MYNDLISTARSÝNINGIN Hverfingar opnar í dag kl. 16 í Gerðarsafni, Listasafni Kópavogs.

MYNDLISTARSÝNINGIN Hverfingar opnar í dag kl. 16 í Gerðarsafni, Listasafni Kópavogs. Sýningin er samsýning fjögurra listamanna, þeirra Guðrúnar Kristjánsdóttur, Bjarna Sigurbjörnssonar, Helgu Egilsdóttur og Guðjóns Bjarnasonar og er hingað komin frá Kaupmannahöfn en þar var hún sett upp á kirkjulofti Trínitatiskirkjunnar við Sívala turninn. Hlaut sýningin góðar viðtökur í Danmörku og í grein í dagblaðinu Berlinske tiderne sagði gagnrýnandi blaðsins að sýningin væri kröftug og ljóðræn í senn og byggi yfir góðu jafnvægi.

Helga Egilsdóttir sem búsett er í Danmörku átti hugmyndina að sýningunni og kallaði þrjá listamenn til samstarfs. Tilgangurinn var að búa til samsýningu listamanna sem allir ættu eitthvað sameiginlegt en væru samt ólíkir, eins og hún segir sjálf frá.

"Mér hafði lengi þótt sýningarsalurinn á kirkjuloftinu heillandi og langaði að búa til stóra sýningu með íslenskum nútímamálverkum. Það er aldrei auðvelt að velja saman fólk á sýningu þannig að verkin vinni vel saman í rýminu, en þessi sýning heppnaðist mjög vel. Og nú erum við komin með hana hingað og ég hef hugsað mér að setja hana upp á fleiri stöðum," sagði Helga.

Helga er sjálf með nokkur stór málverk á sýningunni. Flest verk hennar eru bláleit en eitt sker sig úr með silfurlitum ferhyrndum flötum á bláleitum grunni. "Þetta er eina málverkið sem ég málaði hér á landi. Hin málverkin málaði ég öll úti í Danmörku. Þau eru eins og bergmál að heiman en í þeim er ég að vinna með íslenska blámann," segir Helga. Hún segist fyrst og fremst líta á sig sem málara að þróa sinn stíl og segir að endalaust sé hægt að halda áfram að mála málverk, listmálarinn sé í raun alltaf á byrjunarreit, þegar einu verki er lokið og annað tekur við. "Áður fyrr málaði ég fastari form en núna eru þau meira að losna upp. Ég er ekkert að reyna að brjóta blað í listasögunni með því sem ég er að gera. Á þessum miklu tæknitímum sem við lifum á finnst mér það algjör forréttindi að geta málað upp á gamla mátann og fengið að vera ég sjálf."

Afstrakt en ekki afstrakt

Guðrún Kristjánsdóttir hefur undanfarin misseri fjallað um mjög afmarkaðan hluta íslensks landslags; fjallshlíðar. Við fyrstu sýn virðast verkin vera óhlutbundin, litlir dökkir fletir eru dreifðir á nær einlitum fleti, en þegar betur er að gáð má sjá að þetta eru klettar eða steinar í hrímuðum fjallshlíðum. Þannig eru verk hennar á mörkum þess að vera óhlutbundin og hlutbundin.

Guðrún segir að í verkunum á sýningunni sjáist fjallshlíðanar m.a. í ólíkum búningi eftir árstíðum. "Mér finnst gaman að geta gert verk sem standast bæði sem afstrakt verk en hafa einnig þessa beinu tengingu við veruleikann."

Verkin á sýningunni kallar Guðrún einfaldlega Fjallshlíðar.

Kvikmynd í undirbúningi

Ýmislegt er á döfinni hjá Guðrúnu á listasviðinu og eitt af því er gerð kvikmyndar af fjallshlíðum en undirbúningur hennar hefur staðið sl. þrjú ár. Kvikmyndina vinnur Guðrún í samstarfi við Dag Kára Pétursson kvikmyndagerðarmann og vonast hún til að geta framleitt myndina á næsta ári. "Þetta er lítið 8 mínútna listaverk. Þarna bætist hreyfingin inn í myndlist mína, fjallshlíðarnar eru sýndar á lifandi hátt og þá mun sjást hvernig þær breytast eftir árstíðum. Einnig er gaman að sjá hvernig þokan breytir ásýnd hlíðanna. Fjallshlíðar eru svo rosalega lifandi fyrirbæri. Mér finnst að líkja megi vinnunni við þessa kvikmynd við það að vinna við heila málverkasýningu frekar en að mála eitt málverk. Mér finnst mjög gaman að vinna með Degi og raunar finnst mér allt í einu mjög gaman að vinna með öðrum listamanni. Í myndinni verður líka frumsamið tónverk, en ég vil ekki segja þér strax hver höfundur þess er," segir Guðrún og brosir.

Reynt á þanþolið

Myndlistarmennirnir á sýningunni eiga það sameiginlegt að vinna verk sem eru afstrakt, eða á mörkum þess að vera afstrakt eða fígúratív, og reyna á þanþol málverksins eins og það er orðað í fréttatilkynningu. Segja má að Bjarni Sigurbjörnsson sé listamaður sem reynir á þanþol málverksins en hann málar verk sín á nokkurskonar plexígler-skúffur og festir verkin svo upp þannig að bakhliðin snýr að áhorfendum. Hann málar með olíulitum og vatni, efnum sem ekki blandast saman. Verk sín kallar Bjarni Unidentified eða óskilgreind.

"Þetta eru vissulega tjáningarríkar strokur sem ég nota en hinsvegar fá áhorfendur ekki að sjá þessar strokur því þeir sjá bara bakhliðina og málverkið sjálft er í raun alveg skilið frá áhorfandanum með glerinu."

Bjarni segist vera meðvitaður um það að hann sé í raun að vinna blindandi, þ.e. það sem hann málar er ekki það sama og áhorfendur sjá. "Í upphafi límdi ég fyrir bakhliðina þannig að ég gæti alls ekki fylgst með því hver útkoman yrði. Ég málaði þykkt og efnismikið og takmarkið var líka að láta hugmyndina um strigann og blindrammann hverfa, að verkið svifi frjálst á fletinum. Verkin á þessari sýningu hafa síðan þróast út frá þessum tilraunum."

Verkin í Gerðarsafni eru öll mjög stór en Bjarni segist einnig vinna smærri verk með sömu aðferð. Aðspurður um hvaða hlutverk ljós leiki í framsetningu myndanna segist hann ekki lýsa verkin upp sérstaklega heldur nægi ljósið sem endurspeglast af veggjunum bakvið verkið, sem ljósgjafi.

Sprengileifar

Verk Guðjóns Bjarnasonar eru fyrirferðarmikil á sýningunni. Þau má sjá í öllum rýmum safnsins; í báðum sölum á efri hæð, sem og í sal neðri hæðar hússins.

Verk Guðjóns eru margskonar og í raun má líta á framlag hans á sýningunni sem nokkrar innsetningar sem allar eru samtengdar. Höggmyndir hans eru annars vegar dökkir og mattir járnskúlptúrar í ýmsum þekktum grunnformum sem hann hefur afmyndað kerfisbundið með sprengiefni og hinsvegar reðurtákn með fuglsvængjum. Málverkin, sem hann vinnur að mestu leyti undir beru lofti á sprengjusvæðum, hafa einnig dökkt yfirbragð og í þeim má greina uppleystar leifar af skrásetningu jarðflata svæðanna. Í þeim má einnig greina ljós og skugga, endurvarp þeirra krossforma og járnstrendinga er Guðjón notar jafnframt í höggmyndum sínum. Guðjón segir að leifar verkanna, þ.e. það efni er skilst frá á þeim svæðum sem þau eru unnin, sé afar mikilvægt tilvist verkanna og jafngilt því sem sýnilegt er í listasafninu. "Námurnar, skörðin og rofin og dreifðar sprengitætlurnar í náttúrunni á Reykjanesi, Geldinganesi og víðar eru óaðskiljanlegur og órjúfanlegur hluti listaverkanna," segir Guðjón. Hann segir mikilvægt að áhorfendur skynji vel sérstaka tilvistarlega sögu verkanna og ófullkomna efnisgerð þeirra. Guðjón segir verk sín annars vísvitandi margræð og magslungin að inntaki og þau leitist við að vera hvati til hugmyndafræðilegra tenginga. "Mér finnst satt að segja að list þurfi að vera margræð og helst óljós og torráðin til að geta efnt það hlutverk að vekja sífellt upp nýjar spurningar og viðmiðanir."

"Í verkunum er ég að fjalla m.a. um samband óreiðu og regluskipunar, eyðingu umhverfis, um stökkbreytingar, ummyndanir, niðurbrot viðurkenndra hugmyndastrúktúra, opnun og sköpun rýmis til andlegra rannsókna, ósegjanlegar túlkanir, samband frjáls vilja og bælinga, en tilviljanir sem ríkjandi sköpunarafl er stór þáttur í gerð verkanna." Þar á Guðjón einkum við það er járnhöggmyndirnar tvístrast og útkoman verður næsta tilviljanakennd. "Ég er að leiða verk mín inn í veröld afleidds tíma og rýmis. Stykkin eiga sér hugmyndafræðilega tilvist innan annars óskilgreinanlegs rýmis, rofins millibilsástands, þau vísa öll út fyrir sjálf sig inn í frjálst en hvikult tómarúm. Ég er í raun að fjarlægjast hefðbundin viðfangsefni í efni og anda til að geta nálgast það upp á nýtt," sagði Guðjón að endingu.

Sýningin í Gerðarsafni stendur til og með 21. nóvember nk. og er opin frá 12-18 alla daga nema mánudaga.