Nokkrir fundarmanna á fundi greiningardeildar Kaupþings í gær. Á fundinum greindi iðnaðar- og viðskiptaráðherra meðal annars frá því að þátttöku ríkisins í rekstri viðskiptabanka færi senn að ljúka.
Nokkrir fundarmanna á fundi greiningardeildar Kaupþings í gær. Á fundinum greindi iðnaðar- og viðskiptaráðherra meðal annars frá því að þátttöku ríkisins í rekstri viðskiptabanka færi senn að ljúka.
ÞRÓUN og horfur í fjármála- og tryggingageiranum var yfirskrift fundar greiningardeildar Kaupþings sem haldinn var í gær.
ÞRÓUN og horfur í fjármála- og tryggingageiranum var yfirskrift fundar greiningardeildar Kaupþings sem haldinn var í gær. Valgerður Sverrisdóttir, iðnaðar- og viðskiptaráðherra ræddi um lagaumhverfi og hlutverk ríkisins í þessum geira, Sigurður Einarsson, forstjóri Kaupþings, velti fyrir sér spurningunni hvort útrás íslenskra fyrirtækja sé raunhæf, Einar Sveinsson, framkvæmdastjóri Sjóvár-Almennra, fjallaði um fjármálafyrirtæki framtíðarinnar og loks svaraði Margeir Pétursson þeirri spurningu hvort fjármálafyrirtæki séu vænlegur fjárfestingarkostur.

Valgerður sagði að þó ríkið hafi dregið úr hlut sínum á fjármálamarkaði þá séu ítök þess þar enn sterk enda eigi það enn meirihluta í tveimur þriggja viðskiptabankanna. Stefna ríkisstjórnarinnar sé að selja þessa hluti en sambærilega stefnu sé ekki að finna í ýmsum löndum þar sem hið opinbera sé stór þátttakandi, svo sem í Þýskalandi, Frakklandi og Noregi.

Hlutverki ríkisins sem eiganda viðskiptabanka senn lokið

Valgerður sagði þó að ríkisbönkum hefði fækkað mikið í Evrópu síðustu árin. Árið 1990 hefðu 43 af 100 stærstu bönkunum verið hlutafélagabankar í einkaeigu og skráðir í kauphöll, 20 verið sparisjóðir eða sjálfseignarstofnanir og 37 í eigu hins opinbera. Árið 1999 hafi hins vegar 63 af 100 stærstu bönkunum verið hlutafélagabankar, 14 sparisjóðir eða sjálfseignarstofnanir og 23 í eigu hins opinbera.

Valgerður sagði að mörgum þætti hægt ganga að selja ríkisbankana, en það geti hún ekki tekið undir. Bankarnir séu verðmætar þjóðareignir og sala þeirra fari ekki fram eins og hendi sé veifað, en þó sagði hún hlutverki ríkisins sem eiganda viðskiptabanka senn fara að ljúka.

Hún sagðist telja að nái samruni Landsbanka og Búnaðarbanka fram að ganga verði hann heilladrjúgur fyrir fjármagnsmarkaðinn, en þó ekki sársaukalaus, því bankarnir starfi á svipuðu sviði. Hún sagðist álíta að sameinaður banki verði áhugaverður kostur fyrir erlenda fjárfesta og sagðist sjá fyrir sér að hér yrðu í framtíðinni tveir stórir viðskiptabankar auk sparisjóðanna og að innlendar fjármálastofnanir mundu eiga í miklu samstarfi við erlendar.

Sjálfsagt að skoða breytingar á takmörkunum fjárfestinga

Ýmsar lagabreytingar eru á döfinni að sögn Valgerðar og nefndi hún meðal annars að nú sé í gildi sú regla að sérhvert verðbréf skuli skráð á eiganda sinn og geri þetta útlendingum erfitt um vik að fjárfesta hér. Þeir vilji helst fjárfesta í gegnum fjármálafyrirtæki, en vegna þessarar reglu verði bréfin að vera skráð á þá og þeir verði í raun að skila skattframtali hér og hafa íslenska kennitölu til að geta fjárfest í íslensku fyrirtæki.

Valgerðu vék einnig nokkrum orðum að erlendri fjárfestingu í sjávarútvegi og sagði spurningu hvort takmörkun á henni gangi upp til lengdar. "Ég hef látið þess getið," sagði hún, "að ég telji sjálfsagt að skoða breytingar á þessu fyrirkomulagi, en að nauðsynlegt sé að mikil umræða fari fram innan sjávarútvegsins áður en lengra sé haldið. Ég hef hins vegar séð í fjölmiðlum undanfarna daga að bankaráðsformaður Íslandsbanka-FBA má ekki heyra á þetta minnst."

Fjárhagslegur styrkleiki veikur hlekkur í útrásinni

Sigurður Einarsson sagði að hafa þyrfti fimm lykilatriði í huga þegar rætt væri um útrás fyrirtækja. Fyrsta atriðið væri fjárhagslegur styrkleiki, en þetta sagði hann hafa verið veikasta hlekk Kaupþings við útrás þess, en hlutafjárútboðið á dögunum hefði bætt nokkuð úr. Hann sagði ódýrara að vaxa erlendis en hér á landi vegna þess að erlendis þyrfti aðeins að ná í lítið prósentubrot af markaðnum en hér á landi væri erfitt og dýrt að bæta við sig umtalsverðum hlut.

Fólk og hugmyndaauðgi var annað atriðið sem Sigurður nefndi og sagði hann starfsfólk Kaupþings hafa sótt menntun víða um heim og að þetta væri einn helsti styrkleiki félagsins þegar sótt væri út.

Þriðja atriðið sagði hann vera fjármálaumhverfið og að við nytum góðs af Evrópska efnahagssvæðinu. Hér væri þó ýmislegt sem þyrfti að athuga og sagði hann stjórnvöld þurfa að hlúa meira að starfsskilyrðum greinarinnar og nefndi Lúxemborg sem dæmi um hagstætt fjármálaumhverfi.

Fjórða atriðið, sem Sigurður nefndi að hafa þyrfti í huga varðandi útrás, var framsýni í tækninýtingu. Kaupþing hafi varið miklum fjármunum í að byggja upp upplýsinga- og samskiptakerfi og starfsfólk fyrirtækisins hafi náð mikilli færni í beitingu kerfanna.

Fimmta og síðasta atriðið á lista Sigurðar var fjárfestingarvilji, en hann lagði áherslu á að þessi vilji yrði að vera óbugaður. Sigurður sagði meðalarðsemi útrásarverkefna íslenskra fyrirtækja hafa verið lága og farið lækkandi og sagði ónógan undirbúning og reynsluleysi vera hluta skýringarinnar. Hann nefndi þó sérstaklega að BYKO, Marel og Pharmaco hafi náð góðum árangri á þessu sviði og væru dæmi um hið gagnstæða.

Tilraunastarfsemi með sameiningu banka og vátryggingafélaga

Einar Sveinsson sagði að síðasta áratuginn hafi farið fram tilraunastarfsemi í Evrópu með sameiningu banka og vátryggingafélaga. Hann sagði ókosti slíkrar sameiningar vera nokkra. Fyrirtækjamenningin og þekking starfsfólksins væri ólík, tölvukerfin væru gerólík og upplýsingamiðlun óheimil, meðal annars vegna bankaleyndar.

Kostina við sameiningu sagði hann vera þá að með þessu byðist einstaklingum heildarlausn í fjármálaþjónustu og hann sagðist telja að líftryggingafélög og bankar gætu átt samleið.

Einar rakti þróunina á Norðurlöndum og sagðist telja samlegðaráhrif bankastarfsemi og skaðatrygginga, þ.e. vátrygginga eigna, hagsmuna og verðmæta, vera lítil. Öðru máli gegndi um bankastarfsemi og persónutryggingar, þar gætu náðst fram samlegðaráhrif.

Einar sagðist álíta að hlutur tryggingaviðskipta í gegnum Netið færi vaxandi og benti til dæmis á að Allianz leggi um þessar mundir 7000 milljarða íslenskra króna í þróun á netþjónustu sinni. Hann sagði notkun á heimasíðu Sjóvár-Almennra orðna töluverða á einstökum sviðum. Sér í lagi ætti þetta við um sölu á tjónabílum, en nú færu um 75% tilboða í tjónabíla í gegnum heimasíðu fyrirtækisins.

V/H-hlutfall hátt miðað við áhættulausa vexti

Margeir Pétursson sagðist telja að verð fjármálafyrirtækja hér á landi væri óhagstætt miðað við erlend fyrirtæki. Hann sagði V/H-hlutfall, þ.e. hlutfall markaðsvirðis og hagnaðar, íslenskra banka of hátt hér á landi miðað við hvernig árar í efnahagslífinu. V/H-hlutfallið sé 18-22 hér og fyrir því þurfi góð rök miðað við áhættulausa vexti sem bjóðist. Margeir sagðist álíta að hluta skýringarinnar á háu verði bankanna hér á landi sé að leita í því að ríkið hafi selt lítið af hlut sínum í Landsbanka og Búnaðarbanka og því sé framboð hlutafjár lítið. Sömuleiðis hafi lítið verið til sölu í útboði Kaupþings á dögunum.

Margeir var spurður að því hvert hann teldi eðlilegt V/H-hlutfall bankanna vera, og svaraði hann því til að það færi eftir framtíðarhorfum og að hluthafar álíti greinilega að þeim sé vel stjórnað og að útlánastefnan hafi verið traust.

Hann benti á að áhættulausir vextir upp á 12% gefi tilefni til V/H-hlutfallsins 8, en sagðist þó með þessu ekki vera að hvetja til svartsýni og að bankamenn væru vel í stakk búnir til að takast á við hægari vöxt efnahagslífsins.