Ágústa Arnbjörnsdóttir ­ Minning Fædd 11. ágúst 1899 Dáin 24. maí 1989 Í dag, laugardaginn 10. júní, er gerð útför elskulegrar tengdamóður minnar, Ágústu Arnbjörnsdóttur, og fer hún fram frá Landakirkju í Vestmannaeyjum, hennar gömlu sóknarkirkju. Ágústa verður lögð til hinstu hvíldar við hlið eiginmanns síns, Kristins Jónssonar.

Ágústa fæddist að Oddsstöðum í Vestamannaeyjum 11. ágúst 1899, dóttir hjónanna Arnbjörns Ögmundssonar og Elísabetar Bergsdóttur. Arnbjörn fæddist í Reynisholti, Mýrdalshreppi, árið 1853 (d. 1941). Foreldrar hans voru hjónin Ögmundur Árnason (f. 1810) og Þóra Jónsdóttir (f. 1814). Arnbjörn kom til Vestmannaeyja 1873, sennilega á vertíð, eins og svomargir ungir menn ofan af landi hafa gert, fyrr og síðar. Í Eyjum kynntist hann ungri heimasætu, Elísabetu Bergsdóttur (f. 1858) og giftu þau sig 27. nóvember 1881. Elísabet var dóttir Bergs Magnússonar, bónda á Vilborgarstöðum, en hann hrapaði í Dufþekju í Heimakletti 23. ágúst 1866. Móðir Elísabetar var Sigþrúður Ormsdóttir, fyrri kona Bergs.

Elísabet og Arnbjörn eignuðust fjögur börn: Bergmund, f. 1883, d. 1952. Þorbjörn f. 1886, d. 1965, Guðbjörgu f. 1892, d. 1944, og Ágústu f. 1899. Frá þeim er kominn stór ættbogi, sem dreifst hefurvíða, en margir afkomendur þeirraeru enn búsettir í Vestmannaeyjum.

Ágústa hefur verið á öðru ári þegar foreldrar hennar flytja að Prestshúsum og faðir hennar gerist útvegsbóndi. Minntist hún oft æsku sinnar og þess góða atlætis, sem hún átti í föðurhúsum. Hún talaði oft um lífshætti fólks í Eyjum á uppvaxtarárum sínum. Atvinna var oft lítil, nema á vertíðinni og urðu menn að vera sjálfum sér nógir um mat og annað, er til heimilisins þurfti. Var sá hólpinn, er átti kindur og kýr, gat róið til fiskjar og sótt fugl í björg. Heimilið í Prests húsum var vel bjargálna og nutu margir góðs af gjafmildi Elísabetar húsfreyju, fjölskylda, vinir og ná grannar. Guðbjörg, systir Ágústu, hélt alla tíð heimili með foreldrumsínum og þar ólst upp dóttir hennar, Elísabet. Einnig var mikið á heimilinu Laufey Bergmundsdóttir, bróðurdóttir Ágústu. Með Ágústu og þessum tveim systkinadætrum hennar tókst mikil og einlæg vinátta, sem hélst meðan allar lifðu, en Elísabet lést fyrir nokkrumárum.

Laufey sýndi föðursystur sinni einstaka hlýju og góðvild og ekki leið sú vika að hún kæmi ekki í heimsókn til frænku sinnar. Ágústu voru þessar heimsóknir afar mikilsvirði og þá ekki síst seinustu árin, eftir að heilsu hennar fór að hraka.

Árið 1920 kom ungur maður ofanaf landi til Vestmannaeyja. Hafði hann ráðið sig sem vinnumann í Kirkjubæ. Þessi ungi maður hét Kristinn Jónsson, fæddur í NeðriDal í Mýrdal 29. nóvember 1898, sonur hjónanna Jóns Þorsteinssonar (f. 1867) og Sigríðar Þorsteinsdóttur (f. 1872). Hann hafði flust með foreldrum sínum kornungur að Steig í Mýrdal og þaðan kom hann til Eyja. Ágústa var um sama leyti í Kirkjubæ og var hún þar á heimilinu hjá æskuvinkonu sinni, Helgu, og eiginmanni hennar, Þorbirni. Kristinn var glæsilegur maður, dökkur á brún og brá og ekkiað orðlengja það, hann og unga, ljóshærða, fallega stúlkan felldu hugi saman. Ágústa og Kristinn giftu sig 5. október 1921 og hófu búskap hjá foreldrum hennar, en þau voru þá flutt á Faxastíg 12, í hús sem nefnist Hvíld. Stuttu seinna reistu þau húsið Reynisholt áfast við Hvíld og bjuggu þau þar allan sinn búskap. Ágústa og Kristinn eignuðust þrjá syni: Sigurjón, kennara, f. 1922, Magnús, forstjóra, f. 1923 og Arnbjörn, bókaútgefanda, f. 1925. Sigurjón er kvæntur Jónínu Ingólfsdóttur og eiga þau tvö börn: Kristin Inga og Unni Ágústu. Magnús var kvæntur Ragnheiði Guðmundsdóttur og áttu þau þrjár dætur: Ágústu Kristínu, Soffíu og Jónínu, en hún lést 1968 á tíunda árinu. Ragnheiður lést 1977. Seinni kona Magnúsar er Gréta Bachmann. Arnbjörn er kvæntur Ragnhildi Björnsson, áttu þau fjögur börn: Guðrúnu, hún lést 1977, 14 ára, Ágústu, Ásdísi og Árna Geir.

Það tóku við annasöm ár hjá ungu hjónunum. Drengirnir komu hver af öðrum og nærri má getaað mikill tími fór í umönnun þeirra og líka þurfti að búa í haginn fyrir framtíðina. Kristinn hóf störf hjá Gunnari Ólafssyni á Tanganum, fyrst sem bílstjóri hjá fyrirtæki hans og síðan við verslunina. Ágústa hafði ung lært karlmannafatasaum og saumaði hún allt á karlmennina sína og einnig tók hún stundum að sér saumaskap fyrir aðra, sérstaklega ef nágrannakon urnar höfðu með sér vinnuskipti. Kom það sér oft vel.

Ágústa var með hænsni heimavið hús og hafði því alltaf egg, en ekki gat hún matreitt þetta ágæta fiðurfé, hvað þá að hún legði sérþað til munns. Einn mektarmaður í plássinu kunni vel að meta kjúklingana og voru honum gefnir þeir með ljúfu geði. Einnig hafði hún lítið stakkstæði, þar sem hún breiddi fisk og þurrkaði. Hún var með matjurtagarð, þar sem hún ræktaði kartöflur og alls konar kál. Það þótti sérviska á þeim árum að rækta grænmeti, nema þá kartöflur og rófur og hló Ágústa oft að því seinna, þegar hún minntist þess, að talað var um þetta líka fína grænmeti hennar sem "kanínu fóður". Ágústa sagði mér oft frá drengjunum sínum, þegar þeir voru litlir, leik þeirra og starfi. Margt var brallað í Eyjum þá og er eflaust gert enn. Hættur voru margar, bryggjurnar og klettarnir, en allt blessaðist þetta. Þó voru stundum ýmsir áverkar og jafnvel beinbrot. Einu sinni kom Magnús heim með báða handleggi brotna. Hann hafði dottið ofan af vegg. Þá féllust henni hendur, en hún dáðist mikið að stillingu drengsins. Ólafur Lárusson, læknir í Eyjum, sem hún sagði að hefði verið snillingur við beinbrot, bjó um handleggina og var Magnús alheill eftir nokkurn tíma. Þegar drengirnir höfðu lokið námi í Vestmannaeyjum kvöddu þeir heimabyggð. Sigurjón var eitt ár í Kennaraskólanum en fór svo í Verslunarskólann. Magnús hóf störf í Efnalauginni Glæsi hjá Oddi Jónassyni og Arnbjörn hélt til Kaupmannahafnar í framhaldsnám í prentlist. Eftir Verslunarskólapróf 1943 fór Sigurjón aftur til Eyja og starfaði á skrifstofunni á Tanganum og kenndi við Gagnfræðaskólann.

Nokkrir unglingar úr Gagnfræðaskólanum í Eyjum höfðu stofnað skátafélagið "Faxa" 1938. Bræðurnir gerðust allir skátar og tóku virkan þátt í skátastarfinu. Árið 1942 voru margir af þessum ungu mönnum komnir tilReykjavíkur til náms og starfa og söknuðu þeir félagsskaparins. Stofnuðu þeir þá skátaflokkinn "Útlaga". Þetta var allfjölmennur flokkur til að byrja með, en með árunum heltust margir úr lestinni og nú, eftir 47 ár, halda þeir áhugasömustu enn uppi merki "Útlag anna". Hafa þeir "Hvíldarbræður", eins og drengirnir þeirra Kristins og Ágústu voru jafnan nefndir, verið "Útlagar" frá upphafi.

Árið 1946 kom svo reiðarslagið. Kristinn þurfti að gangast undir skurðaðgerð og Ágústa fylgdi honum til Reykjavíkur. Eftir aðgerðina virtist allt ganga vel. Dag einn hafði hún verið í heimsókn hjá Kristni og fór frá honum glöð í bragði og var komin heim til vinkonu sinnar, Pálínu Scheving, en hún bjó hjá henni. Þá hringir síminn og Ágústa beðin að koma strax uppá spítala. Þegar hún kemur þangað, er Kristinn látinn. Þarmalömun, ekkert í mannlegum mætti til bjargar. Þetta var 8. júní 1946.

Eftir lát Kristins hélt Ágústa heimili með Sigurjóni í Vestmannaeyjum en 1948, þegar hann hugði á framhaldsnám, var ekkert sem batt hana lengur heima í Eyjum og fór hún þá með honum tilReykjavíkur. Hún hélt heimili með Arnbirni, syni sínum, í mörg ár, eða þar til hann kvæntist árið 1962. Eftir það bjó hún fyrst í húsi hjá Ragnhildi og Arnbirni, en flutti seinna í eigin íbúð að Meistaravöllum 5. Eftir að Ágústa kom tilReykjavíkur, stundaði hún ýmis störf. Hún bakaði í nokkur ár fyrir kaffistofu í vesturbænum og seinna vann hún á barnaheimilinu Hagaborg.

Vestmannaeyjar voru Ágústu alla tíð ákaflega kærar og fór hún nær árlega til Eyja fyrstu árin eftirað hún flutti hingað. Eftir gos treysti hún sér ekki til að fara, vildi muna Eyjarnar eins og þær voru áður. Hún gerðist félagi í kvenfélaginu Heimaey, sem stofnað varaf Eyjakonum og átti hún margar góðar stundir með þeim ágætu konum. Árið 1980 var svo komið, að hún þurfti á stöðugri umönnun að halda og flutti hún þá á Hrafnistu í Reykjavík. Fékk hún þar einstaklega góða hjúkrun og aðstoð, sem fjölskylda hennar þakkar af alhug. Ágústa lést 24. maí sl. Var hún kvödd frá kapellunni í Fossvogi 8. júní, 43 árum eftir að Kristinn, sem hún syrgði alla tíð, féll frá.

Ég kynntist Ágústu sumarið 1951. Hún lá á Landakotsspítala allt það sumar, en fékk að komaheim 11. ágúst, á afmælisdeginum sínum, en þann dag settum við Sigurjón upp hringana. Ágústa leit á okkur tengdadætur sínar sem sínar eigin dætur og vildi allt fyrir okkur gera. Tók þátt í gleði okkar og sorg. Barnabörnin og langömmu börnin voru líf hennar og yndi. Umhyggja bræðranna fyrir móður sinni var einstök og unni hún þeim heitt.

Ágústa var mikil trúkona, en að hnýsast bak við fortjaldið, sem að skilur heimana tvo, var henni fjarri skapi. Hún hafði djúpar tilfinningar, en flíkaði þeim ekki og hún var mikill vinur vina sinna. Hún hafði gaman af skemmtilegum sögum og hafði sjálf gaman af að segja frá. Ung að árum gekk hún Góðtemplarareglunni á hönd og var henni trygg alla tíð.

Þegar nú langri ævi er lokið og þráð hvíld er fengin, kveðjum við elskulega móður, tengdamóður, ömmu og langömmu með þakklæti og hlýju og höfum þá trú, að hún hafi átt sæla endurfundi.

Ég kveð tengdamóður mína með virðingu og þökk.

Jónína Ingólfsdóttir