Halldór Kristjánsson fæddist á Kirkjubóli í Bjarnardal í Önundarfirði 2. október 1910. Hann andaðist 26. ágúst síðastliðinn og fór útför hans fram frá Fossvogskirkju 1. september.

Þú kemur heim í vor, þegar vetrarhríðum slotarog vötnin niða frjálslega maíglaðan brag, en upp úr mosa og sinunni gægjast grænir sprotar,sem geislakossinn vekur og býður góðan dag.

Þegar ég fór í framboð á Vestfjörðum fyrir alþingiskosningarnar árið 1967, kynntist ég fljótlega mörgum mætum mönnum. Einn sá eftirminnilegasti var Halldór Kristjánsson frá Kirkjubóli.

Engum manni hef ég kynnst trúrri sinni sannfæringu en Halldóri frá Kirkjubóli. Halldór var eldheitur samvinnu- og ungmennafélagsmaður. Það var hans bjargföst trú að öllum væri til heilla, bæði samfélagi og einstaklingum, að vinna saman. Halldór Kristjánsson átti ekki til eigingirni eða græðgi. Hann vissi að þjóðfélag, sem lætur stjórnast af þessum lægstu hvötum mannsins, uppsker ósætti og sundrung. Hann kappkostaði að vinna sínum hugsjónum og sínu byggðarlagi sem best.

Þetta kom vel fram við uppstillingu fyrir alþingiskosningarnar 1967. Uppstillingarnefnd hafði sett Halldór í annað sæti á lista Framsóknarflokksins. Það var öruggt þingsæti. Gert var ráð fyrir því að Sigurvin Einarsson hætti þingmennsku fyrir aldurs sakir. Við þetta sættu stuðningsmenn Sigurvins í Barðastrandasýslu sig ekki. Þeir söfnuðu undirskriftum og fjölmenntu á kjördæmisþing. Þrátt fyrir tilraunir Eysteins Jónssonar, formanns flokksins, tókst ekki að ná sáttum. Framboðslistinn var í uppnámi. Þá hjó Halldór frá Kirkjubóli á hnútinn. Hann bauðst til að víkja sæti þótt líklega væri þetta hans síðasta tækifæri til að komast á þing.

Halldór frá Kirkjubóli var harður fundarmaður. Mér eru í fersku minni framboðsfundirnir þar sem ég mætti með Halldóri. Minni hans var svo gott að hann gat haft orðrétt eftir það sem andstæðingarnir höfðu sagt fjórum árum áður eða jafnvel átta og var því aldrei mótmælt. Halldór var hagyrðingur góður. Gaf hann í þeim efnum bróður sínum, Guðmundi Inga, skáldi frá Kirkjubóli, lítið eftir.

Það er mikils virði að fá að kynnast mönnum eins og Halldóri Kristjánssyni. Af slíkum mönnum má mikið læra. Mannlífið væri betra ef þeir væru fleiri. Ég er þakklátur fyrir okkar kynni.

Við Edda vottum uppeldisbörnum Halldórs og öðrum aðstandendum okkar dýpstu samúð.

Steingrímur Hermannsson.

Kveðja frá Góðtemplarareglunni

Í dag kveðjum við góðtemplarar Halldór Kristjánsson frá Kirkjubóli, þann mann úr okkar röðum sem um áratuga skeið var meðal hinna fremstu og traustustu í templarasveit, hvort sem var til sóknar eða varnar.

Bindindismálið var hans hjartans mál. Oftast var hann viðstaddur þegar hann átti þess kost þar sem bindindismál voru á dagskrá. Og jafnan hafði hann eitthvað jákvætt, eitthvað gagnlegt til málanna að leggja því að hann var vitur maður, gjörhugull og fjölfróður hugsjónamaður.

Halldór var síhugsandi um hagsæld Góðtemplarareglunnar og sístarfandi málstað hennar til heilla. Eftir að þau hjónin, Rebekka og Halldór, fluttust til Reykjavíkur 1973 var Halldór fljótlega kominn í fremstu víglínu á hinum ýmsu stigum Reglunnar. Um árabil var hann þingtemplar í Þingstúku Reykjavíkur og stórritari í Stórstúkunni var hann um skeið. Lengi var hann ritstjóri og síðast í ritnefnd blaðsins Reginn sem við templarar gefum út.

Þar tjáði hann margs konar fróðleik af vettvangi baráttunnar gegn vímuefnum, tímabærar ábendingar til Reglusystkina og hvöss skeyti sendi hann til andstæðinga þegar því var að skipta. Þau voru mörg gullkornin sem flutu úr penna Halldórs Kristjánssonar og birtust bæði á síðum Regins og dagblaða því að hann var óspar á að segja meiningu sína þegar bindindismálin voru annars vegar.

Halldór var skáldmæltur og orti m.a. talsvert af tækifærisljóðum fyrir Góðtemplararegluna þegar tilefni gáfust. Um stefnu Reglunnar komst hann eitt sinn svo að orði: Hún biður hvorki um glys né gervihylli, hún girnist metorð ei né hefðarsess, en þráir mest að heift og hatur stilli og hverfi af eitri og táli ljómi þess.

Hún treystir því að sá er okkur sendi er sjálfur með í frelsisstríði manns: Að styðja veikan, verma kalda hendi og vígja hjörtun samúð kærleikans.

Þannig hugsaði Halldór Kristjánsson og í þeim anda starfaði hann sem bindindismaður, hugsjóninni trúr til hinstu stundar.

Við templarar kveðjum einn okkar mesta og besta félagsbróður, með þökk fyrir drengskap, heillyndi og órofa tryggð við þann málstað bindindis og bræðralags sem sameinar okkur. Þar er nú það skarð fyrir skildi sem vandfyllt verður.

Við blessum bjarta minningu hans og sendum ástvinum hans einlægar samúðarkveðjur.

Björn Jónsson, stórtemplar.

Halldór á Kirkjubóli er dáinn. Ég var svo heppin að vera í sveit á Kirkjubóli hjá Guðmundi Inga og var mikið með Halldóri sem barn.

Það var gott að vera nálægt Halldóri og ég leit upp til hans, fylgdist með hvernig hann frá bænum gat stjórnað hundunum lengst uppi í fjalli með hrópum. Á vorin fór hann fram fyrir fjárhús og hóaði á kindurnar svo þær fóru að tína sig heim að fjárhúsum. Þetta var hljóð sem ómögulegt var að hafa eftir þótt ég reyndi mikið. Flestar ærnar komu af sjálfsdáðum en Grábotna var ein af þeim sem alltaf þurfti að sækja. Ég man hvað ég dáðst að Halldóri þegar hann tók lömbin hennar hvort undir sin handlegginn og lét það ekkert á sig fá þótt hún renndi í hann og margstangaði hann, hann hló bara.

Halldór var harður af sér og í staðinn fyrir að leggjast í rúmið þegar hann var veikur, tróð hann bara ullarflóka inn á brjóstið og hélt áfram að vinna.

Það var meðal annars af Halldóri sem ég lærði snemma að lífið er ekki einfalt. Það var erfitt fyrir mig að koma heim og saman að þessi góði maður átti byssuna sem var hátt uppi á hillu í ganginum og að hann gat fengið af sér að slátra kálfunum. Halldór var nefnilega góður, það var hálfhátíðlegt að fá að sitja í fanginu á honum þegar það var ekki upptekið af öðrum börnum. Ég man líka hvernig hann í miðjum heyönnum gaf sér tíma til að slá göng með orfi og ljá inn í hafrana niðri á Brúarvelli af því mig langaði svo til að fela mig í háu grasinu. Á Kirkjubóli var not fyrir okkur krakkana og við gerðum gagn og tókum þess vegna verkefnin alvarlega. Halldór vakti mig á morgnana til að sækja kýrnar, eitt kvöldið hafði ég verið í heimsókn úti á Veðrará og kom seint heim og sofnaði því aftur eftir að hann hafði vakið mig morguninn eftir. Ég vaknaði með andfælum og heyrði að mjaltavélarnar voru komnar í gang, Halldór hafði þá sótt kýrnar fyrir mig. Það besta var þó þegar Halldór leyfði mér að koma með upp í Kálfabana og fram á Hvilftir til að smala til rúnings. Ég var átta ára og fékk að fara með af því Halldór sagði að ég væri svo dugleg að hlaupa, ég hef aldrei nokkurntíma á ævinni verið eins stolt.

Halldór var skemmtilegur, með góða kímnigáfu og það var gaman að heyra hann segja frá. Einhverjar bestu stundir sem ég átti í æsku voru þær þegar ég kúrði á dívaninum í borðstofunni og hlustaði á fullorðna fólkið tala saman. Það var talað um heima og geima og þó að ég skildi ekki alltaf allt, skildi ég að það var talað af viti.

Þegar ég lít til baka held ég að samræðurnar í borðstofunni á Kirkjubóli hafi verið skemmtilegri og gáfulegri en ég hef heyrt í nokkrum háskóla. Ég frétti seinna, man ekki alveg hvenær, að Halldór hefði tekið þátt í spurningakeppni í útvarpinu og var með hvað eftir annað af því það var svo erfitt að sigra hann, það kom mér ekkert á óvart.

Það er með djúpri virðingu og þakklæti í huga að ég kveð Halldór.

Ásdís Herborg Ólafsdóttir.

Fallinn er frá aldinn höldur - menningarmaður og boðberi. Hann var lengi þjóðkunnur maður. Ég, sem er roskinn að árum, man eftir að hafa heyrt hans getið, er ég var um fermingu. Ég las ljóð eftir hann í Vöku, tímariti Vökumanna, sem gefið var út á árunum 1938 til 1939, og birti ljóð og ritsmíðar eftir marga upprennandi rithöfunda. Ljóð Halldórs heitir: "Þú kemur heim í vor", óvenju þroskað ljóð, enda var höfundurinn kominn nálægt þrítugu, er þetta var. Þar leynir sér ekki ást hans á heimahögunum og tryggð við fornan arf. Ég leyfi mér að setja hér fyrsta erindi ljóðsins, sem einmitt ber því vitni, er ég reifa hér að framan:

Þú kemur heim í vor, þegar vetrarhríðum

slotarog vötnin niða frjálslega maíglaðan brag,

en upp úr mosa og sinunni gægjast grænir

sprotar,sem geislakossinn vekur og býður góðan dag.

Ég lærði þetta ljóð utan að og hreifst af því. Halldór varð að vísu ekki jafnþekkt ljóðskáld og bróðir hans, Guðmundur Ingi, bóndi á Kirkjubóli enda kom hann víða við á þjóðfélagsakrinum. Eigi að síður var hann þekktur rithöfundur, og ber rit það, sem út var gefið í tilefni af áttræðisafmæli hans, Í dvalarheimi, því vitni.

Halldór var ekki langskólagenginn, en stóð þó hverjum slíkum fyllilega á sporði. Það sýndi hann, er hann mætti í spurningakeppni í útvarpinu og bar sigur af hólmi. Þar áttumst við við tvisvar, og fannst mér engin hneisa að falla fyrir slíkum manni. Á undan keppninni var Halldór beðinn um vísu af stjórnanda hennar:

Þó ég tapi, telst ei smán,

tvísýnni í keppni,

en ef ég sigra, er það lán,

- eða bara heppni.

Þessi vísa er ein af mörgum snjöllum eftir Halldór frá Kirkjubóli. Hann kaus að kenna sig við æskuheimili sitt alla ævi, þótt hann væri lengi fjarri því. Lífsviðhorf hans voru heilbrigð. Hann studdi bindindi og heilbrigt mannlíf. Finnst mér vísa hans um æviskeiðin lýsa honum vel, en hún er á þessa leið:

Fögur orð um æskuglóð

oft við höfum skrifað.

Þó eru árin öll jafn góð,

ef að rétt er lifað.

Ég kveð Halldór frá Kirkjubóli með þökk fyrir kynnin, bæði persónuleg og af öðrum toga. Fari hann í friði.

Auðunn Bragi Sveinsson.

Það er með nokkuð blendnum tilfinningum sem ég bið Morgunblaðið fyrir þessi minningarorð vegna þess að lengst af var Halldór mjög ósammála Morgunblaðinu. Svo er þó komið í hinum "frjálsa og óháða" blaðaheimi á Íslandi að látnum heiðursmönnum er ekki sómi sýndur með minningarorðum í öðrum dagblöðum.

Halldór Kristjánsson var merkilegur maður. Hann óx úr grasi fyrir vestan og aflaði sér þar menntunar með sjálfsnámi og alþýðufræðslu. Hann var hugsjónamaður af lífi og sál og fyrir hugsjónum sínum barðist hann með oddi og egg. Hann rak erindi Ungmennafélags Íslands víða um land. Í einni slíkri ferð hitti hann konuefni sitt Rebekku Eiríksdóttur úr Bárðardal. Hún hreifst af hinum unga og vaska hugsjónamanni og áttu þau farsæla samleið síðan.

Þau Halldór og Rebekka settu saman bú á Kirkjubóli í Bjarnardal í Önundarfirði í tvíbýli við Guðmund Inga bróður Halldórs og Þuríði konu hans. Mér er það mjög til efs að á nokkrum öðrum bæ á Íslandi hafi í seinni tíð samtímis búið jafnokar þeirra bræðra að andlegu atgervi, báðir skáld og þjóðkunnir hugsjóna- og gáfumenn.

Halldór hafði fleiri járn í eldi en búskapinn á Kirkjubóli. Hann heillaðist af hugsjónum Framsóknarflokksins. Varð hann formaður Félags ungra framsóknarmanna í Vestur-Ísafjarðarsýslu og síðar miðstjórnarmaður og áhrifamikill fulltrúi á flokksþingum framsóknarmanna í meira en hálfa öld.

Halldór gerðist árið 1945 blaðamaður við Tímann ásamt með búskap á Kirkjubóli. Vakti hann athygli alþjóðar fyrir hvöss og einbeitt greinaskrif. Halldór var ekki á þeim buxunum að láta af sannfæringu sinni eða samsinna því sem honum þótti ekki rétt. Halldór var varaþingmaður 1963-1974 og sat alloft á Alþingi. Gat hann sér þar gott orð og einn samþingsmaður hans úr Sjálfstæðisflokki sagði mér að hann hefði orðið undrandi að kynnast því hversu skemmtilegur ljúflingur Halldór á Kirkjubóli væri en hann hafði gert sér aðra mynd af honum í fjarlægðinni við að lesa snarpar ádeilugreinar hans um Sjálfstæðisflokkinn.

Eitt var það sem einkenndi Halldór en það var óeigingirni. Hann setti alltaf málstaðinn framar eigin hagsmunum og otaði sér aldrei fram. Þess vegna átti hann aldrei fast sæti á Alþingi þó öll rök hefðu átt að liggja til þess. Halldór gerðist starfsmaður Alþingis, fyrst sem einn af umsjónarmönnum Alþingismannatals en síðar sem húsvörður. Þar var hann mikils metinn og vinsæll af öllum þeim sem kynntust honum. Bindindishreyfingunni lagði Halldór lið af alefli.

Nú hverfur Halldór Kristjánsson af heimi í hárri elli. Hann varði öllu sínu langa lífi í þrotlausri baráttu við að bæta heiminn. Sjálfsagt hafði hann ekki alltaf erindi sem erfiði.

Halldór kveð ég með mikilli virðingu og þökk.

Páll Pétursson.

Nú er hann afi okkar dáinn eftir stutta sjúkdómslegu. Þó að við finnum til saknaðar getum við þó glaðst yfir því að veikindastríð hans var stutt og þjáningum hans er lokið. Einnig er ánægjulegt að hugsa til endurfundanna við hana ömmu okkar, það voru sjálfsagt fagnaðarfundir, en afi saknaði hennar mikið og breyttist eftir lát hennar.

Hann var mikill og góður afi, alltaf þótti okkur og börnum okkar gott að sitja í fanginu á honum. Hann var ákaflega fróður um allt mögulegt og gaman var að hlusta á hann. Vorum við oft stolt af því að eiga svo greindan og vel gefinn afa sem átti sér hugsjónir og lifði samkvæmt þeim. Eitt okkar var mjög stolt af því að hafa ljóð eftir hann í skólaljóðabókinni sinni.

Okkur þótti ávallt gott að koma til afa og ömmu í sveitina, síðan á Miklubrautina og svo Leifsgötuna. Alltaf var borið á borð eitthvað sem börnum þykir gott að ógleymdri hlýjunni sem fylgdi. Þau áttu ætíð nóg af kökum og öðru góðgæti og ís í frystinum til að gleðja okkur barnabörnin og síðan barnabarnabörnin. Öll fengum við svefnpoka frá þeim í fermingargjöf og eiga sum okkar þá ennþá og halda mikið upp á.

Gaman var að fylgjast með afa sinna bústörfunum í sveitinni. Eflaust er það nauðsynlegt börnum að vera í sveit um einhvern tíma og sjá hversu mikla vinnu þarf að leggja af mörkum til þess að allt gangi upp. Margar góðar minningar úr sveitinni eiga þau okkar, sem voru í sveit á Kirkjubóli, svo sem um leik með leggi og skeljar, drullukökubúið úti í móa, Brekkubílsævintýrin, að ógleymdum dýrunum, sem haldið var mikið uppá. Allar áttu kýrnar sín eigin nöfn, þótt þær skiptu nokkrum tugum og eins var með kindurnar sem voru nokkur hundruð.

Eins eigum við margar góðar minningar frá barnastúkustarfinu með afa og ömmu, s.s. bingó, félagsvist, ferðir í Galtalækjarskóg og fleira.

Okkur sem búum erlendis þótti leitt að hafa ekki hitt hann áður en hann dó.

Að leiðarlokum kveðjum við ástkæran afa og langafa með þökkum fyrir allt.

Blessuð sé minning hans.

Sigurlaug, Sævar, Ólöf, Sverrir, Jóhannes,

Óskar og fjölskyldur.

Steingrímur Hermannsson.