Textílfélagið stendur að viðamikilli sýningu í öllum sölum Gerðarsafns í tilefni af 25 ára afmæli félagsins. HÁVAR SIGURJÓNSSON skoðaði sýninguna í fylgd þeirra Þóru Bjarkar Schram, Ólafar Einarsdóttur og Arnrþrúðar Aspar sem allar eru í sýningarnefnd Textílfélagsins.

UNNIÐ

MEÐ ÞRÁÐ

Textílfélagið stendur að viðamikilli sýningu í öllum sölum Gerðarsafns í tilefni af 25 ára afmæli félagsins. HÁVAR SIGURJÓNSSON skoðaði sýninguna í fylgd þeirra Þóru Bjarkar Schram, Ólafar Einarsdóttur og Arnrþrúðar Aspar sem allar eru í sýningarnefnd Textílfélagsins.

"ALMENNINGUR hefur gjarnan haft þá hugmynd um textíllist að hún sé fólgin í vefnaði fyrst og fremst. En það er hægt að vinna með þráð á fleiri vegu. Listvefnaður er vissulega hluti af textíllist en á þessari sýningu gefur að líta verk 29 félagsmanna, allt kvenna, sem ýmist eru unnin í frjálsri myndlist, listiðnaði eða hönnun," segja þær Þóra, Ólöf og Arnþrúður Ösp í upphafi.

Í formála stjórnar og sýningarnefndarinnar sem birtur er í veglegri sýningarskrá með sýningunni kemur fram að Textílfélagið var stofnað árið 1974 af ellefu myndlistarkonum. "Stofnendurnir áttu það sameiginlegt að skapa myndlist með og úr textílefnum. Markmið þeirra var að kynna listgreinina og efla hag sinn með samheldni. Textílfélagið hefur haldið stórar samsýningar á fimm ára fresti og einnig hafa minni hópar innan félagsins staðið saman að sýningum. Ennfremur hefur félagsmönnum boðist að taka þátt í alþjóðlegum sýningum erlendis. Textílfélagið er aðili að SÍM, Sambandi íslenskra myndlistarmanna og Form Ísland, samtökum hönnuða. Félagar í Textílfélaginu hafa farið ýmsar leiðir í sinni listsköpun; sumir í hönnun, aðrir í frjálsa myndlist og enn aðrir hafa sinnt hvoru tveggja. Félagsmenn eru fimmtíu og vinna að list sinni á fjölbreyttan hátt; vefa, prjóna, sauma, þrykkja, þæfa, vinna pappír, hanna fatnað og annan textíl. Verk listakvennanna 29 sem nú eru sýnd í Gerðarsafni, bera vitni um þennan fjölbreytileika."

Til að gefa hugmynd um fjölbreytileika sýningarinnar væri kannski einfaldast að segja að sjón sé sögu ríkari en þegar gengið er um fyrsta salinn af þremur ber fyrir augu verk sem spanna allt frá hönnun mynstra í slæður og gluggatjöld sem ýmist eru munsturskorin með nútímaleysitækni (verk Margrétar Adolfsdóttur) til veggteppa úr þæfðri ull þar sem beitt er aldagömlum aðferðum. Þær Þóra, Ölöf og Arnþrúður Ösp segja sýninguna hafa verið mjög flókna í uppsetningu af þessum sökum. "Verkin gera mjög ólíkar kröfur um uppstillingu og samspil við rými og áhorfendur. Við erum búnar að fara margar ferðir á milli sala og upp og niður stigann áður en hægt var að komast að endanlegri niðurstöðu um sýninguna."

Þær benda á að listhönnun eigi alltaf í samkeppni við fjöldaframleiðsluna. "Fólk sér kannski ekki í fljótu bragði muninn á handunnum listvefnaði og fjöldaframleiddu efni. Af þessum sökum guggna margir veflistamenn hreinlega á að verðleggja verk sín í samræmi við þá vinnu og sköpun sem farið hefur í þau," segir Þóra Björk. Þær eru þó sammála um að almennt sé áhugi fólks orðinn meiri á að eignast veflistaverk, það haldist í hendur við aukna hagsæld þegar fólk hafi meiri peninga handa á milli. "Þá vill það frekar borga fyrir eitthvað sem er ekki fjöldaframleitt. Þetta stafar líka af því að það er auðveldara fyrir fólk að nálgast verk textíllistamanna. Þau eru sýnilegri um leið og þau eru fjölbreyttari. Það er einmitt að aukast að listamennirnir séu með tvær framleiðslulínur í gangi, ef þannig má að orði komast. Önnur línan er þá markaðstengdari og hin beinist meira að frumsköpun."

Þær benda á að textíllist eigi sér mjög stutta sögu hér á Íslandi. "Aldur félagsins segir allt sem segja þarf. Í nágrannalöndum okkar er aldalöng hefð fyrir veflist og félög textíllistamanna jafnvel meira en aldargömul. Hér þróaðist aldrei nein veflist og ástæðan er kannski sú að hér voru ekki kóngar eða aðalsmenn sem höfðu efni á að skreyta híbýli sín með listvefnaði," segir Ólöf. "Þær tvær konur sem eru heiðursfélagar Textílfélagsins hafa átt mikinn þátt í að opna augu almennings fyrir listvefnaði. Ásgerður Búadóttir er önnur þeirra en hún hefur öðrum fremur verið brautryðjandi á sviði íslensks listvefnaðar undanfarna áratugi. Sigríður Halldórsdóttir hefur rannsakað sögu íslensks vefnaðar og skráð hana í tengslum við Heimilisiðnaðarfélagið og Árbæjarsafn," segir Arnþrúður Ösp.

"Það væri líka hægt að nýta þekkingu og kunnáttu textíllistamanna á miklu fjöbreyttari hátt hér á Íslandi en gert er," segir Þóra Björk. "Erlendis verður æ algengara að arkitektar og textílhönnuðir vinni saman að verkefnum og víða er leitað til textílhönnuða þegar gera á mynstur af alls konar tagi. Mér dettur í hug að í Noregi hefur talsvert verið gert af því að fá textílhönnuði til að hanna mynstur í götur og torg. Kunnáttan og þekkingin í að raða saman formum, litum og mynstrum nýtist þannig á ýmsan hátt. Þessi brunnur þekkingar og kunnáttu er auðvitað til staðar hér ekki síður en annars staðar og manni fyndist að sækja mætti meira og oftar í hann en gert hefur verið. Þessi stóra og fjölbreytta sýning ætti að færa fólki heim sanninn um hversu fjöbreytt kunnáttan og þekkingin er orðin," segja þær Ólöf, Þóra Björk og Arnþrúður Ösp að lokum.

Sýningarnefndin samankomin. Frá vinstri: Þóra Björk Schram, Ásdís Birgisdóttir, Ólöf Einarsdóttir, Arnþrúður Ösp og Kristveig Halldórsdóttir.

Frjáls myndlist unnin í ýmis textílefni. Verk Kristveigar Halldórsdóttur, Hrafnhildar Sigurðardóttur og Ólafar Einarsdóttur.

Verk Herdísar Tómasdóttur og Ingibjargar Styrgerðar Haraldsdóttur.

Verk Ásdísar Birgisdóttur.