JÓLAVERKEFNI LEIKFÉLAGS AKUREYRAR FRUMSÝNT Á NÝJU LEIKSVIÐI, RENNIVERKSTÆÐINU AÐ ELSKA ÁN ÁSTÆÐU SNORRI Ásmundsson og Ólafur Sveinsson gera sviðið klárt fyrir æfingu.

JÓLAVERKEFNI LEIKFÉLAGS AKUREYRAR FRUMSÝNT Á NÝJU LEIKSVIÐI, RENNIVERKSTÆÐINU AÐ ELSKA ÁN ÁSTÆÐU

SNORRI Ásmundsson og Ólafur Sveinsson gera sviðið klárt fyrir æfingu.

Jólaverkefni Leikfélags Akureyrar eftir bandaríska Bosníumanninn Steve Tesich verður frumsýnt á nýju leiksviði félagsins, Renniverkstæðinu í Gránufélagshúsunum við Strandgötu 29. desember næstkomandi. MARGRÉT ÞÓRA ÞÓRSDÓTTIR kynnti sér þetta magnaða leikrit og fylgdist með vinnunni á nýja leiksviðinu.

ALLGRÍMUR Helgi Helgason þýddi leikritið sem heitir á frummálinu On the Open Road, en hefur hlotið titilinn Undir berum himni. Eyvindur Erlendsson leikstýrir, Magnús Pálsson myndlistarmaður sem búsettur hefur verið í Lundúnum um árabil gerir leikmynd sýningarinnar, Hróðmar Ingi Sigurbjörnsson velur tónlist til flutnings í sýningunni og Jóhann Bjarni Pálmason hannar lýsingu.

Tveir gamalreyndir leikarar, þeir Arnar Jónsson og Þráinn Karlsson fara með helstu hlutverk sýningarinnar, leika hina göngumóðu ferðalanga Al og Angel. Stefán Örn Arnarson kemur fram í hlutverki Krists og leikur á selló, Aðalsteinn Bergdal fer með hlutverk munksins, Eva Signý Berger leikur litla stúlku sem verður á vegi mannanna tveggja, Skúli Gautason er sýningarstjóri og aðrir sem koma fram í sýningunni eru Birgir Rafn Friðriksson, Ólafur Sveinsson, Snorri Ásmundsson og Vigfús Ragnarsson.

Barmafullt af tilvísunum

Undir berum himni gerist í borgarastyrjöld í ónefndu landi. Tveir vegmóðir göngumenn leita leiða til þess að bjarga lífi sínu við óblíðar aðstæður. Fyrirheitna landið þar sem frelsið ríkir er takmark þeirra en leiðin er ekki greið. Undir berum himni er barmafullt af tilvísunum í tónlistar-, lista- og menningarsögu Vesturlanda. Verkið setur gildi hinnar vestrænu menningar undir mæliker en er um leið næm lýsing á sambandi tveggja manna sem geta ekki hvor án annars verið en eiga þó erfitt með að nálgast hvor annan. Hinn alvarlegi undirtónn verksins er iðulega undirstrikaður með meinlegri fyndni.

Þetta leikrit var fyrst sýnt árið 1992 í Goodman's Theatre í Chicago, en hefur á undanförnum árum verið sýnt á öllum Norðurlöndunum. Höfundurinn Steve Tesich fæddist árið 1942 í Bosníu en fluttist með foreldrum sínum til Bandaríkjanna þrettán ára að aldri. Fyrsta leikrit hans var frumsýnt árið 1970, The Carpenters og í kjölfar þess komu fjölmörg leikrit á áttunda áratugnum. Á þeim níunda sneri Tesich sér æ meir að því að skrifa kvikmyndahandrit og vann til Óskarsverðlauna sem handritshöfundur kvikmyndarinnar Breaking Away. Steve Tesich lést í júní síðastliðnum, 53 ára að aldri.

Þrír flokkar að störfum

Renniverkstæðið er nýtt leiksvið Leikfélags Akureyrar, þar sem áður var renniverkstæði Vélsmiðjunnar Odda, en húsin eru í eigu Gránufélagsins. Um 140 áhorfendur komast að á hverri sýningu. Síðustu vikur hefur fjöldi iðnaðarmanna verið að störfum við að breyta húsnæðinu en jafnhliða hafa starfsmenn leikfélagsins verið að vinna að uppfærslu verksins. Þeir Trausti Ólafsson leikhússtjóri og Sigurður Sigurðsson einn eigenda Gránufélagsins eru sammála um að samstarfið hafi gengið ótrúlega vel. "Það hafa þrír flokkar verið hér að störfum, vinnuflokkur eigenda hússins, tæknideild leikfélagsins og leikflokkurinn og þessir hópar hafa verið að vinna hér meira og minna á sama tíma. Aðstæður hafa að því leyti ekki verið sérlega góðar, en það næsta ótrúlegt hve vel hefur gengið," segir Trausti.

Sigurður segir að reynt hafi verið að hagræða verkefnum, hávaðasöm verk unnin fyrir hádegi en þau hljóðlátari eftir að leikarar eru komnir á æfingu. "Það gengur ýmislegt á þegar verkstæði er breytt í leikhús," segir hann. Leikhússtjóri sagði rýmið í senn nýtískulegt og klassískt, en aðalkostur þess væri að hvergi væru súlur sem skyggðu á leiksviðið.

Fyrir fáeinum árum fóru fram viðræður milli leikfélagsfólks og eigenda Gránufélagshúsanna um að setja Djöflaeyjuna upp í þessu húsi, en af því varð ekki. "Við treystum okkur ekki í þetta í fyrra, en við verðum bjartsýnni með hverju árinu og ákváðum að slá til núna," segir Sigurður.

"Við ákváðum að taka þetta verk til sýningar af því leikritið er svo gott. Þegar við fórum að skoða þetta betur urðum við sammála um að í listrænum skilningi væri farsælla að sýna það ekki í hefðbundum sal og fórum að leita að hentugu húsnæði. Við höfðum augastað á þessu húsi og samningar tókust við eigendur, framkvæmdirnar voru í raun og veru hafnar áður en maður hafði tíma til að láta sig dreyma drauminn," sagði Trausti. "Vissulega er það djarft að leggja út í svona fyrirtæki, en við treystum því að þeir sem láta sig leiklist varða skilji út í hvað við erum að fara og komi á sýningarnar. Það er ekki hægt annað en vera glaður og vondjarfur, við vitum að við erum með gott verk í höndunum og afar góða listamenn."

Öðru vísi í manni sálin

"Þetta er hið klassíska leikhús," segir Eyvindur Erlendsson leikstjóri, en áhorfendur sitja í hálfhring umhverfis sviðið og leikararnir leika upp á við. "Það er öðru vísi í manni sálin þegar talað er upp á við og breytir hugarfarinu. Þeim Arnari og Þráni hentar þetta form mjög vel, þeir hafa stórdramatískar sálir. Hafa löngun til að blanda geði við fólk, við eitthvað sem er stórt í sniðum."

Eyvindur telur að höfundurinn, Steve Tesich hafi fundið eitthvað sem kalla megi nýjan sannleik. "Kannski sannleik minnar kynslóðar, það sem fólk hefur verið að brjóta heilann um en ekki náð neinum tökum á til þessa dags. Maður var eiginlega búinn að missa trúna á að skrifuð yrðu almennileg leikrit framar, ég er ekki að segja að þessi maður sé nýr Tsjekov eða Shakespeare, en hann hefur náð ákveðu taki á áhyggjumálum okkar tíma. Hann lætur þetta verk gerast í borgarastyrjöld þar sem enginn veit upp né niður á neinu, allar venjulegar siðferðilegar viðmiðanir eru týndar, en engu að síður verða menn að hafa, hver fyrir sig, eitthvað að lifa fyrir. Kannski þá ekki síst vináttuna og ástina sem hreinsast út við svona aðstæður. Niðurstaða leikritsins er þessi: Að elska án ástæðu, það er það sem gerir manninn að því sem hann er." Höfundur hefur slegið þann tón sem allir ganga eftir og það má því segja að það sé tiltölulega létt verk fyrir leikstjórann að stjórna þessari sýningu, hún stjórnar sér að miklu leyti sjálf."

Smám saman að æsa okkur upp

Magnús Pálsson hannar leikmyndina og hefur eins og aðrir sem að verkinu koma staðið í ströngu síðustu vikur. "Við erum að viða að okkur alls konar drasli, skapa stríðsástand," sagði Magnús. "Við höfum smám saman verið að æsa okkur upp," segir Magnús. Meðal þess sem komið verður fyrir á sviðinu er hluti af flugvélaflaki og bíll sem kveikt hefur verið í.

Þeir sem tryggja sér miða á eina af fimm fyrstu sýningum verksins fá nöfn sín rituð í sérstaka árnaðaróskaskrá í leikskránni. Frumsýning er sem fyrr segir 29. desember, þá verða sýningar 30. desember, 3. janúar, 4. janúar og 5. janúar.

EYVINDUR Erlendsson leikstjóri og Trausti Ólafsson bera saman bækur sínar.

Morgunblaðið/Kristján

MAGNÚS Pálsson hannar leikmynd verksins Undir berum himni.