Hjörleifur Jakobsson segir öflugt þróunarstarf fara fram í nánu samstarfi við sjávarútveginn.
Hjörleifur Jakobsson segir öflugt þróunarstarf fara fram í nánu samstarfi við sjávarútveginn.
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Hjörleifur Jakobsson er fæddur 7. apríl árið 1957 á Norðfirði. Hjörleifur varð stúdent frá Menntaskólanum í Kópavogi árið 1977. Hann útskrifaðist úr vélaverkfræði frá Háskóla Ísland árið 1981 og lauk meistaraprófi frá Oklahoma State University árið 1983.

Hjörleifur Jakobsson er fæddur 7. apríl árið 1957 á Norðfirði. Hjörleifur varð stúdent frá Menntaskólanum í Kópavogi árið 1977. Hann útskrifaðist úr vélaverkfræði frá Háskóla Ísland árið 1981 og lauk meistaraprófi frá Oklahoma State University árið 1983. Að námi loknu starfaði Hjörleifur hjá Orkustofnun í eitt ár. Þaðan lá leiðin til Eimskipafélagsins þar sem árin urðu fimmtán. Hann var sölumaður fyrsta hálfa árið. Forstöðumaður Ameríkudeildar í þrjú ár, forstöðumaður Eimskips í Rotterdam í eitt ár, forstöðumaður áætlanaflutninga í fjögur ár og framkvæmdastjóri rekstrarsviðs og síðar innanlandssviðs síðustu fimm árin. Hann var ráðinn forstjóri Hampiðjunnar í júní í fyrra.

HAMPIÐJAN hf. var stofnuð af þrettán mönnum, sem flestir voru tengdir íslenskum sjávarútvegi, hinn 5. apríl árið 1934. Þrautseigja einkenndi fyrstu skrefin enda full þörf á því í erfiðu rekstrarumhverfi fyrirtækisins á upphafsárunum. Samkeppnin við innflutt veiðarfæri var hörð og ekki hægt að ganga að verndartollum vísum eins og í ýmsum öðrum iðngreinum auk þess sem gengisskráning íslensku krónunnar var oft og tíðum óhagstæð rekstri fyrirtækisins.

Hjörleifur Jakobsson, núverandi forstjóri Hampiðjunnar, segir að sú staðreynd hafi ekki endilega haft slæm áhrif á rekstur fyrirtækisins þegar til lengri tíma sé litið. "Frumkvöðlarnir með Guðmund S. Guðmundsson í broddi fylkingar þurftu að hafa sig alla við til að halda fyrirtækinu gangandi fyrstu árin. Tvisvar var því alvarlega hreyft hvort ástæða væri til að gefa reksturinn upp á bátinn. Í hvorugt skiptið varð úr því heldur ákveðið að þreyja þorrann í von um betri tíð.

Reksturinn var aðlagaður erfiðum skilyrðum og beltin spennt því að ekkert mátti fara úrskeiðis til að illa færi. Smám saman styrktist fyrirtækið og þurfti ekki að glíma við sama vanda og ýmsar aðrar iðngreinar þegar verndartollar voru aflagðir í tengslum við EFTA-samninginn á sínum tíma. Enn er mönnum eflaust í fersku minni hvernig fór um margar þessara iðngreina þegar tollaverndin var aflögð."

Gloría verður Gloría

Vöxtur fyrirtæksins hefur verið mestur hin síðari ár. "Hampiðjan er fyrst og síðast veiðarfæraframleiðandi. Við þjónum netagerðum um allt land með net og kaðla og hófum síðan sjálfir þróun flottrolla um miðjan níunda áratuginn. Skemmtileg saga er til af því hvernig flottrollin okkar fengu nafnið Gloría. Páll Eyjólfsson skipstjóri á Haraldi Kristjánssyni hafði verið að prófa fyrir okkur flottroll til karfaveiða með töluverðum byrjunarerfiðleikum. Langþreyttur hreytti hann út úr sér um leið og flottrollið lenti á bryggjunni eftir vonlausan túr: "Allt er það nú eins þarna í Hampiðjunni. Þeir eru alltaf að gera einhverjar gloríur." Orðið var gripið á lofti og eftir að flottrollið hafði verið lagað með frábærum árangri var ákveðið að flottroll frá okkur yrðu markaðssett undir nafninu Gloría," segir Hjörleifur og minnir á að fyrirtækið framleiði því til viðbótar sérstaka ofurkaðla fyrir fyrirtæki í sjávarútvegi og olíuiðnaði.

Ef á heildina er litið er markaðshlutdeild fyrirtækisins um 70% á innanlandsmarkaði og mest í netunum. Markaðsvirði fyrirtækisins var um 2,7 milljarðar um síðustu áramót. Hluthafar voru um 600.

Hampiðjan færir út kvíarnar

Af 330 starfsmönnum fyrirtækisins starfar réttur helmingur á erlendri grund. "Útrás fyrirtækisins hefur í gegnum tíðina mótast bæði af varnar- og sóknarstefnu. Fyrstu skrefin voru tekin til Portúgals árið 1990. Sú aðgerð flokkast væntanlega undir varnaraðgerð því aðalástæðan var sú að þensla á Íslandi hafði valdið því að erfitt hafði verið að fá starfsfólk í iðnframleiðsluna árin á undan. Hluti garnframleiðslunnar var fluttur til smábæjarins Pombal mitt á milli borganna Lissabon og Portó. Nú starfa þar á bilinu 70-75 manns við framleiðsluna.

Með vaxandi velgengni hefur markaðs- og þjónustustö ðvum verið komið upp í jafn ólíkum heimshlutum og Namibíu, Nýja-Sjálandi, Seattle og Noregi síðustu ár. Verkefni þessara starfsstöðva er sala á vörum Hampiðjunnar ásamt því að sinna viðhaldi og viðgerðum fyrir einstaka viðskiptavini. Að jafnaði starfa 10 manns í þessum útibúum, aðallega sölumenn og netagerðarmenn."

Fjárfest til framtíðar

Hampiðjan fjárfesti í tveimur fyrirtækjum seint á síðasta ári. "Við festum kaup á öllum hlutabréfum í fyrirtækinu J. Hinriksson í byrjun desember. J. Hinriksson hefur aðallega einbeitt sér að smíði toghlera og haslað sér völl erlendis með vöruþróun og markaðssetningu á því sviði undir vörumerkinu Poly-Ice. Með kaupunum hefur því verið stuðlað að því að hægt sé að bjóða útgerðarmönnum heildarlausn í kaupum á veiðarfærum. Fyrirtækin hafa selt um og yfir helming framleiðslunnar á svipuðum mörkuðum erlendis. Sölu- og markaðsstöðvar Hampiðjunnar ættu því að nýtast fyrirtækinu enn betur en áður eftir kaupin."

Hampiðjan bætti um betur með kaupum á meirihluta hlutafjár í írska fyrirtækinu Swan Net um miðjan desember. "Fyrirtækið framleiðir flottroll og hefur aðsetur í Killybegs á vesturströnd Írlands. Tilgangurinn með kaupunum er einkum tvíþættur. Annars vegar að nýta sterka markaði Swan Net í Bandaríkjunum, Suður-Ameríku og á Írlandi og Bretlandseyjum. Hins vegar að sjá fyrirtækinu að hluta til fyrir hráefni en við erum einu flottrollsframleiðendurnir sem sinnum grunnframleiðslu úr plastkornum."

Jákvætt starfsumhverfi

Með kaupunum er gert ráð fyrir að velta samstæðunnar geti aukist um hartnær 50% en hún var um 1.500 milljónir á síðasta ári. "Við höfum verið í hópi 5 stærstu fyrirtækja á þessu sviði í heiminum undanfarin ár. Stefnan er að gera enn betur og vera í fararbroddi í þjónustu og framleiðslu fyrir útgerðir í heiminum. Lykillinn að þessum vexti er án efa jákvætt starfsumhverfi hér á Íslandi. Sjávarútvegurinn stendur vel að vígi og útgerðarmenn eru upp til hópa afar jákvæðir gagnvart þróun framleiðslunnar.

Öflugt þróunarstarf fer fram í nánu samstarfi fyrirtækisins og sjávarútvegsins. Við tökum við hugmyndum og ábendingum, þróum vöruna, fáum sjómenn til að prófa hvernig hún reynist, tökum við athugasemdum, þróum vöruna áfram og þannig koll af kolli þar til varan er fullhönnuð," segir Hjörleifur og bætir við að sér hafi komið skemmtilega á óvart þegar hann réðst til fyrirtækisins hversu öflugt þróunarstarf færi fram innan þess. "Hér hefur gjarnan verið litið svo á að vöruþróun dagsins í dag sé fjöregg framtíðarinnar. Okkur hefur fundist að útgerðarmenn um heim allan hugsi á svipuðum nótum og geri sér grein fyrir því hve vöruþróun veiðarfæra er mikilvæg fyrir rekstur þeirra."

Þantroll lofar góðu

Nýjasta afurðin frá Hampiðjunni er svokallað þantroll. Þantroll byggjast á svokallaðri þantækni. "Þantæknin felst í því að kaðlar og garn eru snúin með sérstökum hætti í svokallað þannet sem síðan er raðað eftir ákveðnu mynstri í trollið. Með því þenjast möskvarnir betur út og halda netinu stöðugra í sjónum en ella," segir Hjörleifur og tekur fram að rými í trollinu aukist aftur að poka. Í vélhnýttum hluta trollsins sé netið hnýtt á þann hátt að mótstaða í því verði allt að 20% minni en í venjulegu neti.

"Þantroll til uppsjávarveiða hefur verið fullhannað og er notað með góðum árangri í þremur skipum. Markaðssetning er að hefjast og gengur ágætlega á Noregs- og Shetlandseyjum."

Annað dæmi um einfalda og hagnýta nýjung er yfirfléttun á fótreipiskeðjum Gloríanna. "Fótreipiskeðjur Gloríanna hafa lengst af verið klæddar í slöngur. Þeim hefur verið smokrað yfir keðjurnar með talsverðri fyrirhöfn og hefur tilgangurinn verið að verjast núningi og eins að koma í veg fyrir að hlekkir narti og klípi í trollið. Við sáum möguleika á því að nota nýja fléttivél til að flétta yfir keðjurnar með sterku garni. Yfirfléttun keðjanna hefur líkað ljómandi vel, fótreipið verður ekki eins stamt og fyrr og rennur því betur eftir dekki skipanna. Ennfremur virðist yfirfléttunin endast betur en slöngurnar."

Útlendingar í grunnframleiðslu

Hjörleifur segir að sér líki mjög vel að starfa hjá fyrirtækinu. "Ég er heppinn að hafa komið hingað að góðu búi og fá tækifæri til að vera með í áframhaldandi vöruþróun og stækkun fyrirtækisins. Eins hefur mér líkað afar vel við starfsfólkið. Hingað kom ég eftir að hafa starfað hjá Eimskip í 15 ár. Hjá Hampiðjunni ríkir jafnvel enn meiri stöðugleiki í starfsmannahaldi. Nánustu samstarfsmenn mínir hafa starfað hjá fyrirtækinu á bilinu 15 til 30 ár. Fyrir nokkru hætti hjá fyrirtækinu sölustjóri þess eftir 59 ára starf. Það er ánægjulegt að vita til þess að fólk kýs almennt að eyða hér starfsævinni og fyrirtækinu virðist takast að nýta hæfileika þess.

Þegar frekar er spurt um grunnframleiðsluna viðurkennir Hjörleifur að illa hafi gengið að ráða starfsfólk undanfarin ár. "Okkur hefur gengið erfiðlega að fá fólk til starfa upp á síðkastið. Með góðærinu á Íslandi hafa sprottið upp alls kyns ný atvinnutækifæri og svo virðist sem fyrirtæki í frumframleiðslunni eigi erfitt með að keppa við slíkt. Við teljum okkur þó bjóða upp á skemmtilegan vinnustað þar sem aðbúnaður og öryggiskröfur eru til fyrirmyndar.

Við höfum m.a. brugðist við skorti á starfsmönnum með því að ráða útlendinga til starfa. Núna starfa um 25 útlendingar hjá fyrirtækinu á Bíldshöfða og eru Filippseyingar um helmingur hópsins. Fyrirtækið hefur flutt starfsmennina inn í samvinnu við Filippseyingafélagið á Íslandi." Hjörleifur segir að þessir erlendu starfsmenn hafi reynst fyrirtækinu einstaklega vel. "Ljómandi góðir starfsmenn."