Á síðastliðnu sumri bauðst mér þátttaka í dagsferð innanlands ásamt vinkonu minni. Þegar við komum aftur til Reykjavíkur lauk ferðinni við Rauðarárstíg og menn héldu heimleiðis.
Á síðastliðnu sumri bauðst mér þátttaka í dagsferð innanlands ásamt vinkonu minni. Þegar við komum aftur til Reykjavíkur lauk ferðinni við Rauðarárstíg og menn héldu heimleiðis. Vinkona mín og ég áttum samleið yfir Hlemm, þar sem við hugðumst taka bíl heim. Við urðum þó sammála um að fá okkur bjór í ferðalokin og gengum inn á fyrstu krá sem varð á vegi okkar. Þar inni sat hópur fólks við borð og ræddist við og mátti heyra á röddunum að Bakkus væri þar ekki fátíður félagi. Við hikuðum í bili en ung kona kom á móti okkur og sagði: "Komið þið bara inn. Þið verðið ekki drepin!"

Vinkona mín gekk til stúlkunnar við barinn og spurði hana hvort ekki væri í lagi að setjast og fá sér hressingu og kvað hún það vera. Hún skyldi hafa auga með okkur.

Við settumst við borð framarlega og brátt kom unga konan til okkar, settist og ræddi við okkur um stund. Hún sagðist vera listakona en sér gengi illa að selja verkin sín. Eftir stundarkorn fór hún en ungur maður, snyrtilega til fara, settist og ávarpaði okkur kurteislega. Hann spurði hverju það sætti að hjón á okkar aldri kæmu inn á þennan stað. Við komum af fjöllum og spurðum hvað væri athugavert við það. Hann spurði hvort við vissum ekki hvaða staður þetta væri og þegar við kváðumst ekki hafa hugmynd um það sagði hann okkur að þetta væri Keisarinn, hvort við vissum ekki hvernig staður það væri. Við vorum ennþá jafn fáfróð og þá sagði hann okkur að þetta væri samkomustaður undirheimafólks, versta kráin ekki aðeins á Íslandi heldur í allri Evrópu. Við ræddum svo áfram við hann enda var hann ódrukkinn. Nú kom annar ungur maður til sögunnar og spurði okkur sömu spurningar og voru okkar svör auðvitað á sömu leið. Okkur kom þó ekki til hugar að rjúka á dyr í skelfingu enda voru þessir ungu menn kurteisir vel, ódrukknir og viðræðugóðir. Við spjölluðum saman meðan við lukum við bjórinn, stóðum svo upp og bjuggumst til að fara. Síðari maðurinn bað okkur að lofa sér einu að skilnaði: að koma aldrei á þennan stað aftur. Við lofuðum því og þá spurði hann vinkonu mína hvort hann mætti kyssa hana að skilnaði. Hún kyssti hann á kinnina og við kvöddumst vinsamlega.

Við tókum bíl heim og sögðum bílstjóranum frá heimsókn okkar á krána. Hann brosti og sagðist þekkja marga af þeim sem þangað leituðu. Þetta væri ekki slæmt fólk en það hefði lent utangarðs í þjóðfélaginu, þetta væri athvarf þess og lögreglan vildi hafa þennan stað opinn fyrir það, því stundum þyrfti hún að tala við einhvern úr hópnum og þá væri gott að geta gengið að honum á vísum stað. Stundum þyrfti eitthvað af fólkinu að taka bíl og æki hann því umyrðalaust. Fyrir kæmi að það ætti ekki fyrir fargjaldinu og þá lofaði það að borga skuldina næst þegar það eignaðist peninga. Og oftast stæði það við orð sín.

Því segi ég þessa sögu hér að ég hef heyrt að loka eigi Keisaranum. Nágrannar hafi kvartað undan því að gestir hans eigi til að kasta af sér vatni upp við húsveggi þegar þeir séu þarna á ráfi í annarlegu ástandi og hafi jafnvel hagað sér ósiðlega á húströppum.

Það minnir mig á að Pétur heitinn Eggerz sendiráðsfulltrúi sagði frá því í minningabók sinni að verulegur þáttur í starfi sendiráðsfólks hefði verið að fara í hreinsun með rúmdýnur og rúmföt sem næturgestir sendiráðsins höfðu gert bæði þykkt og þunnt í, þegar þeir skjögruðu þar inn fullir og skriðu upp í rúm til að sofa. Ekki voru það Keisarans menn.

Ég efast ekki um að umgengni þessa utangarðsfólks hafi stundum ekki verið sem best og hreinlegust. En einhvers staðar verða vondir að vera, sagði eigandi kráarinnar í sjónvarpsviðtali. Og hann taldi verri drullusokka finnast utan Keisarans en innan hans. Það tel ég líka. Hvað um menn, ef menn skyldi kalla, sem auðgast af því að flytja inn og selja eiturlyf, raka saman peningum með því að leiða ungt fólk út í örlög sem stundum eru verri en dauðinn? Eru þeir betri þjóðfélagsþegnar en Keisarans menn? Eða mannskepnur sem misnota börn, sín eða annarra, og valda þeim óbætanlegu tjóni? Ég segi nei og aftur nei. Þeir eru hundraðfalt verri drullusokkar en Keisarans menn og þó njóta margir þeirra virðingar í samfélaginu og viðurlög sem á þá eru lögð, ef þeim er ekki sleppt með áminningu, eru svo lítil að maður kafroðnar við að heyra um þau. Þó eru þeir stórglæpamenn sem suma hverja væri réttast að hneppa í nauðungarvinnu ævilangt.

En við höfum frásögur af mönnum fyrr á tíð sem mig grunar að hafi sumir hverjir átt sitthvað sameiginlegt með Keisarans mönnum. Þeir áttu heima í Gyðingalandi hinu forna og fylgdu leiðtoga sem ekki veigraði sér við að umgangast skækjur og tollheimtumenn, enda var hann ofsóttur af fína fólkinu og að lokum píndur og drepinn. Utangarðsmenn þeirra tíma löðuðust að honum, því að hann var mildur og kærleiksríkur og fljótur til að fyrirgefa og ég get ímyndað mér að þeir menn hefðu verið velkomnari á Keisaranum en fínum veitingastöðum í félagsskap auðmanna. Man nú enginn eftir sögunni um ríka manninn og Lasarus? Eða sögunni um hórseku konuna? Eða: Á því munu allir þekkja að þér eruð mínir lærisveinar, ef þér berið elsku hver til annars?

En hvers vegna er ég að fjölyrða um þetta nú? Af því að mér rennur til rifja ef manneskjum sem þurfa á hjálp að halda er fleygt út í kuldann, nú í vetrarbyrjun. Er ekki hægt að vísa þeim á einhvern stað þar sem þeir geta hist og - já, jafnvel drukkið saman, úr því að Keisaranum verður lokað? Við getum ekki gerbreytt þessu fólki með óskinni einni og ekki heldur skipað því að lifa eins og allur almenningur. En við megum ekki níðast á þeim smæstu af þeim smáu. Ef við viljum teljast kristið fólk getum við ekki verið þekkt fyrir annað en fara eftir orðum Meistara okkar: Það allt sem þér gerðuð einum minna minnstu bræðra, það hafið þér gert mér.

TORFI ÓLAFSSON