Opið alla daga frá kl. 12­18. Lokað þriðjudaga. Til 7. júní. Aðgangur 200 krónur í allt húsið. MARGRÉT Jónsdóttir hefur verið afkastamikil á sýningarvettvangi frá því hún hóf feril sínn og er hvergi bangin við að ráðast á garðinn þar sem hann er hæstur.

LÍFSVATNIÐ/

MÓÐURSKAUTIÐ

MYNDLIST

Hafnarborg

MÁLVERK

MARGRÉT JÓNSDÓTTIR

Opið alla daga frá kl. 12­18. Lokað þriðjudaga. Til 7. júní. Aðgangur 200 krónur í allt húsið.

MARGRÉT Jónsdóttir hefur verið afkastamikil á sýningarvettvangi frá því hún hóf feril sínn og er hvergi bangin við að ráðast á garðinn þar sem hann er hæstur. Málverk hennar eru yfirleitt mikil umfangs og að baki þeirra mikið flæði tilfinninga, sprottnum upp úr kviku hennar sjálfrar og móðurskautinu, sem hún hvorki felur né lýsir á rósamáli með aðstoð litfagurra blakka og pentskúfsins. Listakonan gengur hreint til verks og hér, mitt í gróðurvirkt nýjungagirni, fáfræði og fordóma, er ekki víst að allir séu með á nótunum andspænis jafn opinskáu myndmáli á sígildu nótunum, þótt hliðstæður finnist úti í hinum stóra heimi. Hér dettur mér strax í hug danski málarinn Mikail Kvium, en hann er mun róttækari og að auki dýrkandi óhugnaðarins og hins afbrigðilega. Margrét er drjúgur málari svo sem hennar bestu dúkar eru til vitnis um og í stærra landi er öruggt að þeim væri veitt meiri athygli, einkum í réttri markaðssetningu. Hlutskipti hennar í heimalandinu er að fara ekki troðnar slóðir né eltast við núlistir að utan, heldur plægja sinn akur til hins ítrasta og fara vel að jarðveginum sem fyrir er.

Um er að ræða náttúrubarn út í fingurgóma, sem afhjúpar hugsanir sínar og tilfinningar og varpar þeim í bókstaflegum skilningi yfir áhorfandann. Margrét er ekki í efnistilraunum, heldur sig við hefðbundnar aðferðir og er í glímu við hið ósnertanlega og ósýnilega, tilfinningar, áhrif og upplifanir, líkt og hún segir sjálf í sýningarskrá. Ennfremur; "oftast er hugtakið tilfinning, mistúlkað og talið vera tjáning hvata, í mínum huga eru tilfinningar djúpið í lífi okkar, ekki snerting, pensilfar eða litur augnabliksins, heldur að finna hið smáa í hinu stóra. Ég hef takmarkaðan áhuga á útskýringum listamanna á verkum sínum, því oft segir það lítið um verkin sjálf, útskýringin verður alltaf abstrakt, sértæk. Sá sem telur sig hafa höndlað og skilið einhvern sannleika, er þegar orðinn staðnaður í ákveðnu hugsanamynstri. Listamenn leggja allt undir við að sinna köllun sinni, skilningsleysi til vinnu þeirra minnir oft á myrkar miðaldir, á sama tíma og fjárfestar líta á verk þeirra með ávöxtun verðbréfa í huga! Eru listamenn gullgerðarmenn fjárfesta, verðmestir eftir andlát sitt? Skringilegast er þó að það er ekki verkið sjálft sem er verðmætið, heldur, merkið, og því er það sölumennskan, eða, milliliðurinn, er gerir verkið að verðmæti! Er það þá sölumaðurinn sem er hinn raunverulegi listamaður, eða eru þetta allt blekkingar?"

Hér er margt skarplega athugað og á erindi á opinberan vettvang, því það lýsir vel hugsunarferli listamanna í myrkviði nútíma, velferðarríkis, þar sem þeir í litlu löndunum verða verst úti ef grunnurinn, markaðurinn, samtakamátturinn og erfðavenjan eru ekki þeim mun þróaðri, og þeir sjálfir reknir út í fáfengilega og tryllta aulýsingastarfsemi vilji þeir ekki gleymast, þar sem þeir með söluhjörtun og prettina hafa vinninginn.

- Í aðalrými hefur Margrét komið fyrir 27 málverkum, flestum stórum, hið stærsta 2OOx286. Myndmálið er viðvarandi, en efnistökin á stundum nokkuð önnur, hafi hinn blakki heimur haft yfirhöndina fyrrum, ríkir nú grænn litur gróandans. Þó er spurningin hvort hún hafi ekki sjálf smíðað sér ákveðið mynstur er jaðrar við þráhyggju.

Dúkarnir virðast í fyrstu gárast á ýmsa vegu þannig að skoðandinn getur álitið að þeir séu ekki nægilega strekktir á rammana, sem getur verið óþægilegt fyrir sjóntaugarnar, við nánari athugun reynist þetta vera máluð gáruform, eins konar sjónblekking, en hvell lýsing sennilega draga hana full mikið fram. Móðurskautið er ríkjandi myndefni, eða réttara röð móðurskauta og út úr þeim flæðir orkan, lífskvikan sjálf, sæði mannsins í mynd lífsvatnsins. Skjannahvítar lækjarsprænur, sem nær lóðrétt renna frá þeim niður myndflötinn.

Rétt að fram komi, að Margrét vinnur í myndröðum og hugðist skoða ákveðna þróun í einni af þeim, en húsakynnin tóku af henni völdin svo lítið varð úr þeirri fyrirætlun. Myndirnar eru gerðar á tímabilinu 1990­99, og er ætlað að gefa ákveðna innsýn í myndveröld listakonunnar, sem þær og gera vissulega. Nokkuð einhæf myndsýn, en út í það þýðir ekki að fárast á seinni tímum, er öll frávik og fjölbreytni þykja benda til óstöðugleika og reikulla stefnumarka nema framníngurinn sé settur undir postmódernisma. Áleitnastar þóttu mér myndirnar, Lífsvatnið, (13), Móðurskautið djúpa, (17, 18 og 26). Í kaffistofunni hanga svo uppi 11 litlar myndir varfærnislegra forma í grænum litatónum er bera heitin Móðir jörð og Lífsvatnið, sem er róandi viðbót. Og þar sem skrifin skara kaffistofuna, er ekki úr vegi að geta þess að fólk tengt Ítalíu ræður nú þar húsum og allt heitt og rennandi í hæsta gæðaflokki, ­ og það er líka list, mikil list . . .

Bragi Ásgeirsson



Ljósmynd/Bragi Ásgeirsson LÍFSVATNIÐ (13), olía á léreft, 1993.