[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
ÞÓ svo að víst megi telja að einkabíllinn lifi af í fyrirsjáanlegum tækniumbyltingum næstu áratuga verður hann með breyttu formi. Meira að segja þeir íhaldssömustu innan bílaiðnaðarsins eru farnir að viðurkenna að svo sé með því að búa sig undir breytingarnar, svo að þeir verði ekki undir í umrótinu.

Olíubirgðirnar verða fyrirsjáanlega þrotnar um eða rétt fyrir miðja hina nýju öld, og skiptir ekki öllu máli hvort dálitlu meira eða minna kunni að finnast af olíu en nú er örugglega vitað um. Eðli hins hraða vaxtar er þannig að 10% aukning olíulinda valda miklu minna en samsvarandi aukningu í endingartíma olíunnar. Fjöldi einkabíla fer hvað úr hverju að ná milljarði, og hinn hraði vöxtur heldur áfram. Ofurfjölgun hans er fram undan og þar ræður mestu að bíllinn fer að nálgast að verða almenningseign í milljarðaríkjunum Kína og Indlandi næstu áratugina. Það gerir olíuna og óáreiðanlegri hest til að veðja á, að tvo þriðju af þekktum birgðum er að finna á óstöðugu svæði í stjórnmálalegum skilningi. Þetta er Írak, Íran, Kúveit og önnur ríki í kringum Persaflóa.

Bíll hins evrópska Meðaljóns verða að líkindum ekki knúinn metanóli, þótt vetnisvæðingin hefji göngi sína á því formi hér á Íslandi. Ástæða þess að hafist verður handa með metanólið eru að hingað til hefur þótt torleystur sá vandi sem felst í að geyma hreint vetni í nægu magni í bílnum. En einmitt nú þessi árin eru að verða hraðar framfarir hvað þetta varðar. Aðferðin felst í að afar gleypt form hinna ýmsu málma bindur vetnið á málmyfirborðinu. Með því að málmurinn er úr ofur fínum þráðum með holrúmi á milli, verður yfirborð hans og þar með bindigeta stór. Þannig má gera ráð fyrir að Meðaljón geti ekið allt að 500 km á áfyllingunni, og bíllinn hans gefi ekkert eftir Subarunum sem hann á nú. Bíllinn yrði knúinn efnarafal, sem mætti kalla róteindaskipti á nýyrðamáli. Vetnisatóm er róteind með rafeind á ferð utan um. Vetnisatómin losa sig við rafeindirnar fyrir tilverknað málhvata, en vegna mismunandi hleðslu þeirra og róteindanna, sleppa þær síðarnefndu í gegnum himnu tengda málmhvatanum. Rafeindirnar þurfa þar með að fara krókaleið framhjá efnarafalnum. Sú ferð þeirra er ekkert annað en vanalegur rafstraumur, sem má nota til að knýja rafhreyfla, þ.e. sjálfan bílinn. Þegar rafeindirnar koma af hinni löngu hjáleið framhjá róteindaskiptinum sameinast þær aftur róteindunum, sem fóru stuttu leiðina í gegnum himnuna, mynda með þeim vetnisatóm að nýju, sem sameinast síðan súrefni alndrúmsloftsins. Útkoman er vatn, semsé mengunarlaus. Aftur er það ekki endilega mengunarlaust að búa til vetnið, sem fyllt hefur verið á málfrauðargeymi bílsins. Sé það búið til á sama hátt og mikið af raforku Evrópu dagsins í dag, þ.e. með brennslu kola, er heildarferlið fyllilega jafn mengandi og fyrr. Við hér á Íslandi ætlum að reiða okkur á vatnsorku og eða jarðvarmaorku til þessarar framleiðslu, en æ fleira bendir til að notuð verði sólarorka úti í hinum stóra heimi til vetnisframleiðslunnar. Það sem gerir þetta æ hagkvæmara er miklar framfarir í gerð sólarrafhlaðna, en nýtni þeirra fer sívaxandi.

Bíll meðaljóns nær 160 km/klst, ef gefið er í. En það er ekki sama frelsið til glannaakstur og menn hafa í dag, ef frelsi skyldi kalla. Í stað ónógrar samvisku hins samviskulausa ökumanns dagsins í dag er komið nokkurs konar yfirsamviska, eða yfir-yfirsjálf, svo að notað sé freudískt orðalag sálfræðinnar. Það er í líki tölvu. Hún nemur akstursaðstæður, veggrip, fjarlægð í næsta bíl, beygjuradíus vegar, og hvað sem reynt er af glannaskap, kemur hún í veg fyrir. Honum er stjórnað með einum stýripinna, og hann lætur betur að stjórn og er margfalt öruggari en Subaruinn hans frá árinu 2000. Öryggisatriðin eru ótalmörg, sem tölva bílsins gerir kleift að viðhafa. Það gagnlegasta er e.t.v. að bíllinn neitar að aka ef lyktarskynjari tengdur tölvunni nemur áfengislykt. Bíllinn er í þessu farinn að líkjast færleikum skagfirskra drykkjumanna, sem hafa oft bjargað lífi eigenda sinna með því að hafa vit fyrir þeim þegar ófæra hefur verið annars vegar.

eftir Egil Egilsson