Haraldur Jóhannsson fæddist í Reykjavík 7. júlí 1926. Hann lést 18. mars síðastliðinn. Foreldrar hans voru Jóhann Valdimarsson, vélstjóri og pípulagningameistari í Reykjavík, og Sigríður Ebenezardóttir, húsfreyja í Reykjavík og síðar á Akranesi. Stjúpfaðir hans var Magnús Ásmundsson, sjómaður og verkamaður á Akranesi. Haraldur var ókvæntur.

Haraldur varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1946 og lauk meistaraprófi í hagfræði frá University of London árið 1956. Þá tók hann BA-próf í sagnfræði frá Háskóla Íslands árið 1986. Hann var hagfræðingur hjá efnahagsmálanefnd um tíma árið 1956, var formaður stjórnar Útflutningssjóðs 1957-60 og formaður stjórnar Hlutatryggingasjóðs 1959-62. Þá var hann fyrirlesari við háskólana í Malaja árin 1964-68 og Jóhannesarborg í Suður-Afríku 1969-71. Haraldur var hagfræðingur hjá Framkvæmdastofnun ríkisins frá 1973-1977 og vann eftir það að sjálfstæðum verkefnum. Þá var Haraldur einn helsti efnahagsráðgjafi vinstristjórnar Hermanns Jónassonar árin 1956-58.

Eftir Harald liggja fjölmörg rit og bækur um efnahagsmál og sögu. Einnig tók hann saman handbækur handa nemendum um ensk orð og orðtök, enska málshætti og útlend orð í ensku.

Útför Haraldar fór fram frá Fossvogskapellu 25. mars, í kyrrþey að ósk hins látna.

Haraldur Jóhannsson hagfræðingur er látinn hér í Reykjavík, 75 ára að aldri.

Við Haraldur hittumst fyrst í ársbyrjun 1940 þegar við byrjuðum nám í undirbúningsdeild Einars Magnússonar fyrir inntökupróf í Menntaskólann í Reykjavík, sem þá var til húsa í gamla Stýrimannaskólanum við Öldugötu. Við áttum samleið austur fyrir Læk og kynntumst fljótt.

Haraldur átti heimili á Akranesi en bjó í Reykjavík hjá móðursystur sinni á Lindargötu.

Við komumst báðir inn í Menntaskólann um vorið og vorum síðan saman 6 ár í skólanum eins og þá tíðkaðist.

Haraldur var ágætur námsmaður, nokkuð jafnvígur á stærðfræði og mál en við fórum í stærðfræðideild.

Þegar hann kom af Akranesi voru stjórnmálaviðhorf hans tengd Framsóknarflokknum en eftir annað árið í menntaskóla var hann orðinn mikill sósíalisti og þátttakandi í félagsstarfi Æskulýðsfylkingarinnar. Hann byrjaði að leggja til efni í Æskulýðssíðu Þjóðviljans 1943.

Haraldur stóð sig mjög vel í námi en hafði greinilega mestan áhuga á sögu og hafði lesið langt út fyrir námsbækurnar.

Á námsárum okkar í menntaskóla fórum við Haraldur tvisvar saman í ferðir. Fyrra sinnið fórum við í ferð í Þjórsárdal og gistum þar í tjaldi. Við leigðum okkur hesta á Skriðufelli og riðum tvo daga um svæðið. Fyrst fórum við upp með Þjórsá að Þjófafossi en síðari daginn fórum við upp að Háafossi. Þetta var ágæt ferð og kostaði lítið. Seinni ferðina fórum við sumarið eftir með Sveini Björnssyni seinna verkfræðingi upp í Borgarfjörð. Við gengum víða um Borgarfjörð en enduðum hjá bekkjarsystur okkar, Jóhönnu Guðmundsdóttur á Ánabrekku. Þar var einnig Aðalbjörg bekkjarsystir okkar sem bæði Sveinn og Haraldur voru hrifnir af. Þetta voru ágætar og ódýrar ferðir sem við höfðum mikið gaman af.

Haraldur hafði ekki hug á námi í sögu til ævistarfs og eftir stúdentspróf fór hann til hagfræðináms í London eftir eins vetrar dvöl í Kaupmannahöfn. Hann lauk B.Sc.Econ.-prófi frá Lundúnaháskóla 1951 og meistaragráðu frá sama skóla 1956.

Að námi loknu kom Haraldur heim til Íslands og vann sem hagfræðingur hjá efnahagsmálanefnd á árinu 1956 en varð formaður stjórnar Útflutningssjóðs 1957 til 1960 og varð formaður Hlutatryggingasjóðs bátaútvegsins 1959 til 1962. Hann vann á sama tíma sem hagfræðingur hjá Framkvæmdabanka Íslands.

Í lok þessa tímabils losnuðu tengsl Haraldar við pólitíska áhrifamenn. Hann fór úr landi og var næstu 6 til 7 árin erlendis. Fyrst var hann fyrirlesari í hagfræði við háskólann í Kuala Lumpur í Malaja 1964 til 1968. Þar var skortur námsbóka í hagfræði og hann sagði mér að þarna hefði hann skrifað á ensku nokkur námsrit í hagfræði sem háskólinn gaf út.

Eftir 4 ár þar eystra fór Haraldur til Suður-Afríku og var fyrirlesari í hagfræði við háskólann á Witwaterstrand í Jóhannesarborg 1969 til 1971. Eftir þessa 6 ára útivist kom Haraldur til starfa hjá Framkvæmdastofnun ríkisins til 1977 en hefur síðan unnið að ýmsum verkefnum bæði sjálfstætt og fyrir ýmsa opinbera aðila.

Eftir menntaskólaárin hefur samband okkar Haraldar verið stopult. Við vorum ekki sammála í stjórnmálum og fórum hvor sína leið í námi og störfum. Við höfum þó sést og hist og ég minnist sérstaklega tveggja slíkra funda. Í fyrra sinnið fórum við hjónin með Haraldi til sr. Jónasar Gíslasonar og konu hans á Seltjarnarnesi eftir að Jónas hætti sem biskup. Þetta var ljúf samverustund þar sem rifjuð voru upp gömul kynni og rakið áratuga merkt starf.

Síðasta sinnið sem við hittumst var á heimili okkar Guðrúnar á liðnu hausti. Þá var Haraldur orðinn veikur en hafði batnað verulega við meðferð. Við sátum saman nærri þrjá tíma og allt var eins og í gamla daga.

Haraldur hafði alltaf mikinn áhuga á sögu og það varð til þess að hann tók BA-próf í sagnfræði við Háskóla Íslands 1986.

Haraldur hefur samið, þýtt eða gefið út á þriðja tug bóka og ritað mikinn fjölda blaðagreina, fyrst í Þjóðviljann en síðan í Tímann og hann hefur skrifað fjölda greina í tímarit.

Síðustu 2 ár a.m.k. hefur Haraldur verið sjúkur. Stoð hans og læknir í þessum veikindum hefur verið Kristín E. Jónsdóttir bekkjarsystir okkar og á hún þakkir skildar fyrir.

Haraldur var alla tíð einfari og var einhleypur. Hann eignaðist þó dóttur með íslenskri stúlku í London á námsárum sínum en þau ákváðu að gefa barnið þar í landi. Síðar á ævinni reyndi Haraldur að finna þetta barn en það gekk ekki þá. Mér er hins vegar sagt að hann hafi náð sambandi við þessa konu síðar og er það vel.

Stúdentahópurinn sem útskrifaðist frá MR vorið 1946 á 100 ára afmæli skólans er farinn að þynnast enda kominn á áttræðisaldurinn.

Ég þakka Haraldi samfylgdina og bið honum blessunar Guðs.

Páll Sigurðsson.

Langt er síðan ég heyrði fyrst getið um Harald Jóhannsson hagfræðing. Ætli það hafi ekki verið 1956, þegar Hermann Jónasson, úr Framsóknarflokki, myndaði ríkisstjórn með Alþýðuflokki, og Alþýðubandalagið þurfti að koma þar inn, vegna þess að fylgi hinna tveggja fyrrnefndu flokka var ekki nægilegt til að mynda ríkisstjórn. Þá komust ýmsir róttækir menn að störfum á vegum þessarar ríkisstjórnar, þeirra á meðal Haraldur Jóhannsson hagfræðingur, sem þá hafði nýlokið meistaraprófi (hons.) í hagfræði í London. Hann varð hagfræðingur hjá Efnahagsmálanefnd ríkisstjórnarinnar í júlí-des. 1956. Þá varð hann formaður stjórnar Útflutningssjóðs 1957-1960. Ný ríkisstjórn tók við völdum seint á árinu 1959, og markaði það þáttaskil í störfum hjá Haraldi. Hann varð formaður stjórnar Hlutatryggingasjóðs bátaútvegsins árin 1959-1962.

Haraldur var mjög vel fær í erlendum tungumálum, einkum í ensku, og átti því auðvelt með að sækja á önnur mið en íslensk til atvinnu. Hann varð fyrirlesari í hagfræði við háskóla í Malaja og í Jóhannesarborg í Suður-Afríku á árunum 1964 til 1971. Þá tók völd vinstrisinnuð ríkisstjórn hér á landi og Haraldur fékk vinnu. Hart, þegar pólitík ræður starfsframa manna, en þannig var það um Harald, kunningja minn Jóhannsson.

Oft hittumst við, einkum í strætisvögnum, en hann mun ekki hafa átt bifreið.

Haraldur varð stúdent frá Menntaskóla Reykjavíkur 1946, þegar sá skóli átti aldarafmæli. Árið 1996 fögnuðu skólafélagarnir hálfrar aldar stúdentsafmæli, og sagði Haraldur mér, að þá hefði mikið verið um dýrðir í þeim hópi. Ég sá Harald síðast nokkrum dögum áður en hann lést. Var það í strætisvagni frá Hlemmi og niður í bæ. Hann vakti athygli hvar sem hann fór: grannur, beinvaxinn og hnarreistur, venjulega mjög snöggklipptur. Hann var einhleypur alla sína ævi.

Ég hefi minnst á hagfræðinginn Harald Jóhannsson, sem var þekktastur undir þeim menntatitli. En hann var liðtækur rithöfundur og lét margt frá sér fara, sem halda mun minningu hans á lofti. Aðrir en ég munu tíunda það nánar.

Ég kveð ágætan samferðamann á lífsins leið. Fari hann í friði, friður guðs hann blessi.

Auðunn Bragi Sveinsson.

Ég man ekki lengur hvar ég fyrst hitti Halla Jó. eins og Haraldur Jóhannsson hagfræðingur nefndist hvunndagslega, en það var á þeim sælu árum þegar lífið var líf. Kommúnisminn var kommúnismi og auðvaldið auðvald. Alþýðan var alþýða og menntamennirnir menntamenn. Listin var list og skáldskapurinn skáldskapur. Þá var "menntamannaeinræðið" öðruvísi en nú og að engum hvarflaði menntað einveldi líkt og fyrrum í Evrópu. Því síður kom mönnum í hug að selja sameignir þjóðarinnar fyrir slikk og koma upp í leiðinni safni af forstjórum og öðrum embættismönnum hvar sem hægt var að koma þeim fyrir á þreföldum launum án vinnuskyldu. Þá voru flokkarnir flokkar og allt forræði í þeirra höndum. Á þeim dögum var formaður Sjálfstæðisflokksins ráðherra og bankastjóri og Þórarinn Viðar sendill á Þjóðviljanum.

Það var á þeim sælu dögum þegar framtíðin var framtíð og fortíðin fortíð að ég hitti Halla Jó. í Tjarnargötu 20 og á Kommakaffi á Þórsgötu 1 eða á Þjóðviljanum og síðar á kaffihúsum bæjarins því við Halli vorum báðir kaffihúsamenn en stunduðum lítið bari og blöndunarstaði. Haraldur Jóhannsson var á sínum tíma sérfræðingur hjá Framkvæmdastofnun ríkisins og efnahagsráðgjafi ríkisstjórnar. Hann var fyrsti hagfræðingurinn sem ég talaði við og ég var óspar á að dæla upp úr honum hverjum fróðleiksmolanum á eftir öðrum um þessa ódýru fræðigrein sem nú er látin stjórna heimsruglinu. Hann svaraði alltaf af kurteisi og þekkingu eins og honum var lagið. Hann talaði aldrei illa um fólk, hvorki andstæðinga né samherja, og fann hverjum eitthvað til málsbóta ef unnt var og gerði sér alla menn jafna. Síðustu árin var Halli einstæðingur. Fornir samherjar horfnir eða höfðu snúið við honum baki. Þá sneri hann sér að öðrum áhugaefnum, einkum sögu og skáldskap. Hann þýddi bækur og gaf út. Einstæðingsskapinn bar hann af sömu kurteisi og annað mótlæti í lífinu. Halli Jó. er farinn. Ég þakka honum við leiðarlok áratuga kunningsskap, kaffispjall og fræðslu.

Jón frá Pálmholti.

Páll Sigurðsson.