ÉG hef eins og algengt er að segja í dag orðið við óskum fjölda ágætra vina minna um að halda sýningu á nokkrum þeirra myndverka og hugverka sem ég hef fengist við að skapa. Þar eru ýmsar myndir málaðar með olíu, vatnslitum og pastel. Einnig vil ég með þessari sýningu vekja athygli á hvernig búið er að íslensku hugviti og hugvitsmönnum á Íslandi fyrr og enn í dag.

Myndverkasýning

Frá Ormi Guðjóni Ormssyni:

ÉG hef eins og algengt er að segja í dag orðið við óskum fjölda ágætra vina minna um að halda sýningu á nokkrum þeirra myndverka og hugverka sem ég hef fengist við að skapa. Þar eru ýmsar myndir málaðar með olíu, vatnslitum og pastel. Einnig vil ég með þessari sýningu vekja athygli á hvernig búið er að íslensku hugviti og hugvitsmönnum á Íslandi fyrr og enn í dag. Ég veit að ég er ekki einn um það að eiga í skúffum ýmiskonar hugmyndir sem komist hafa á blað um ævina. En mér er ekki kunnugt um að hugvitsmaður hafi áður hengt upp til sýnis almenningi þessi frjókorn huga síns sem fallið hafa í grýttan jarðveg hins pólitíska, líflausa landslags á Íslandi.

Ég fæddist 1920 og kom í heiminn eins og aðrir í venjulegum fæðingarfötum og þó menn fæðist með fullan munninn af gulli kaupa þeir sér ekki hæfileika, þeir eru meðfæddir eða áskapaðir í þeim mæli sem almættinu þóknast. Ég tel mig vera dæmigerðan hugvitsmann sem vinna þarf fyrir daglegu brauði en nota síðan allan frítíma við grúsk að fjölbreytilegum hugðarefnum. Aðrir láta sér nægja að framleiða sína eigin hugmynd og vinna við hana lungann úr lífi sínu.

Í rúm fimmtíu ár ævi minnar hef ég unnið við hugmyndir mínar á ýmsum sviðum. Hugmyndir til þess fallnar að létta fólki störfin, bæta hag þess og þjóðfélagsins. Þær frumteikningar sem ég sýni hér skýra að hluta til það sem ég hef verið að fást við og í mörgum tilvikum lokið frumsmíði af. Þó menn komist á það stig að smíða frumhugmynd með þrotlausri vinnu og öllu því fjármagni sem menn komast yfir, jafnvel veðsetja eignir sínar, lokar kerfið og talsmenn þess svo gjörsamlega öllum skilningarvitum þegar kemur að þróun og markaðssetningu hlutarins. T.d. með áhættufjármagni til framkvæmda.

Ég hef áður í skrifum mínum um nýsköpun minnst á þann tvískinnung sem felst í orðum og athöfnum pólitískra aðila, oftast rétt fyrir kosningar, þar sem þeir leita og finna varla nógu góð lýsingarorð til að vekja athygli og sýna áhuga sinn á að efla íslenskt hugvit og nýsköpun einstaklingum og þjóðfélaginu til farsældar. Fyrr á árum var það fiskimálasjóður sem var stofnaður til að efla og styrkja nýsköpun í sjávarútvegi. Mér er það minnisstætt þegar ég sótti um 70 þús. kr. 1953 til að ljúka við tilraunir með dráttarkarlinn sem þá var hvergi til í löndunum í kringum okkur. Ég fékk neitun eftir níu mánuði svohljóðandi: "Umsókn yðar var synjað þar sem ekki þótti um hagnað að ræða vegna mannasparnaðar."

Þetta er ekki einsdæmi en þannig byrjuðu samskipti mín við "kerfið". Þrjú ár í röð sótti ég um styrk til Rannsóknarráðs ríkisins til að koma áfram tilraunum mínum og Jóhannesar Pálssonar með gervibeitu og tækjum sem ég smíðaði til þess brúks, jafnoft hef ég fengið neitun. Þrátt fyrir að hagsmunaaðilar hafi gefið hugmyndinni gott orð hafa svör Rannsóknarráðs alltaf verið á sömu leið "Hugmyndin er talin styrkhæf af Rannsóknarráði en hefur orðið að víkja vegna fjárskorts og fjölda annarra umsókna" hvað sem það nú þýðir. Þrjú ár í röð og alltaf sama svarið.

Víst hef ég í stöku tilfellum fengið styrk og það ber að þakka þó það hafi ekki nægt til þess að fullgera mínar tilraunir.

Hægt væri að segja margar ótrúlegar sögur af samskiptum okkar Jóhannesar Pálssonar við "kerfið" og ýmsa aðra aðila hér á landi og í Danmörku en ekki verður farið út í þá sálma hér.

Jóhannes flutti til Danmerkur um tíma í þeim tilgangi að koma sínum hugmyndum áfram þar. Það tókst að ýmsu leyti þar sem að málum komu mjög jákvæðir einstaklingar og stofnanir. Má þar nefna Teknologisk Intitut, Rasmus Uffesen, Højmark laboratoriet, Greta Jakobsen o.fl. Ég hef notið þess að kynnast þessu fólki og fengið tækifæri til að vinna með því ásamt Jóhannesi en því miður entist það samstarf ekki nægjanlega lengi vegna fjárskorts.

Þegar hugmyndasmiðir fá svona neikvæðar viðtökur frá kerfinu eða ráðamönnum fjármagns hér á landi, þrátt fyrir ómælda vinnu og mikla peninga, mætti af ókunnugum álykta að þeir gæfust upp en menn hljóta þó að staldra við og hugsa sinn gang ef svo ólíklega vildi til að umsagnir og allt tal æðstu ráðandi manna um nauðsyn nýsköpunar á Íslandi breyttust í veruleika. Ég hef haft þá áráttu eftir svona móttökur að leggja teikningar og önnur gögn þeim viðkomandi ofan í skúffu enda í flestum tilvikum kominn á leið með önnur viðfangsefni. En það er einmitt það sem í skúffunum var geymt sem ég er að sýna hér í dag ef einhver hefði áhuga á að skyggnast inn í líf íslensks hugvitsmanns.

Það er kunnugra er frá þurfi að segja að fjöldinn allur af íslenskum hugvitsmönnum vinnur að sínum verkum í frítíma sínum. Það hlýtur að koma niður á heimilum, fjárhagslega og félagslega, þegar miklum tíma og fjármunum er eytt í einhverjar hugmyndir og veltur þá ekki lítið á því að eiga skilningsríka eiginkonu sem styður mann og styrkir. Það má segja sem svo að með slíkum störfum hugvitsmanna sé rekin nokkurskonar aukabúgrein og eins og lenskan er á Íslandi er flest slík starfsemi dæmd til að fara á hausinn, samanber kanínuræktin, fiskeldið, loðdýraræktin o.fl. Íslenskir hugvitsmenn eiga það sameiginlegt með fyrrgreindum greinum að þeir eru látnir á eigin spýtur bera skaðann af sínum verkum á svipaðan hátt og allir landsmenn eru látnir bera skaðann af afglöpum annarra með því að greiða hærri skatta.

ORMUR GUÐJÓN ORMSSON,

Akurbraut 17, Njarðvík.