Haukur Birgisson, framkvæmdastjóri Skrifstofu Ferðamálaráðs í Frankfurt, segir gæði eitt af lykilorðum ferðaþjónustu framtíðarinnar.
Haukur Birgisson, framkvæmdastjóri Skrifstofu Ferðamálaráðs í Frankfurt, segir gæði eitt af lykilorðum ferðaþjónustu framtíðarinnar.
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Þýskir ferðamenn eru einn mikilvægasti þáttur í íslenskri ferðaþjónustu og skila 20% af gistinóttum útlendinga á Íslandi. Kannanir benda til að þeir muni heldur leggja leið sína til fjarlægari heimshluta í náinni framtíð en til landa innan Evrópu. Helga Kristín Einarsdóttir tók saman niðurstöður úr skýrslu Tourism Intelligence International um framtíðarferðahegðun Þjóðverja og ræddi við Hauk Birgisson, framkvæmdastjóra Skrifstofu Ferðamálaráðs í Frankfurt.
ÞÝSKI ferðamarkaðurinn er einn sá þróaðasti í heimi og talinn gefa traustar vísbendingar um þróun ferðaþjónustu framtíðarinnar. Tourism Intelligence International (TII) sérhæfir sig í rannsóknum í ferðaþjónustu og spáir í nýrri skýrslu að aukning á ferðalögum Þjóðverja utan heimalandsins verði 3% á ári fram til 2010. Vakin er athygli á aukinni spurn Þjóðverja eftir fimm nátta ferðum eða lengri, sem þýðir ferðalög til fjarlægari heimshluta, og búist við að hún muni vaxa ár frá ári. Samkvæmt útreikningum TII munu árlegar utanlandsferðir Þjóðverja vera orðnar 80 milljónir árið 2010. Minnst aukning er talin verða í ferðalögum Þjóðverja til annarra Evrópulanda og raunar búist við stöðugum samdrætti eftir 2002.

Haukur Birgisson, framkvæmdastjóri Skrifstofu Ferðamálaráðs í Frankfurt, bendir á, að í þessu sambandi sé átt við styttri ferðir innan meginlands Evrópu. Ferðir til Íslands geti hins vegar allt eins flokkast undir lengri ferðalög. "Sérstaða Íslands milli meginlands Evrópu og Norður-Ameríku gæti gert að verkum að þessi þróun yrði okkur í hag. Talað er um aukningu á ferðum Þjóðverja til Norður-Ameríku, til dæmis, og þá er Ísland ákjósanlegur viðkomustaður," segir hann.

TII spáir því að Þjóðverjar muni ferðast í síauknum mæli til ársins 2005 og til flestra heimshluta, en í mismiklum mæli. Ráð er fyrir gert að aukning í ferðalögum Þjóðverja til Norður- og Suður-Ameríku, Afríku, Austur-Asíu og Kyrrahafssvæða verði allt að því 7% á ársgrundvelli, 2,7% til Suður-Asíu og 1,5% til Evrópulanda.

Stöðugur samdráttur frá 2002

Ferðaþjónustan er að taka miklum stakkaskiptum, að mati TII, bæði fyrir tilstilli aukinnar tækni og neytandans, sem sagt er að muni leiða til grundvallarbreytinga á kröfum ferðamanna, ferðavali, ferðaeftirspurn og ferðaánægju.

Bent er á nokkrar vísbendingar um ferðahegðun framtíðarinnar, sem búist er við að verði orðnar að fullgildu ferðamynstri árið 2010. Auk vaxandi áhuga Þjóðverja á ferðalögum erlendis virðist hugur þeirra fremur standa til ferðalaga til enn fjarlægari staða, svo og styttri borgarferða, siglinga, tilboðsferða þar sem allt er innifalið og heilsu- og vellíðunarferða. Áhersla er jafnframt lögð á mikilvægi Netsins í ferðaþjónustu framtíðarinnar, sem og aukna eftirspurn eftir klæðskerasaumuðum ferðum.

Niðurstöðurnar eru byggðar á könnun TII meðal þýskra ferðaheildsala í janúar á þessu ári og er varað við því að kaupendur muni í auknum mæli kjósa ferðalög til fjarlægari heimshluta á kostnað Evrópulanda, sem muni fyrir vikið minnka markaðshlutdeild sína hvað ferðalög á heimsvísu áhrærir.

"Ferðalög til áfangastaða utan Evrópu munu halda áfram að aukast en búist við því að fjölgun þýskra ferðalanga til annarra Evrópulanda verði á bilinu 0,6% til 1,43% á næstunni. Frá 2002 til 2005 er síðan búist við stöðugum samdrætti," segir í samantekt TII.

Þýskir ferðaheildsalar meta stöðuna sjálfir hins vegar svo, að aukning á ferðalögum til Tyrklands, Grikklands, Þýskalands, Spánar, Ítalíu, Portúgals, Rússlands, Belgíu, Hollands, Tékklands, Sviss, Austurríkis, Frakklands, Búlgaríu, Króatíu, Rúmeníu og Kýpur muni nema tveggja stafa tölum á næstunni. Að mati TII verður nefnd aukning hins vegar einungis á kostnað annarra landa innan Evrópu. "Þýskir áfangastaðir, sem og aðrir innan Evrópu, verða að bregðast við þróuninni og markaðssetja sig upp á nýtt, eigi þeir að ná að spyrna fótum við þessum fyrirséða samdrætti."

Tvöföld aukning á styttri ferðum

Fyrirtækið leggur mat á samkeppnishæfni þýskra ferðaheildsala hvað skemmtisiglingar varðar sérstaklega og segir að Þjóðverjar standi verr að vígi en til dæmis Bandaríkjamenn og Bretar á þeim vettvangi. "Síaukið umfang skemmtisiglingafyrirtækja, harka í markaðssetningu og hnökralaus vara mun leiða til aukinnar samkeppni frá þessum fyrirtækjum á þýska markaðinum. Þýskar ferðaskrifstofur munu því verða að auka framboð sitt af skemmtisiglingum og pakkaferðum til þess að halda markaðshlutdeild sinni og vera samkeppnisfærar á Netinu," segir ennfremur.

Þá er því spáð að aukning í styttri ferðum verði tvöfalt meiri en í ferðum til lengri dvalar milli 1999 og 2010.

"Þeir sem selja borgarferðir munu njóta einstaklega góðs af þessari þróun, sem og seljendur pakkaferða. Skemmtisiglingafyrirtækin hafa ekki farið varhluta af aukinni ásókn í styttri ferðir, þar sem helsti vöxturinn er í 2-5 daga siglingum."

TII upplýsir að rúmlega 60% ferðaheildsala telji að heilsu- og vellíðunarferðalög muni aukast verulega, 30% búist við einhverri aukningu og 10% telji að spurn eftir slíkum ferðum muni standa í stað. "Gæði eru enn einn þátturinn, sem ætlað er að verði ráðandi í samkeppnishæfni áfangastaða, svo sem náttúrufegurðar, þjónustu, afþreyingar, gistingar og samfélagsskipanarinnar almennt.

Einn ferðaheildsala sem rætt var við mat vægi þeirra sem svo að enginn áfangastaður næði almennilegri fótfestu á þýska ferðamarkaðinum nema að meiri áhersla væri lögð á gæði en magn," segir í samantekt TII.

Pakkaferðamarkaður í upplausn

Þýsku ferðaheildsalarnir voru loks inntir eftir því hvort viðskiptavinir þeirra myndu vilja taka á sig hærri ferðakostnað til þess að tryggja náttúruvernd á áfangastöðum. Töldu 36% að svo kynni að vera, 46% töldu það ósennilegt og 18% sögðust ekki vita hug viðskiptavina sinna þar að lútandi.

Vikið er lauslega að þróun í breskri ferðaþjónustu í skýrslu TII, þar sem segir að starfsgrundvöllur breskra ferðaheildsala sé langt frá því að vera tryggur í framtíðinni, en breski ferðamarkaðurinn er fjórði mikilvægasti markaðurinn í utanlandsferðum á eftir Bandaríkjunum, Þýskalandi og Japan.

"Vöxtur í utanlandsferðum Breta hefur verið meiri en annarra landa síðastliðin tíu ár, bæði hvað varðar komur og fjárútlát. Bretar eru reyndir, fágaðir og kröfuharðir ferðamenn og ánægjulegt ferðalag er helsti útgjaldaliður breska neytandans. Samkvæmt könnun Expedia.com eru Bretar 12 sinnum líklegri til þess að verða uppveðraðir yfir hugsanlegu ferðalagi en nýrri vinnu."

TII segir að breski ferðamarkaðurinn sé um þessar mundir í talsverðri upplausn. "Meðal annars vegna ferðalanga sem vilja vera á eigin vegum, lággjaldaflugfélaga, eftirspurnar eftir flugsætum einvörðungu, vildarklúbbsfarþega, orlofshlutdeildar, bættrar þjónustu óháðra ferðaskrifstofa og Netsins. Þrátt fyrir þessa þróun er því haldið fram að umfang þýskra ferðaheildsala muni aukast næstu tíu árin. Ferðaþjónustan tekur það hröðum og róttækum breytingum um þessar mundir að við getum ekki gert ráð fyrir öruggri afkomu þeirra.

Framtíðarhorfurnar ráðast því alfarið af getu þýskra ferðaheildsala til þess að vera í forystu í netkapphlaupinu, ein leið til þess er samvinna ferðaskrifstofa og netfyrirtækja, svo sem á milli Thomas Cook og lastminute.com, og að sníða starfsemina eftir höfði viðskiptavinanna, sem í augnablikinu vilja einstaklingsbundnari, blandaðri og klæðskerasaumaðri ferðir. Ferðamaðurinn sættir sig ekki lengur einvörðungu við huggulegt herbergi og þægilegt veður. Menningarviðburðir, hraðnámskeið, námsferðir, heilsufæði, jóga, reiki, hugleiðslumöguleikar og heilun gætu skipt sköpum í framtíðinni," segir að síðustu í samantekt TII.

Mörg tækifæri fyrir Ísland

Haukur Birgisson, framkvæmdastjóri Skrifstofu Ferðamálaráðs í Frankfurt, hefur unnið að markaðsmálum í Þýskalandi frá því í nóvember á liðnu ári og tók formlega við rekstri skrifstofunnar hinn 1. apríl síðastliðinn. Þar áður gegndi hann starfi markaðsstjóra Ferðamálaráðs Íslands í fjögur ár.

Undanfarin ár hefur fjölgun þýskra ferðamanna til Íslands nánast staðið í stað og segir Haukur Ísland þurfa að mæta "gífurlega harðri" samkeppni á þessum markaði. "Þjóðverjar skila flestum gistinóttum á Íslandi, eða 20%, en þriðjungur þeirra kemur til landsins í júlí. Meginland Evrópu í heild er með 40% gistinátta. Við teljum mörg tækifæri fyrir hendi á þessum markaði og þróunin í ferðum Þjóðverja til Íslands er samspil margra þátta, en við þurfum að fjárfesta í aukinni landkynningu og flugtíðni og byggja upp ferðaþjónustuna utan háannatíma.

Við teljum okkur geta byggt upp fleiri markaði en fyrir sumarferðir, meðal annars með styttri ferðum svo sem helgar- og heilsuferðum, enda hættulegt að einblína alltaf bara á einn markað og ekki sjálfgefið að við höldum okkar hlut.

Ég vil taka fram að fyrirtæki eins og Island Tours, Katla og Natur Pur, svo dæmi séu tekin, eru sérhæfðir ferðaheildsalar Íslandsferða og mjög mikilvægir í sölu, sérstaklega hvað varðar sumarferðir og sérferðir. Þessi fyrirtæki eru nauðsynleg til þess að auka gæði í sölu Íslandsferða og ferðaþjónustu á Íslandi."

Þróun þýska ferðamarkaðarins mikilvæg vísbending

Haukur segir 5-6 stóra ferðaheildsala í Þýskalandi, sem nái yfir 70% af markaðinum, selja styttri ferðir utan háannatíma og að nauðsynlegt sé að íslensk fyrirtæki nái fótfestu í dreifikerfi þeirra. Nú sé árangur að nást á því sviði.

"Þýski ferðamarkaðurinn er einn sá þróaðasti í heimi og við þurfum að fylgjast vel með því sem þar gerist. Ferðalög eru nú þegar stór hluti af lífsstíl Þjóðverja og eru jafnframt að færast ofar í forgangsröðinni hjá öðrum þjóðum. Við höfum upp á ýmislegt að bjóða í heilsu-, vellíðunar- og hvataferðum og ættum því að geta komið til móts við þann markað, auk þeirra sem hafa áhuga á náttúrunni. Svo eru möguleikar á fleiri sérhæfðum ferðum og eitt af því sem við erum að skoða er að tengja ferðalög hingað menningu og listum," segir hann.

Haukur vitnar í nýlega könnun sem gerð var í Þýskalandi þar sem spurt var um Ísland. "Hlutfall Íslands er frekar hátt í vitund Þjóðverja, og svipað mikið og annarra Norðurlanda. Náttúran kemur helst upp í huga Þjóðverja þegar þeir eru spurðir um Ísland, auk þess sem þeim þykir landið spennandi og fólkið áhugavert, sem og sagan.

Um 52% A-Þjóðverja vilja Íslandsferðir

Um 52% Austur-Þjóðverja hafa áhuga á Íslandi og myndu gjarnan vilja ferðast á landsbyggðinni og dvelja í bændagistingu, svo dæmi sé nefnt. Aukning á ferðum Austur-Þjóðverja til Íslands hefur líka verið um 25%, sem hefur komið okkur talsvert á óvart. Þar er aðallega um að ræða menntamenn með meðaltekjur eða hærri."

Haukur segir auðvelt að kynna Ísland til ferðalaga en líka þurfi að vera auðvelt fyrir fólk að kaupa ferðir til landsins. "Íslandsferðir þurfa að vera til sölu hvar sem er og hvenær sem ferðamaðurinn hefur áhuga. Besta leiðin til þess er gegnum Netið og með dreifikerfi stóru heildsalanna, en ferðaskrifstofur í Þýskalandi eru um 16.000 talsins."

Um 80% fyrirspurna til Skrifstofu Ferðamálaráðs í Frankfurt berast nú með tölvupósti og segir Haukur loks að sú þróun hafi verið mun örari en búist hafi verið við.