Sage Francis, Xaul Zan og Strange Famous.
Sage Francis, Xaul Zan og Strange Famous.
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Bandaríski rímnakappinn Sage Francis sendi frá sér sína þriðju breiðskífu fyrir skemmstu, en hún er fyrsta plata hans sem fær almenna dreifingu. Hann segist hafa gefið skífuna út til að koma öllu frá sér sem hann þyrfti að segja fyrir dauðann.

EKKI VEIT ég hve margir sáu Sage Francis á Gauknum í mars síðastliðnum, en ef marka má nýja breiðskífu hans, Personal Journals, hefur sú uppákoma verið meiri háttar. Francis er ekki bara snjall rímnasmiður með vel grundaðar skoðanir og djúpar pælingar, heldur eru taktarnir sem hann er að spinna yfir hreint afbragð, sem kemur kannski ekki á óvart þegar litið er til þess hverjir leggja þar hönd á plóginn.

Sage Francis, sem einnig gegnir nöfnunum Xaul Zan og Strange Famous, er margfaldur meistari í spuna og hefur verið með forvitnilegustu spunaskáldum vestan hafs síðustu ár þótt ekki sé hann nema rétt rúmlega tvítugur. Hann hefur gefið út talsvert af efni, tvær breiðskífur gaf hann út með takmarkaðri dreifingu en einnig hefur hann verið virkur í alls kyns samstarfi, ýmist sem gestur hjá öðrum eða sem höfuðpaur.

Erfið æska

Sage Francis hefur ekki verið feiminn við að lýsa erfiðri æsku sinni, en móðir hans var virkur alkóhólisti og faðirinn heróínfíkill sem lést þegar Francis var ungur. Heimilislíf var að vonum oft erfitt eins og hann lýsir til að mynda í laginu Inherited Scars á plötunni nýju þar sem hann lýsir því meðal annars er systir hans var að skera í sig til að kalla á athygli.

Foreldrar hans skildu og Francis ólst upp hjá móður sinni, en hafði ekki nema mátulegt samband við föður sinn sem lést úr of stórum skammti af heróíni þegar Francis var unglingur. Getur nærri hvaða áhrif það hefur haft á drenginn að eyða helgunum hjá manni sem sökk æ neðar í fíknina. Fór svo á endanum að faðirinn var sviptur umgengnisrétti og eftir það sá Francis hann ekki framar, en hann hefur látið þau orð falla að hann hyggist heimsækja gröf föður síns að minnsta kosti einu sinni. "Ég þarf fyrst að komast að því hvar hún er vegna þess að útfarardaginn ákvað ég að vera ekki viðstaddur."

Landlægt vandamál

Hann vill þó ekki gera of mikið úr æskuvandamálum sínum, segir að fíkn, og þá sérstaklega áfengisfíkn, sé landlægt vandamál í Bandaríkjunum. Neyslan á heimilinu hafði þau áhrif á hann, að því er hann segir sjálfur, að hann er liðónýtur við drykkjuna og langaði aldrei að fikta með önnur fíkniefni.

Þrátt fyrir ofangreint fellst hann ekki á að plötur hans séu einhverjar sorgarsöngvasinfóníur, "það er ekki rétt að flokka alla alvarlega tónlist sem sorglega. Vissulega er mikið af list sprottið af sársauka, en það er líka mikið til af list sem fjallar um ást, gleði og hamingju á alvarlegan hátt. Sjálfur á ég reyndar erfitt með að semja rímur þegar ég er glaður, því þá vil ég vera innan um fólk, gleðjast með öðrum. Það er miklu meira í það spunnið að semja uppúr reiði, þunglyndi, afbrýði og hatri; ég skoða þær tilfinningar, kafa niður í þær, enda bregður maður upp myrku hliðinni til að sú bjarta sýnist enn skærari."

Átta ára gamall var Francis farinn að semja rímur af miklum móð og tólf ára farinn að troða upp á sviði. Sem unglingur hreifst Francis af hiphop, byrjaði að skrifa rímur sem mest hann mátti, taka þátt í rímnakeppni og ekki bara það heldur klæddi hann sig eins og fyrirmyndirnar, bófarapparar. Svo langt þótti fjölskyldu hans hann ganga í að hlusta á og stæla lita rappara að móðir hann keypti handa honum Licensed to Ill með Beastie Boys og gaf honum hana með orðunum "hlustaðu á einhverja hvíta til tilbreytingar".

Hann segir að hiphop hafi kennt sér meira um lífið en var að hafa í skólanum, auk þess sem hann lærði að þekkja heiminn utan Rhode Island í gegnum hiphopskífur. Hann segist vissulega hafa fundið fyrir því að menn hafi litið hann hornauga sem hvítan rappara, en hann sé löngu vaxinn upp úr því að skammast sín fyrir að vera hvítur

Fjarlægðist hiphopið

Þegar Sage Francis var kominn í unglingaskóla fór hann aftur á móti að fjarlægjast hiphop, fannst hann ekki eiga heima í því sem var að gerast á því sviði og textarnir sem hann var farinn að semja stungu svo í stúf við það sem hæst bar að hann tók að leita að nýjum tjáningarleiðum sem hiphop-áhugamenn kunnu illa að meta. Ekki var svo til að auðvelda honum að falla inn í hópinn hve mikla andúð hann hefur á drykkju og dópi og um tíma gerðist hann "Straight Edge" sem menn kannast við úr harðkjarnanum.

Í miðjum vangaveltum um hvort hann ætti að hætta alveg í hiphopi kom ljóðskáld í heimsókn í skólann og flutti svo áhrifamikið ljóð að það opnaði fyrir Francis nýjar víddir. Í framhaldi af því fór hann að sækja ljóðakvöld og lesa upphátt og smám saman segir hann að það hafi runnið upp fyrir sér að þótt hann væri ekki að binda bagga sína sömu hnútum og samferðamennirnir muni hann alltaf höfða til einhverra og það væri nóg ástæða til að halda áfram. Þannig hefur Sage Francis jafnan ámóta áherslu á að taka þátt í ljóðalestri og hiphopspuna og náð góðum árangri á báðum sviðum.

Plata hjá Anticon

Fyrsta skífan sem Sage Francis sendi frá sér var Still Sick ... Urine Trouble og ekki löngu eftir það kom út Sick of Waiting Tables. Fyrsta sólóskífan sem fengið hefur almennilega dreifingu er aftur á móti Personal Journals sem Anticon-samsteypan gefur út.

Anticon-samsteypan, óformlegur félagsskapur hiphopáhugamanna sem einnig rekur samnefnda plötuútgáfu, hefur það orð á sér að vera vettvangur fyrir óbeislaða tilraunamennsku og gengur svo langt að margir hafa haldið því fram að tónlistin sem Anticon-félagar og samstarfsmenn þeirra gefa út, til að mynda á cLOUDDEAD skífunum eða á plötu þeirra Doseone og Boom Bip, sé alls ekki hiphop. Þá vill gleymast að þeir hafa einnig gefið út plötur sem nálgast mjög hefðbundið hiphop í formi þó textarnir séu oftar en ekki all frábrugðnir, sjá til að mynda skífu Deep Puddle Dynamics, The Taste of Rain ... Why Kneel og nú síðast Personal Journals sem kom út fyrir stuttu og hefur fengið frábæra dóma. Francis sjálfur segist hafa það eitt að leiðarljósi að hann væri að koma öllu því frá sér sem hann langaði að segja áður en hann félli frá, en ekki megi skilja það sem svo að hann sé banvænn, öðru nær.

Afmæli 11. september

Á plötunni er lag sem fjallar um árásirnar á New York 11. september sl., Makeshift Patriot, en þess má og geta að Sage Francis varð einmitt tvítugur þann dag og heldur því upp á 21 árs afmælið á árs afmæli árásarinnar. Hann segir að þessi afmælisdagur hafi verið sérkennilegur, svo sérkennilegur reyndar að hann gat ekki sofið í þrjá daga, svo sótti textinn við Makeshift Patriot á hann.

Lagið var svo tilbúið og frumflutt mánuði eftir árásirnar, en í því fjallar hann um hræsnina sem búi að baki hinni yfirgengilegu þjóðernisást sem skyndilega hafi blossað upp; "það hefur lítið breyst frá árásinni," sagði hann í viðtali fyrir skemmstu, "það er helst að almenningur virðist hafa orðið enn heimskari."

Sage Francis er með fleiri járn í eldinum en sólóferil. Hann er meðal annars liðsmaður Non-Prophets en aðrir í þeim félagsskap eru Joey Beats og Perseus, en fyrsta útgáfa þeirra var tólftomma sem kom út fyrir þremur árum. Að því Francis segir sjálfur er stór plata væntanleg með smáskífulögum og óútgefnu efni, en hann er einnig með í smíðum plötu með hiphoprokksveitinni AOI, ArtOfficial Intelligence. Einnig hyggur hann á frekara samstarf með Orphanage, sem skipað er þeim Aesop Rock, Blueprint, Illogic, Slug og Eyedea, en frægt á Netinu er lagið KFAI Freestyle sem þeir gerðu saman og er rímnasnilld frá helvíti eins og flest það sem Sage Francis kemur að.