6. mars 2001 | Minningargreinar | 1321 orð | 1 mynd

HANS JOACHIM-BAHR

Séra Hans-Joachim Bahr fæddist 28. júní 1895. Hann andaðist hinn 8. janúar síðastliðinn. Þannig hafði hann lifað 2 árþúsund, 3 aldir og tvær heimsstyrjaldir. Foreldrar hans voru sr. Erich og Margarethe Bahr í Königsmühl í Pommern. Þau áttu átta börn og var Hans-Joachim elstur þeirra. Kona hans var Gertrud Bahr, fædd Schöne, frá Berlín, f. 1897, d. 1992. Afkomendur þeirra eru: 1) Elisabeth, f. 1926, d. 1965, maki: Baldur Ingólfsson menntaskólakennari og þýðandi. Börn þeirra eru: a. Baldur Joachim, f. 1953, arkitekt og iðnskólakennari, maki Halla Hauksdóttir, f. 1952, fulltrúi í Íslandsbanka-FBA; b. Hans Eiríkur, f. 1957, master í búddískum fræðum, búsettur í Boulder í Bandaríkjunum; c. Magnús Diðrik, f. 1959, MA í heimspeki, aðstoðarmaður háskólarektors, maki Sigríður Þorgeirsdóttir, f. 1958, doktor í heimspeki og dósent við Háskóla Íslands. Dóttir þeirra er Elísabet, f. 1986, nemi. 2) Hans-Eckehard, f. 1928, doktor í guðfræði og prófessor við Háskólann í Bochum í Þýskalandi, maki 1. Anne Hasemann, f. 1934, þjóðfélagsfræðingur og menntaskólakennari, maki 2. Rosemarie Ochs, f. 1949, tungumálakennari. 3) Klaus-Dietrich, doktor í hagfræði og erindreki UNESCO í París og Alþjóðabankans í Washington, maki Ruth von Creyz, f. 1933. Börn þeirra eru: a. Dorothee, f. 1958, tískuteiknari, gift Francois Rousseau einkasjúkraþjálfara. Sonur þeirra er Pierre, f. 2000. Þau eru búsett í París; b. Kathrin, f. 1961, gift Vincent Forveille, f. 1961. Börn þeirra eru Sara, f. 1990, Simon, f. 1993. Þau reka býflugnabú í Suður-Frakklandi; c. Christoph, f. 1964, tölvunarfræðingur, maki Claudia, tölvunarfræðingur, f. 1964. Dóttir þeirra er Jana, f. 2000. Þau eru búsett í Düsseldorf; d. Valérie, f. 1966, maki Arnold Staniczek, f. 1964, náttúrufræðingur. Synir þeirra eru Arne, f. 1994, Jan, f. 1996. Þau eru búsett í Tübingen. 4) Christiane, f. 1936, kennari, maki Jan Sieverts dr. jur., f. 1931. Börn þeirra: a. Juliane, f. 1964, sérkennari; Henning, f. 1966, blaðamaður og tónlistarmaður, maki Elke, f. 1963, tónlistarkennari. Dætur þeirra eru Johanna, f. 1994, Miriam, f. 1996. Þau eru búsett í München.

Útför Hans-Joachim Bahr fór fram frá Südfriedhof-kapellunni í Minden í Nordrhein-Westfalen 15. janúar.

Séra Hans-Joachim Bahr stundaði háskólanám í Tübingen og Soest og tók embættispróf og vígslu 1924. Fram að seinni heimsstyrjöld gegndi hann, eins og faðir hans og afi, prestsembætti í heimahögum sínum í Pommern og 1930 settist fjölskyldan að í smábænum Jassow nálægt Stettin sem nú heitir Jarzewo og er í Póllandi og bjó þar til 1945.

Þegar H.-J. Bahr var í síðasta bekk í menntaskóla var fyrri heimsstyrjöldin skollin á. Því var allur bekkurinn látinn taka skyndi-stúdentpróf, sendur í heræfingar og síðan á vígstöðvarnar. Sr. Bahr særðist hættulega í Rússlandi er hann fékk skot þvert gegnum kviðarholið en það tókst að græða hann svo að hægt var að senda hann á ný á vígvöllinn þar sem hann særðist aftur en minna en í fyrra sinnið. Þegar seinni heimsstyrjöldin skall á í september 1939 var hann aftur kvaddur í herinn, þá 44 ára, en ekki sendur á vígstöðvarnar heldur látinn stjórna ásamt öðrum stríðsfangabúðum fyrir franska liðsforingja, 5000 menn. Það lýsir vel sr. Bahr að það var ekki fyrr en mörgum árum eftir stríðslok að í ljós kom að hann hafði hjálpað hópi þessara fanga að strjúka úr fangabúðunum. Þegar stríðinu lauk hafði hann verið samtals 10 ár undir vopnum og hlotið titilinn höfuðsmaður. Hann sagði stundum frá frönsku drengjunum sínum sem skrifuðu honum til að þakka mannúðlega framkomu við sig og rifja upp liðinn tíma. Þegar framsókn Rússa hófst vestur með Eystrasalti undir lok stríðsins flýðu milljónir manna vestur á bóginn og mynduðu geysilanga flóttamannalest sem lá undir árásum á landi og úr lofti. Enginn veit hve margir fórust á flóttanum, en um það bil 1½ milljón komst til Slésvíkur og Holtsetalands.

Það varð frú Gertrud Bahr og börnunum til bjargar að stórbóndi einn, nágranni og tryggur vinur fjölskyldunnar hafði útbúið flóttavagn handa sér og fjölskyldu sinni og lét sig ekki muna um að taka þau fimm með. Þau hjónin, sr. H.-J. Bahr og frú Gertrud höfðu samið um það við vinveitta fjölskyldu í Eckernförde nálægt Kiel að fá þar húsaskjól ef þau yrðu að flýja. Það stóðst á endum að þegar stríðinu lauk í byrjun maímánaðar 1945 komst bóndinn á flóttavagninum góða heilu og höldnu til Eckenförde nálægt Kiel og um sama leyti kom sr. Bahr þangað á gömlu reiðhjóli sem hann hafði fengið úr eigum hersins til að komast áfram frá Lübeck þar sem hann hafði afhent Bretum frönsku stríðsfangana. Það hefur verið stór dagur þegar öll fjölskyldan hittist aftur heil á húfi og gat meira að segja flutt strax inn í gott hús. Sr. Bahr talaði stundum um þetta sem "Gnade des neuen Anfangs, náðina að mega byrja aftur.

Hér þurfti sannarlega að byrja nýtt líf og afla sér alls sem til þurfti því að á flóttanum hafði fjölskyldan ekki getað tekið með sér annað en smádót. Sr. Bahr fékk strax nóg að starfa við að koma á laggirnar hjálparstarfsemi fyrir þá sem höfðu flúið frá austurhéruðunum. Þetta var risavaxið verkefni sem tókst þó að leysa á næstu árum. Fljótlega tók hann að sér prestsembætti í Slésvík og Holtsetalandi og stjórn heimavistar fyrir menntaskólanemendur sem höfðu flúið að austan. Í nokkur ár bjuggu þau í Lauenburg við Saxelfi og síðan í Soest í Westfalen þar sem íslenskir pílagrímar höfðu stundum viðkomu á leið til Rómaborgar á miðöldum. Í Soest hafði sr. Bahr mjög fallegan blómagarð sem hann annaðist af smekkvísi og kunnáttu, enda hafði hann stundum á orði að hann hefði orðið garðyrkjumaður ef hann hefði ekki valið preststarfið. Síðasti áfanginn var flutningur þeirra hjóna á elliheimili í Minden þar sem hún andaðist 1992 en hann 2001.

Fyrsta samband Bahr-fjölskyldunnar við Ísland komst á þegar Margarethe Bahr, eldri systir sr. Bahrs kynntist íslenskum stúdentum í Greifswald um 1935 og kom svo hingað í kynnisferð 1936 og fór til Akureyrar til að starfa þar. Á Akureyri kynntist hún landa sínum, efnafræðingi sem hét Frank Hüter og starfaði þar. Þau felldu hugi saman og giftust skömmu síðar og eignuðust dóttur sem var skírð Eva Ísafold. Þegar Ísland var hernumið af Englendingum tóku þeir Frank Hüter höndum og sendu hann til Ástralíu. Hann kom aldrei aftur til Íslands en Margarethe kynntist dönskum garðyrkjumanni á Akureyri, syni hirðgarðyrkjumanns dönsku krúnunnar, og eignaðist dóttur með honum Birthe að nafni. Þau fjögur fluttust 1949 til Danmerkur og settust þar að nálægt Hilleröd á Sjálandi. Margarete og Ib Möller önduðust bæði árið 1999. Eva var áður flutt til Ástralíu.

Sumarið 1949 varð það að ráði að Elisabeth Bahr, þá 23 ára, færi eitt ár eða svo til Margarethe frænku sinnar á Akureyri til að létta á heimilisrekstrinum hjá foreldrum hennar og fá sér vinnu á Akureyri. Sú dvöl varð þó lengri en ráðgert var því að 1951 giftist hún þeim sem þetta ritar og settist að hér. Hún andaðist fyrir aldur fram í desember 1965 aðeins 39 ára.

Sr. Bahr fór margar ferðir til Íslands á vegum kirkjunnar í Þýskalandi til að heimsækja landa sína sem höfðu flust hingað eftir stríðið. Hann heimsótti líka starfsbræður sína, hélt fundi með þeim og tók þátt í guðsþjónustum og prestsverkum með þeim. Þegar heim kom hélt hann fyrirlestra um ferðir sínar og sýndi skuggamyndir og skrifaði greinar um íslensk og þýsk málefni. Hann gaf lengi út dálítið blað handa fyrrverandi Pommernbúum og skrifaðist á við fjölda manns í ýmsum löndum. Hann var nýlega kosinn heiðursfélagi Íslandsvinafélaganna í Köln og Hamborg en áður hafði hann hlotið heiðursorðu Sambandslýðveldisins Þýskalands (Bundeverdienstkreuz) fyrir störf sín.

Eftir að Bahr-hjónin settust að í Minden fluttist miðpunktur fjölskyldunnar með þeim þangað. Sá hluti fjölskyldunnar sem næst þeim bjó var Christiane, yngri dóttir þeirra og hennar fólk í Berlín og þannig varð það hennar hlutverk að halda uppi sambandinu við föður sinn og það gerði hún af mikilli fórnfýsi.

Sr. Bahr lifði mestan hluta ævinnar við góða heilsu og fylgdist með öllu. Aðeins síðust þrjá dagana sem hann lifði sýndi hann merki þess að sér þætti nóg lifað enda hefði hann orðið 106 ára í sumar.

Requiescat in pace.

Baldur Ingólfsson.

Baldur Ingólfsson.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.