Fyrsta íslenska tímaritið um heimspeki lítur dagsins ljós: Ótrúlega mikið skrifað og hugsað um heimspeki hérlendis ­ segir Jörundur Guðmundsson, ritstjóri tímaritsins FÉLAG áhugamanna um heimspeki og bókaforlagið Birtingur hafa í sameingu hafið útgáfu á...

Fyrsta íslenska tímaritið um heimspeki lítur dagsins ljós: Ótrúlega mikið skrifað og hugsað um heimspeki hérlendis ­ segir Jörundur Guðmundsson, ritstjóri tímaritsins

FÉLAG áhugamanna um heimspeki og bókaforlagið Birtingur hafa í sameingu hafið útgáfu á tímariti um heimspeki, sem hlotið hefur nafnið Hugur. Þetta tímarit er það fyrsta sinnar tegundar á íslensku. Fyrsta heftið hefur að geyma sjö ritgerðir eða erindi, þar af sex innlend og eitt þýtt, auk bókadóma um þrjár innlendar bækur. Ritgerðirnar hafa margar hverjar verið fluttar sem erindi á fundum í Félagi áhugamanna um heimspeki.

Jörundur Guðmundsson er ritstjóri tímaritsins. Hann sagði í samtali við Morgunblaðið að stefnt væri að því að tímaritið kæmi út einu sinni á ári og síðan sé hugsanlegt að komi út aukahefti af sérstökum tilefnum, svo sem ráðstefnum og öðru slíku. "Tilgangur þessarar útgáfu er að skapa sameiginlegan vettvang fyrir þá sem hafa áhuga á heimspekilegum efnum. Hér á Íslandi er ótrúlega mikið skrifað og hugsað um heimspekileg efni, eins og sést best á fyrirlestrum um fjölbreytilegustu efni sem fluttir hafa verið í félaginu í gegnum tíðina. Þannig er til mikið efni, sem menn hafa ekki gengið frá til birtingar vegna þess að möguleikarnir til útgáfu hafa ekki verið neinir sem heitið getur. Hættan er sú að mikið af góðu efni, sem menn hafa lagt mikla vinnu í, hefði glatast, ef ekki hefði komið til þessarar útgáfu."

Jörundur sagði að þegar hefði sýnt sig að fjárhagsgrundvöllur væri fyrir útgáfunni, enda væri öllum tilkostnaði haldið í algjöru lágmarki. Áhugi fyrir heimspeki væri mikill og færi vaxandi. Skýr vottur þess væri að um 200 manns væru í Félagi áhugamanna um heimspeki og hefði fjölgað um 50-60 frá því tímaritið kom út.

"Ég vona að með tímaritinu fái heimspekingar möguleika á aðkoma hugsun sinni og fræðum á framfæri við almenning. Það væri slæmt ef það yrði einungis vettvangur skoðanaskipta heimspekinga. Efni tímaritsins þarf að eiga erindi við allan almenning og ritstjórnarstefnan þarf að brúa bilið á milli þess og vandaðrar fræðimennsku. Heimspekin eins og hún gerist best er skrifuð á skýran og skilmerkilegan hátt og aðgengileg fyrir alla. Þannig þjónar hún því mikilvæga markmiði að vera leiðbeinandi fyrir samfélagið. Heimspekin á erindi við alla. Það er ekki til sá maður sem ekki hefur einhvern tíma velt fyrir sér heimspekilegum gátum. Þýski heimspekingurinn H.G. Gadamer segir enda að allir menn séu heimspekingar, en vandamálið sé að flestir þeirra séu mjög slæmir. Þess vegna sé það hlutverk heimspekinga að aðstoða menn við að verða betri sem slíkir," segir Jörundur.

Hann benti á að andstætt því sem margir héldu væru heimspekileg vandamál mjög raunveruleg fyrir mikinn fjölda fólks og nefndi til dæmis siðferðileg vandamál, sem starfsfólk heilbrigðisstétta þarf sífellt að glíma við, forsendur og markmið menntunar og lagalegar forsendur samfélagsins.

Í þessu fyrsta hefti tímaritsins skrifar Mikael M. Karlsson um aflfræði Aristótelesar, Atli Harðarson um verufræði, Vihjálmur Árnason um siðfræðina og mannlífið. Páll Skúlason nefnir ritgerð sína: Hugmynd mín um heimspeki og Gunnar Harðarson nefnir sína: Heimspeki og fornmenntir á Íslandi á 17. öld og í framhaldi af því eru birtar skýringar Brynjólfs Sveinssonar, biskups, við Rökræðulist Ramusar, en Ramus var franskur rökfræðingur sem uppi var á 16. öld. Þá er birt þýðing Loga Gunnarssonar á ritgerð bandaríska heimspekingsins Nelsons Goodmans Heimurinn eins og hann er (The Way the World is), auk ritdóms Atla Harðarsonar um rit Erlends Jónssonar Frumhugtök rök fræðinnar og Vísindaheimspeki, ritdóms Kristjáns Kristjánssonar um fjögur rit Arnórs Hannibalssonar, Um rætur þekkingar, Siðfræði vísinda, Heimspeki félagsvísinda og Rökleg aðferðafræði og ritdóms Páls S. Árdals um Pælingar Páls Skúlasonar.

Jörundur Guðmundsson

Morgunblaðið/Bjarni

Kápa nýja heimspekiritsins.