sem lét sig ekki vanta á bókastefnuna enda kunnur í Þýskalandi og hefur verið á metsölulistum þar. Bók hans um nokkra félaga í hljómsveit skipsins Titanics, Sálmur að leiðarlokum, var mjög rómuð.

BÆKUR komast með ýmsum hætti inn á Bókastefnuna í Frankfurt.



Peter

Høeg



Jostein

Gaarder



Halldór

Guðmundsson



Ólafur

Ragnarsson