22. desember 1996 | Sunnudagsblað | 4147 orð

Maður margra andlita Gísli Rúnar Jónsson er þjóðkunnur leikari og leikstjóri.

Maður margra andlita Gísli Rúnar Jónsson er þjóðkunnur leikari og leikstjóri.

Maður margra andlita Gísli Rúnar Jónsson er þjóðkunnur leikari og leikstjóri. Hann hefur allt frá því hann lauk leiklistarnámi og hóf feril sinn ungur leikari fyrir um það bil aldarfjórðungi skapað margar eftirminnilegar persónur á leiksviði í sjónvarpi og útvarpi. Ólafur Ormsson hitti Gísla Rúnar í Perlunni og þar var rætt um leikhúsið, nýjan þátt hans á Stöð 2.

AÐ VAR jólastemmning í Perlunni í byrjun desembermánaðar þegar Gísli Rúnar Jónsson kom þangað í viðtal. Ég beið hans í veitingasal á fjórðu hæð. Lyftan kom upp á hæðina, dyrnar opnuðust og gosbrunnurinn á jarðhæðinni sendi frá sér háa vatnssúlu þegar fremur hávaxinn og stæðilegur maður steig út úr lyftunni. Leitt að hafa ekki verið með ljósmyndara á staðnum sem hefði þá getað fest á filmu er hann gekk í salinn í dökkum, síðum ullarfrakka, með þykkan trefil um hálsinn, nokkuð síhærður, og þar sem ég var staddur í töluverðri fjarðlægð frá lyftunni hélt ég að þar væri á ferð virðulegur erlendur diplomat að kanna aðstæður fyrir komu erlends þjóðhöfðingja í Perluna. En þegar maðurinn nálgaðist borð mitt sá ég að þar var kominn Gísli Rúnar Jónsson. Hann er önnum kafinn í jólamánuðinum, er með þátt á Stöð 2, Gott kvöld með Gísla Rúnari sem tekur tíma hans allan.

Það verður sjálfsagt seint að fram kemur skemmtiþáttur í íslensku sjónvarpi sem landsmenn eru að fullu sáttir við. Hver er annars líklegri til að koma kómedíunni á framfæri en einmitt spéfuglinn Gísli Rúnar Jónsson? Frumraunin í sjónvarpi fyrir aldarfjórðungi var eftirminnileg og ógleymanleg. Gísli Rúnar gerði kaffibrúsakarlinn úr skemmtiþætti ríkissjónvarpsins ódauðlegan. Júlíus Brjánsson félagi hans var einnig minnisstæður fyrir einstæða túlkun sína. Síðan liðu árin og Gísli Rúnar skóp hverja fígúruna af annarri í áramótaskaupum sjónvarpsins, og það var hlegið í þéttbýli og ekki síður í sveitum landsins og afskekktum byggðarlögum.

Þeir eru ófáir í hópi íslenskra gamanleikara sem náð hafa að kitla svo hláturstaugar landsmanna að þeir gleymi um stund hverdagslegum áhyggjum af skuldabasli og brauðstriti. Auk Gísla Rúnars eru það til dæmis Laddi, Siggi Sigurjóns, Bessi, Árni Tryggvason og Ómar Ragnarsson og fleiri hér fyrr á árum.

Gísli Rúnar á fleiri strengi í hörpu sinni. Hann hefur leikið alvarleg hlutverk á sviði og hlotið fyrir einróma lof, nú síðast í Kennslustundinni eftir Ionecso, sem sýnd var í Kaffileikhúsinu fyrr á árinu við frábærar undirtektir leikhúsgesta. Þá hefur hann leikstýrt fjölmörgum leikritum á liðnum árum, þýtt leikrit og skrifað frumsamda leikþætti fyrir útvarp og sjónvarp og við ýmis tækifæri.

Hann kom frakkanum fyrir í fatahengi, gekk yfir að kaffiteríunni og kom að vörmu spori yfir að borðinu til mín með stóra skál af kartöfluflögum og box með ídýfu. Hann hafði trefilinn um hálsinn og var í dökkbláum terilínbuxum, dökkri peysu og svörtu leðurvesti utan yfir peysuna, kíminn á svip og glotti. Úr hátölurum voru leikin jólalög, og stórt upplýst jólatré var í anddyri. Hann settist við borðið, strauk yfir hárlubbann og lét hugann líða til þeirra ára þegar hann ólst upp í Laugarásnum í Reykjavík.

Bernska, áhrifavaldar og leiklistarnám

Gísli Rúnar teygði sig í skálina, dýfði kartöfluflögu í ídýfuna, borðaði af góðri lyst og drakk vatn.

"Ég er fæddur í Reykjavík árið 1953 og ólst upp við Snorrabrautina, síðar inni í Kleppsholti og í Laugaráshverfi, eða hvorum megin hryggjar maður vill nú hafa það. Laugaráshverfið er auðvitað miklu fínna en Kleppsholtið. Foreldrar mínir eru Guðrún Valgerður Gísladóttir húsmóðir og Jón Konráð Björnsson, fyrrverandi verslunarmaður.

Ég tel að foreldrar mínir hafi tæplega tilheyrt því fólki sem þarna bjó vegna þess að í næsta nágrenni við okkur bjuggu einhverjir helstu auðmenn landsins og ég var daglegur gestur á heimilum þeirra. Þetta var allt saman mikið ágætisfólk og synir þeirra voru æskufélagar mínir. Í næsta nágrenni við okkur bjó Eiríkur Ásgeirsson, forstjóri Strætisvagna Reykjavíkur. Eiríkur var skemmtilegur maður og spilaði á harmonikku. Hann átti mjög fallega hvíta nikku sem á stóð "Eiríkur" og var dýrgripur. Hann lánaði mér nikkuna til þess að ég gæti lært á slíkt hljóðfæri. Þeir reyndust mér vel, auðmennirnir í nágrenninu, sem áttu þessi stóru, flottu hús. Við bjuggum bara í kjallara og svo átti ég alltaf athvarf hjá fólkinu sem fóstraði leikhneigðina hjá mér, leiklistarbakteríuna, og hlúði að henni, Erlendi Einarssyni forstjóra SÍS og konu hans Margréti Helgadóttur. Þau voru kúltúrfólk og sóttu leiksýningar, málverkasýningar og konserta og auðvitað síaðist þetta inn í mann.

Stelpurnar þeirra voru að læra á píanó og þar kynntist maður ýmsum framandi hlutum og nýstárlegum og ekki sáust heima. Þar fékk ég útrás fyrir leiklistarbakteríuna. Þegar þau voru með veislur fékk ég að troða upp og var þá á aldrinum sex til tíu ára. Foreldrum mínum þótti þetta ekki sniðugt. Pabbi hafði áhyggjur af því að þetta væri óarðbært starf, sem það er, og svo óöruggt sem það er, og hann hafði alveg rétt fyrir sér hvað það snertir. Hann vildi að ég lærði eitthvað hagnýtt og þau áttuðu sig varla á því hvað ég var að gera. Ég var sífellt að leika. Ég er þeim Erlendi og Margréti ávallt þakklátur, því þarna fékk ég útrás. Þau voru með samkvæmi fyrir fullt af fólki og þar fékk ég að troða upp, lítið veislufífl, átta ára, og hermdi eftir séra Bjarna, Bjarna Ben og séra Jóni Auðuns."

Enn fór gosbrunnurinn af stað og vatnssúlan teygði sig til lofts.

Gísli Rúnar gerði örlítið hlé á frásögn sinni af æskuárunum í Kleppsholtinu og bauð mér kartöfluflögur. Úr hátölurum hljómaði hið gullfallega jólalag Hátíð í bæ. Ég spurði Gísla Rúnar um skólagöngu hans.

"Ég fór í Laugarnesskólann og svo Laugalækjaskóla og þar fékk ég líka útrás fyrir leiklistarbakteríuna, það komst ekkert annað að, og ég hugsaði ekki um annað en leikhús. Fyrsta leikritið í leikhúsi sá ég þegar ég var fimm ára, var Undraglerið með Bessa í aðalhutverki og svoleiðis gerist það venjulega með þá sem ætla að gerast leikarar. Ég hugsaði sem svo: Þarna langar mig að vera."

Síðan fórstu í unglingaskóla, gagnfræðaskóla og varst fermdur í Laugarnessókn?

"Nei. Ég gerði ráð fyrir að fermast í Laugarnessókn en tískupresturinn var hins vegar í Langholtssókn, séra Sigurður Haukur, og þar var ég fermdur. Ég var að skoða fermingarmyndina fyrir nokkrum árum og ég man ekkert eftir þessum krökkum sem ég fermdist með af því að ég kynntist þeim ekkert. Það eru liðin þrjátíu ár síðan, og þegar ég fór að skoða myndina þekkti ég þar tvö andlit, annars vegar Olgu Guðrúnu Árnadóttur rithöfund, sem var sætasta stelpan í þessum fermingarárgangi, og hins vegar pínulítinn strák úti í horni, Vilhjálm Guðjónsson músíkant og séní.

Ég fór síðan í Gagnfræðaskólann við Lindargötu til Jóns Gissurarsonar, sem er stórmerkilegur maður. Þar byrjaði ég að skrifa, aðallega paródíur um kennara, og bjó til gervin fyrir persónurnar. Ég hafði alltaf áhuga á hinu ytra gervi persónanna og það eru alltaf skiptar skoðanir í leikhúsinu, bæði hér og annars staðar, hvernig leikarinn á að vinna hlutverk sitt, hvernig á að vinna persónusköpunina. Það skipast í tvo horn, annars vegar þeir sem hallir eru undir að vinna innan frá út frá "psykológískri" hlið persónunnar,, og svo hins vegar hinir sem vilja byrja utan frá.

Ég lauk síðan gagnfræðaskólaprófi frá Lindargötuskóla. Pabbi vildi að ég færi í menntaskólanám eða í langskólanám, yrði helst lögfræðingur eða læknir. Hann sagði að ég hefði svo góðar námsgáfur og ég hafði ekki heyrt það fyrr. Ég var fremur latur í skóla, átti gott með að læra íslensku, en það var leiklistin og ekkert annað sem ég hafði áhuga á. Ég heyrði það á tali Erlendar Einarssonar og Margrétar, þar sem þau voru að tala um mig, og það hafði ekki lítil sálræn áhrif á mig, drenginn, þegar þau sögðu: ­ Hann hefur mikla hæfileika þessi drengur. Annaðhvort verður geysilega mikið úr honum eða ekki neitt! Ég varð svo hissa þegar ég heyrði þetta að ég skildi það ekki og hafði aldrei heyrt annað eins. Að ég hefði einhverja hæfileika! Ég hélt frekar að ég væri dálítið vitlaus! Ég uppgötvaði það ekki fyrr en síðar að þau voru að meina það sem þau sögðu. Hvort sem þau svo hafa haft rétt fyrir sér eða ekki.

Leiklistarskóli Þjóðleikhússins var búinn að taka inn síðustu nemendur sína og einnig leiklistarskóli Leikfélags Reykjavíkur, sem var hættur. Ég hafði verið einn vetur hjá Ævari Kvaran og byrjaði þar og hann var minn fyrsti og eiginlega besti lærifaðir og mikill áhrifavaldur. Hann kenndi mér undirstöðuatriðin. Þá má ég til með að minnast á Jónas Jónasson sem var einnig áhrifavaldur. Ég átti við hann ánægjulegt samstarf við gerð Úllen dúllen doff-þáttanna.

Þegar ég kom síðar til starfa hjá leikhúsunum hafði Bessi Bjarnason aftur mikil áhrif á mig. Það er ekki til nema einn Bessi í allri Evrópu. Hann hefði orðið heimsfrægur hefði hann búið annars staðar en á Íslandi. Hann hafði kannski ekki beinlínis áhrif á leikstíl minn, þar sem við erum svo ólíkir leikarar, en hann kenndi mér meira í sambandi við "tæmingu" en aðrir leikarar. Einnig voru áhrifavaldar menn eins og Árni Tryggvason, Gísli Halldórsson, Rúrik Haraldsson, Helgi Skúlason, sem var sennilega einn albesti leikari í heimi og dó fyrir aldur fram. Bríet Héðinsdóttir var einnig í þessum hópi og átti stóran þátt í að móta mig. Hún dó 61 árs gömul í haust, harmdauði öllum sem hana þekktu, yfirburðagreind kona, geysilega vel heima í öllu, mikil vinkona mín og skilur mikið verk eftir sig.

Ég var sautján ára þegar ég frétti að Arnar Jónsson og Þórhildur Þorleifsdóttir væru með leiklistarnámskeið á Akureyri á árunum uppúr l970. Ég hringdi norður og talaði við Arnar. Ég spurði hvort ég mætti koma norður og hann hvatti mig til þess. Ég fór og fékk vinnu hjá Leikfélaginu, lék þar smáhlutverk og var á leiklistarnámskeiði með ýmsum efnum sem síðar urðu leikarar, m.a. Eggert Þorleifssyni, Viðari Eggertssyni, Guðlaugu Maríu Bjarnadóttur, Sólveigu Halldórsdóttur, Gesti Einari Jónassyni og Aðalsteini Bergdal. Arnar var með róttækar hugmyndir um leikhús og vildi hjá hvorugu atvinnuleikhúsanna vinna, fór því norður til að gera eitthvað eftir sínu höfði. Það tókst reyndar ekki fyrr en um 1975 er þau stofnuðu Alþýðuleikhúsið, Arnar, Böðvar, Þórhildur og fleira gott fólk. Hjá Þórhildi og Arnari hlaut ég besta uppeldi sem ég hef fengið í leikhúsi. Það mótaði mig fyrir lífstíð, sautján ára gamlan. Ef eitthvað er í mig spunnið væri það ekki fyrir hendi í dag ef ég hefði ekki fengið þá skólun sem ég fékk hjá þeim. Þar var Þórhildur að stíga sín fyrstu spor sem leikstjóri. Hún setti upp Línu Langsokk, og þau hjónin settu saman upp eftirminnilega sýningu á Rómeó og Júlíu."

Leikarinn, leikstjórinn og spéfuglinn

Gísli Rúnar tjáði sig á leikrænan máta í andliti. Ég er ekki frá því að allt í einu hafi brugðið fyrir svipmynd af kunnum samtímamanni, og röddin tók á sig sérkennilegan blæ. Fyrr um morguninn hafði hann einmitt verið á æfingu fyrir áramótaskaupið. Hann tók að rifja upp tildrög þess að hann gerðist atvinnuleikari, skemmtikraftur og enn síðar leikstjóri.

"Síðan kom ég aftur til Reykjavíkur 197l og þá stofnuðum við leikhóp sem hét Leikfruman, nokkrir krakkar sem vorum staðráðnir í að læra leiklist. Við sýndum Sandkassann, sænskt verk, í Lindarbæ. Þar voru með Viðar Eggertsson, Árni Blandon, Lilja Guðrún Þorvaldsdóttir, Jóna Rúna Kvaran og fleiri.

Upp úr þessu stofnuðum við Samtök áhugafólks um leiklistarnám, SÁL, og í framhaldi af þeim fundarhöldum var stofnaður Sálskólinn svokallaði. Jónas R. Jónsson var með sjónvarpsþátt um þetta leyti. Hann hafði samband við mig og spurði hvort ég væri ekki til í að vera með innskotsefni í skemmtiþátt sem hann væri með í bígerð. Ég var alveg til í það og mætti á staðinn. Þar var Randver, góður vinur minn, sem var þá fastráðinn leikari hjá Þjóðleikhúsinu. Við byrjuðum að æfa einhverja karla. Nú, við vorum búnir að æfa einn dag þegar Randver var boðið hlutverk í Lýsiströdu og tók hann því. Þá sat ég uppi félagalaus og stakk upp á Júlíusi Brjánssyni."

Og þar koma þá fyrst fram kaffibrúsakarlarnir sem margir kannast við?

"Já, þetta var aðdragandinn, og þarna urðu kaffibrúsakarlarnir til á einni nóttu. Við fengum hugmyndir úr bandaríska tímaritinu Mad. Tveir karlar sem Don Martin teiknaði og voru klæddir í smekkbuxur með húfur á höfði og voru alltaf að éta úr nestisboxum. Okkur datt í hug að láta karlana drekka kaffi og vera eins konar verkamenn. Í sem stystu máli sagt sló þetta atriði í gegn og það var farið að hringja í okkur og biðja okkur um að koma fram á árshátíðum. Allt í einu tókum við eftir því að það var farið að veita okkur mikla athygli. Við vorum að byrja feril okkar og vissum ekki hvernig við áttum að taka þessu. Það var hringt í okkur og við beðnir um að koma fram og skemmta á árshátíðum. Það var í rauninni ekki þetta sem vakti fyrir okkur, við ætluðum okkur að verða dramatískir leikarar og höfðum ætlað okkur annað hlutskipti en að verða skemmtikraftar, sem þó átti eftir að verða hlutskipti okkar.

Þrýstingurinn var mikill að við kæmum fram sem víðast, sem við og gerðum, enda freistingin mikil, því að það var hægt að hafa nokkuð gott uppúr þessu. Við vorum með þetta skemmtiatriði, kaffibrúsakarlana, í eitt ár, haustið l972 og um veturinn '72-3, og þannig vorum við komnir á kaf í skemmtanabransann og varð ekki aftur snúið."

Voru kaffibrúsakarlarnir þá fyrstu fígúrurnar sem slógu í gegn í íslensku sjónvarpi?

"Já. Þetta voru fyrstu karaterarnir sem urðu til í sjónvarpi á Íslandi. Einu karaterarnir sem höfðu orðið til á undan okkur voru Glámur og Skrámur, sem voru dúkkur. Það voru baktjaldamenn í sjónvarpinu, Laddi og Haraldur bróðir hans sem voru í hlutverkum þeirra.

Þegar nokkuð margir þættir höfðu verið sendir út hættum við að taka brandara uppúr tímaritinu Mad og fórum sjálfir að skrifa brandarana. Bjarni Dagur, sem var í þá daga teiknari sjá Sjónvarpinu, var drjúgur við að senda okkur efni, og einnig Halli og Laddi og Smári Valgeirsson. Síðan fengum við alveg nóg af þessum kaffibrúsakörlum og fengum andstyggð á þeim. Það var hvergi friður fyrir fólki sem var að minna okkur á þá, hvar sem við komum. Nú er komin ný kynslóð sem ekki veit hverjir þessir kaffibrúsakarlar voru, sem betur fer.

Svavar Gests gaf nokkrum árum síðar út plötu með kaffibrúsakörlunum og þrjár aðrar plötur þar sem ég kom einnig við sögu, plötur með Palla dúkkustráknum úr stundinni okkar, söngvum frá stríðsárunum og úr Úllen dúllen doff-þáttunum. Svavar var einhver almesti húmoristi sem ég hef kynnst. Samt næstum alltaf eins og Buster Keaton, alltaf grafalvarlegur og með enn meiri kæki í andlitinu en ég.

Eftir þetta tímabil í skemmtanabransanum var loksins stofnaður leiklistarskóli á vegum leikhúsanna beggja, sem síðar varð Leiklistarskóli Íslands. Áttatíu manns þreyttu inntökupróf og einungis tólf komust inn, og þar á meðal vorum við Júlli. Ég kynntist þar konunni minni, Eddu Björgvinsdóttur, og snarféll svo rosalega fyrir henni að ég er enn með kúlu á hnakkanum og rasssæri.

Ég hegðaði mér ekki vel þarna í skólanum. Hafði skoðanir á öllu, var hrokafullur, vissi allt betur en aðrir. Ég var rekinn næstum einróma af skólanefnd á þeim forsendum að ég væri geðveikur. Ég er löngu búinn að fyrirgefa þessu fólki sem hafði hvorki þroska né menntun til annast óhemjuna og geðsjúklinginn Gísla Rúnar og leysti vandan með því að losa sig við strákinn. Þetta fólk var árum saman á svarta listanum hjá mér,t.d. sómafólk eins og Pétur Einarsson, sem síðar varð skólastjóri, Vigdís Finnbogadóttir sem þá var leikhússtjóri Leikfélagsins og formaður skólanefndar og fleiri en þetta er allt grafið og gleymt eins og þú heyrir.

Eftir að ég hætti í leiklistarskólanum fór ég aftur út í skemmtanabransann þar sem ég hafði orðið fyrir fjölskyldu að sjá. Hvað gat ég annað gert? Búið að reka mig úr leiklistarskóla af því að ég var ódæll, sagður bilaður, sem ég hef kannski lengst af verið, þunglyndur og manískur á víxl, en guð hefur gefið mér góða andlega heilsu undanfarið.

Ég byrjaði að skemmta með Baldri, bróður Júlla. Við skemmtum saman heilan vetur víða um land. Síðan fór ég að skemmta með Halla og Ladda og við komum fram hreint um allt og gerðum saman plötu, Látum sem ekkert c. Mér féll aldrei þessi skemmtanabransi, að skemmta drukknu fólki. Mig langaði að gera eitthvað allt annað. Hætti með þesum bestu vinum mínum, Halla og Ladda, og sagði sem svo: Ég ætla aldrei að skemmta aftur! Ég ákvað að byggja sjálfan mig upp sem leikara. Þá tóku við mögru árin. Ég leikstýrði mikið hjá framhaldsskólum, aflaði mér gífurlegrar reynslu við að vinna með amatörum. Vann jafnframt hjá útvarpi og sjónvarpi en lét skemmtanabransann vera og kenndi leiklist.

Árið 1978 varð til sunnandeild Alþýðuleikhússins og ég tók þátt í stofnun þeirrar deildar. Þá hófst hjá mér blómaskeið sem leikari. Ég fékk að spreyta mig aftur og sanna það að ég var ekki bara kaffibrúsakarl. Hjá Alþýðuleikhúsinu var ég í tvö ár."

Er það ekki rétt að þú hafir á þessum árum farið í framhaldsnám í London?

"Jú. Öðrum þræði var ég staðnaður og ég fór til London til að öðlast reynslu, og dvaldi þar með fjölskylduna. Þetta var framhaldsnám, endurmenntun. Mesta reynslan og námið var að sjá nokkra bestu leikara í heimi leika á sviði og ég fór mikið í leikhús. Bretar byggja mikið á aga og mikilli hefð og sumum finnst ég ansi breskur, en mér finnst það vera hól.

Ég kom svo heim 1981, og fyrsta hlutverkið var í revíu hjá LR, sem sýnd var í Austurbæjarbíói og er eftir Þórarin Eldjárn og Jón Hjartarson, Skornir skammtar. Síðan kom hvert verkefnið af öðru, áramótaskaupið þá um áramótin, sem ég leikstýrði og skrifaði handrit þess að hluta til. Ég lék í Þjóðleikhúsinu, Alþýðuleikhúsinu og í Sjónvarpinu, t.d. í barnatímanum, og hjá hinum og þessum leikhópum, t.d Hinu leikhúsinu sem færði upp Hryllingsbúðina, en þetta var frjálst leikhús og rekið af Sigurjóni Sighvatssyni og Páli Baldvin."

Hvað með eftirminnileg hlutverk frá þessum árum?

"Eftirminnilegustu hlutverkin eru úr Alþýðuleikhúsinu, t.d í Blómarósum eftir Ólaf Hauk, sem er eitt fyrsta verk hans sem kemur á svið. Þar skapaði Ólafur Haukur ef til vill einhverja skemmtilegustu persónu sem ég hef túlkað, Má forstjóra. Einnig lék ég í Við borgum ekki, við borgum ekki, og þar lék ég fjögur hlutverk í sama verki. Þá lék ég tvö hlutverk í Góða dátanum Svejk. Fyrir hlé lék ég Bullinger sveitarforingja og eftir hlé herprestinn og drykkjuboltann, tvíbura hans. Ég hef leikið margar og mjög ólíkar persónur sem eru mér einnig afar minnisstæðar.

Ég byrjaði að leikstýra í sjónvarpi, útvarpi og í kabarettum, revíum, og hoppaði yfir grindverkið sitt á hvað, verandi leikstjóri eða leikari, í alls konar uppákomum, með Ladda, Eddu, Eggert, Jörundi, Pálma og Erni, á Hótel Sögu, í Gamla Bíói og Þórskabarett. Ég rak á tímabili með félögum mínum fyrirtækið Gríniðjuna H/F og þar gerðum við meðal annars fyrsta íslenska farsann sem sést hefur á sviði og fyrstu gamanþáttaröðina sem tekin var upp fyrir Stöð 2, Heilsubælið í Gervahverfi. Ég hef ævinlega varið miklum tíma í að skrifa skemmtiefni fyrir mig og aðra og mikill hluti starfsævi minnar hefur farið í ritstörf. Ég ætti eiginlega að titla mig rithöfund í símaskránni."

Þótt þú hafir ekki verið fastráðinn við leikhúsin hefur þú unnið við ýmis verkefni á þeirra vegum?

"Já, en ég hef aldrei sótt um vinnu neinstaðar eða falast eftir fastráðningu sem leikhúsmaður en alltaf annað slagið hef ég unnið fyrir hinar ýmsu leiklistarstofnanir, sem kóngsins lausamaður, meðal annars í Þjóðleikhúsinu. Þar lék ég hlutverk sem mér þykir hvað vænst um, í Þrettándu krossferðinni, leikriti eftir Odd Björnsson, sem fékk ekki þá aðsókn sem það átti skilið. Hann skrifaði frábæra rullu sem ég var svo heppinn að fá að glíma við, og það er með því eftirminnilegra sem ég hef gert. Það var Karl V Spánarkonungur. Því miður urðu sýningar aðeins níu. Ég grét yfir því að þurfa að skilja við þennan karakter."

Það er ekki lengra síðan en á liðnum vetri að þú fórst á kostum í Kennslustundinni eftir Ionesco hjá Kaffileikhúsinu.

"Ég veit það ekki. Bríet hringdi í mig og spurði hvort ég væri ekki til í að við leiklæsum Kennslustundina. Ég var á þeim tíma mjög afhuga leikhúsi, hafði fengið leikhúsofnæmi eða leikeitrun. Þá er svo komið að maður vill sem minnst vinna við leikhús og við Edda stofnuðum þá leiklistarskóla sem við höfðum reyndar ætlað að gera í mörg ár og þetta reyndist einmitt vera rétti tíminn til þess. Ég sagði við Bríeti að ég væri með ofnæmi fyrir leikhúsi og hún sagði: Vertu ekki með þessa uppgerð. Hún var þrjósk og sagði: - Ég ætla nú samt að senda þér handritið. Þarna tókst Bríeti, eins og henni tókst ávallt, að kveikja í manni neista sem varð að báli. Í sameiningu þýddum við þetta úr frönsku og ensku, Þorsteinn Þorsteinsson, maður Bríetar, ég og Bríet. Þegar við síðan leiklásum verkið kom upp þessi hugmynd sem var framkvæmd að setja það upp í Kaffileikhúsinu undir leikstjórn Bríetar.

Ég þýddi leikrit á liðnu sumri, Trúðaskólann, barnaleikrit, sem ég og leikstýrði og er það í gangi núna í Borgarleikhúsinu. Ég þýddi einnig fyrir tveim árum Gleðigjafana, sem fjallaði um tvo gamanleikara, og setti það upp í Borgarleikhúsinu. Þar voru í aðalhlutverkum tveir af mínum uppáhaldsleikurum, Bessi og Árni Tryggvason."

Ótímabært fráfall Bríetar og Helga Skúlasonar varð tilefni þess að Gísli Rúnar ræddi örlítið um viðhorf sín til trúmála.

"Ég er mjög hallur undir kaþólsku. Kannski læt ég einhvern tíma skíra mig. Edda og hennar fjölskylda og börnin okkar eru kaþólsk. Ég er trúaður. Hef mína trú og trúi á mátt bænarinnar og þeirrar guðlegu handleiðslu sem er í hverjum manni. Hin guðlega orka kemur frá æðri máttarvöldum."

Gott kvöld með Gísla Rúnari

Gísli Rúnar hefur undanfarið stjórnað skemmtiþætti á Stöð 2. Ég spurði hann um tildrög þess að hann tók að sér að stjórna þættinum.

"Ég hef aldrei getað komið fram í eigin persónu. Leikarar eiga yfirleitt mjög erfitt með það og það er ekki tekið fyrir í leiklistarskóla. Að þurfa að koma fram og tjá sig sjálfur. Þetta kom þannig til að Björgvin Halldórsson átti frumkvæðið. Björgvin er gífurlega hugmyndaríkur maður í öllu sem hann tekur sér fyrir hendur. Hann sagði við mig: Gísli! Þú átt að vera með þátt í sjónvarpinu þar sem þú tekur viðtöl við fólk, ert skemmtilegur og nýtur þín eins og þegar við sitjum saman og drekkum kaffi. Ég sagði: Ertu frá þér! Ég get aldrei komið fram í sjónvarpi nema ég sé með gervinef eða hárkollu. Þá sagði hann: - Láttu reyna á það. Síðan þróaðist þetta þannig að Jón Þór Hannesson hjá Saga film kom að máli við mig með samhljóða hugmynd. Loks var tekin ákvörðun um þetta á liðnu sumri.

Ég lagði drög að því hvernig ég vildi hafa svona þátt. Ég er leikhúsmaður og ég vildi að leikmyndin minnti okkur á að við værum stödd í leikhúsi. Salur öðrum megin, svið hinum megin. Á sviðinu væri leikmynd og að sviðið væri þungamiðjan. Mér líður vel í útsendingu og hef gaman af þessu."

Er einhver fyrirmynd að þættinum?

"Þetta form af spjallþáttum er búið að vera til í Bandaríkjunum og Evrópu í fjörutíu ár með ýmsum hætti og auðvitað hef ég til fyrirmyndar konung spjallþáttanna, Johnny Carson, sem var í þrjátíu ár hjá NBS. Svo tóku við af honum ýmsir menn eins og David Letterman, og þessa menn hef ég auðvitað stúderað. Formúlan er að það koma gestir og spjalla, gestgjafinn hefur lag á því að spauga í kringum þá. Hann reynir að fá húmor út úr því fólki sem kemur. Þetta er froðusnakk. Það er ekki verið að reyna að brjóta mál til mergjar, það er verið að hafa ofan af fyrir fólki, láta það gleyma dagsins önn og amstri í klukkustund. Ég vil gjarnan að þessi þáttur geti skemmt fólki á öllum aldri. Auðvitað getur svona þáttur ekki fallið öllum í geð fremur en t.d. áramótaskaupið sem allir bíða spenntir eftir að geta rifið í sig. Á Íslandi búa margar þjóðir, gott ef ekki þjóðarbrot, hvað húmor og smekk varðar. Smekkur hvers manns og húmor er óumdeilanlegur. Þinn húmor og smekkur er alveg jafnréttur og minn. Það er ekki til neinn opinber, lögboðaður smekkur eða húmor, guði sé lof.

Ég er sjálfur alltaf hundóánægður með þáttinn en mér til óblandinnar ánægju og unaðsbótar hefur komið á daginn að meirihluti sjónvarpsáhorfenda er mér ósammála. Ég get því vel við unað."

Gosbrunnurinn sendi enn eina vatnssúluna upp á fjórðu hæð í Perlunni og barnakór söng jólalög í hátalara hússins. Það var tekið að skyggja, síðdegis, þriðjudag í byrjun aðventu, útsýnið stórfenglegt og ljósadýrðin minnti á hátíð ljóss og friðar, jólin, fæðingarhátíð frelsarans. Við höfðum lokið við að borða karftöfluflögurnar úr skálinni og þar með viðtalinu og tókum lyftuna niður á jarðhæð.

Morgunblaðið/Árni Sæberg

GÍSLI Rúnar Jónsson

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.