1. október 2002 | Minningargreinar | 1720 orð | 1 mynd

PÉTUR FRIÐRIK SIGURÐSSON

Pétur Friðrik Sigurðsson fæddist á Sunnuhvoli í Reykjavík 16. júlí 1928. Hann lést hinn 19. september síðastliðinn. Foreldrar hans voru Sigurður Þórðarson bankamaður og kona hans Ólafía Pétursdóttir Hjaltested. Albróðir Péturs Friðriks er Þórður B. Sigurðsson og hálfbróðir samfeðra Hannes Már Sigurðsson.

Pétur Friðrik kvæntist árið 1951 Sólveigu Benediktu Jónsdóttur. Þeirra börn eru: 1) Pétur Friðrik, f. 3.10. 1950, var kvæntur Guðbjörgu Sigurz. Þeirra börn eru Sigurður Friðrik, Sólveig Benedikta, Pétur Friðrik og Daníel Þór. Sambýliskona Péturs Friðriks er Áslaug Ágústsdóttir. 2) Helga Lóa, f. 14.10. 1953, gift Pétri Arnari Péturssyni. Þeirra börn eru Sara Dögg, gift Sævari Helgasyni og eiga þau tvö börn, Andra Snæ og Örnu Sól, Unnur María og Petra Sólveig. 3) Anna Hjaltested, f. 14.2. 1958, gift Steini Loga Björnssyni. Þeirra börn eru Steinn Logi, Ylfa Ýr og Perla. 4) Bergljót Ylfa, f. 24.2. 1965, gift Gunnari Gunnarssyni. Þeirra börn eru Gunnar Friðrik, Alex Freyr og Pétur Fannar. 5) Katrín Ýr, f. 30.7. 1970, var gift Sveini Sigurgeirssyni. Þeirra börn eru Karítas Maren og Kristján Benedikt.

Pétur Friðrik lauk námi frá Myndlista- og handíðaskóla Íslands árið 1945 og frá Konunglega listaháskólanum í Kaupmannahöfn árið 1949. Pétur Friðrik dvaldi einn vetur í París að námi loknu til að kynna sér það helsta sem var að gerast í myndlistinni á þeim tíma. Pétur Friðrik hélt sína fyrstu einkasýningu aðeins 17 ára gamall, en samtals hélt hann 12 stórar einkasýningar hér heima og fjölda smærri sýninga víðs vegar um land og tók þátt í fjölmörgum samsýningum bæði hérlendis og erlendis. Einnig hélt Pétur Friðrik einkasýningar í New York, Lúxemborg og Köln. Pétur Friðrik var kunnur spretthlaupari á sínum yngri árum og var meðal annars valinn í Ólympíulið Íslands fyrir Helsinki-leikana 1952. Pétur Friðrik vann alla tíð að list sinni og hafði vinnustofu á heimili sínu.

Útför Péturs Friðriks fer fram frá Háteigskirkju í dag og hefst athöfnin klukkan 15.

Ljúfasta stundin er löngu horfin og liðið að hausti Skjálfa viðir, en skipið fúnar skorðað í nausti. Og sorgin læðist í svörtum slæðum um sölnuð engi. Blöðin hrynja í bleikum skógum á brostna strengi. Löng er nóttin og nístingsköld við niðandi ósa. Hjartað stinga hélaðir þyrnar heilagra rósa. (Davíð Stefánsson.)

Þegar mér barst fréttin um að þú værir floginn með vindum haustsins á vit ódauðleikans varð mér hugsað þrjátíu ár aftur í tímann, til þeirrar stundar er við fyrst mættumst. Á þeim tíma voruð þið Sólveig að flytja í húsið ykkar að Hegranesi 32, sem síðan hefur verið heimili þitt og vinnustaður. Oft á tíðum var vinnudagurinn langur hjá þér, atorkan og kappið mikið, árla dags var ekið austur á Þingvöll, upp í Heiðmörk, suður í Gálgahraun eða eitthvað annað og ein eða jafnvel tvær myndir skissaðar upp. Komið heim upp úr miðjum degi, málaður veggur í húsinu, skófla tekin í hönd og ráðist til atlögu við garðinn, eða stóru rúðurnar í húsinu pússaðar, síðan var gjarnan strekkt léreft á nokkra blindramma og um kvöldið var aftur hugað að málverkinu. Dagsverk þitt var ótrúlega mikið og ég minnist þess ekki að þú hafir setið auðum höndum.

Þú tókst mig með þér á málverkasýningar og kenndir mér hvernig ætti að horfa á verkin, sýndir mér muninn á góðu málverki og því sem á lítið erindi fyrir almannasjónir. Margar ferðir voru farnar að Kjarvalsstöðum til að skoða verk meistara Kjarvals, en á honum hafðir þú sérstakt dálæti og taldir hann, ásamt Ásgrími Jónssyni, vera mesta málara sem Ísland hefur alið. Sem ungur drengur varstu samtíma Ásgrími á Húsafelli og hreifst af list hans.

Nokkrum sinnum fór ég með þér í málaratúra og meðal annars fórum við árið 1980 ásamt Veturliða Gunnarssyni listmálara til Borgarfjarðar eystri. Við dvöldumst þar í um viku tíma hjá góðu fólki. Þið listamennirnir unnuð frá morgni til kvölds, heillaðir af fegurðinni á þessum einstaka stað. Sú ferð verður mér alla tíð ógleymanleg.

Þú unnir íslenskri náttúru og þekktir nánast hvert fjall og hvern fjörð, mófuglana, blómin og grösin. Fegurð landsins, hafsins og himinsins var þitt yrkisefni alla tíð. Þér féllu illa þær miklu skemmdir sem gerðar hafa verið á hálendi landsins, en mest þó þær sem nú eru fyrirhugaðar. Þú vildir halda landinu okkar hreinu og ósnortnu og varst mótfallinn öllum stóriðjuframkvæmdum.

Það verður seint sagt, vinur, að þú hafir verið allra, lundin var stór og yfirborðið gat verið hrjúft en þeim sem náðu vináttu þinni veittir þú vel úr gæskubrunni þínum. Þú rakst illa í hópi og kaust sjálfur að feta eigin leiðir, gerðist aldrei annarra viðhlæjandi og kærðir þig kollóttan um álit listfræðinga á verkum þínum og stóðst af þér kalda vinda er oft blésu frá samferðamönnum þínum. Tíminn einn mun leiða í ljós hvort listsköpun þín lifir, en sjálfur er ég sannfærður um að svo verði.

Þú gerðir mér fyrir nokkrum árum hátt undir höfði, þegar þú baðst mig að ávarpa þig ætíð með orðinu "vinur", og víst er að ég hef notið vináttu þinnar frá fyrstu tíð og geri mér grein fyrir, að í þann flokk var vandað valið. Veikindin undanfarin misseri voru þér erfið og smátt og smátt tókst að beygja hlyninn uns hann brotnaði. Að leiðarlokum vil ég þakka þér fyrir samfylgdina og órjúfanlega vináttu. Fljúgðu hátt upp í himininn, kæri vinur.

Pétur Arnar.

Hann elsku afi minn er látinn.

Það er mikill missir að missa svona einstakan mann. Ég hef alla ævi verið mjög heilluð af honum afa mínum. Hann var svo klár og vissi svo margt. Hann var mikill og góður listmálari. Mér þótti alltaf gaman að fylgjast með honum mála. Hann reyndi oft að kenna mér að mála eða teikna en mig virtist skorta þá hæfileika algjörlega. Ég skildi ekkert í því af hverju hann ætti enga svarta liti. Þá útskýrði hann fyrir mér að ekkert í náttúrunni væri svart. Hann hefur kennt mér margt í gegnum ævina.

Ég bjó erlendis þegar ég var yngri og alltaf þegar við komum í heimsókn til Íslands gisti ég hjá afa og ömmu í Garðabænum, þó svo að allir hinir í fjölskyldunni gistu einhvers staðar annars staðar. Þá áttum við saman mörg ævintýri og margar góðar stundir. Þegar ég var hjá þeim fór afi oft til Þingvalla að mála og ég og amma fórum með. Það þótti mér einstaklega skemmtilegt.

Ég plataði afa og ömmu með mér á skyndibitastað og það var fyrsta skiptið þeirra á svoleiðis stað. Það var mjög fyndið og afa fannst sko engan veginn varið í þennan mat. Hann var mikið fyrir góðan og almennilegan mat enda góðu vanur hjá ömmu. Einnig var hann mjög mikill húmoristi, hann afi minn. Hann var ástkær og yndislegur maður og er sárt að missa svona góðan vin.

Ylfa Ýr Steinsdóttir.

Pétur Friðrik tengdafaðir minn og vinur er fallinn frá. Með Pétri Friðrik er genginn mikill maður og stórkostlegur listamaður. Þótt hann hafi komið víða við í list sinni, þá verður hans fyrst og fremst minnst sem stórkostlegs landslagsmálara, í hópi þeirra fremstu sem Ísland hefur alið.

Segja má að Pétur Friðrik hafi verið sá síðasti af gömlu meisturunum og eins konar tengiliður milli þeirra og nútímans, í tíma og í gegnum samskipti og vinskap við þá. Hann lærði t.d. mikið af Ásgrími Jónssyni og fékk að fylgjast með honum við að mála á Húsafelli mörg sumur. Pétur Friðrik stundaði ávallt list sína úti í náttúrunni. Hann fór á öllum tímum og í öllum veðrum til að ná ákveðnum litar- eða ljósáhrifum inn í myndir sínar. Hann tók listsköpun sína mjög alvarlega eins og þá hörkuvinnu sem hún var. Hann var svo lánsamur að geta lifað góðu lífi af list sinni alla ævi og búið konu og fimm börnum gott heimili með afrakstri listarinnar. Þetta var fágætt meðal listamanna af hans kynslóð enda verk hans alla tíð mjög eftirsótt. Allt frá því hann hélt sína fyrstu listsýningu í Listamannaskálanum aðeins 16 ára að aldri, hefur list hans verið fádæma vel tekið af þjóðinni.

Pétur Friðrik var mjög sannur listamaður. Hann var samkvæmur sjálfum sér og var ekki að þóknast öðrum í list sinni. Hann var trúr sinni eigin list þótt tískustraumar lægju um tíma annað. Hann var einnig alltaf sjálfstæðismaður og borgaralega sinnaður, jafnvel á þeim tímum sem það þótti nánast skammaryrði meðal listamanna og pólitík blandaðist mjög í listirnar. Svona var hann og svona mun list hans lifa. Þjóðin kann að meta list hans. Sagan mun vafalaust staðfesta sess hans sem eins fremsta landslagsmálara þjóðarinnar.

Ég er ákaflega stoltur og ánægður yfir að hafa notið þess að þekkja Pétur Friðrik, bæði sem listamann og ekki síður sem vin og tengdaföður. Farðu í friði Pétur. Minningin um þig og list þína mun lifa.

Steinn Logi Björnsson.

Ljúfasta stundin

er löngu horfin

og liðið að hausti

Skjálfa viðir,

en skipið fúnar

skorðað í nausti.

Og sorgin læðist

í svörtum slæðum

um sölnuð engi.

Blöðin hrynja

í bleikum skógum

á brostna strengi.

Löng er nóttin

og nístingsköld

við niðandi ósa.

Hjartað stinga

hélaðir þyrnar

heilagra rósa.

(Davíð Stefánsson.)

Hvíldu í friði, elsku afi.

Þín

Unnur María.

Það er erfitt og sárt að trúa því að vinur minn Pétur Friðrik sé látinn. Upphaf okkar kynna var fyrir rúmum þrjátíu árum er við hittumst í New York þar sem Pétur hélt málverkasýningu. Ég hafði ekki tíma til að skoða þá sýningu en Pétur bauð mér að koma til sín heim í Hafnarfjörð og skoða myndir hans þar. Þróaðist með okkur góð vinátta sem hefur haldist ætíð síðan. Pétur var ljúfur og sannur vinur og tel ég mig hafa haft mikil forréttindi að fá að kynnast honum og eiga hann að vini. Hann var góður og vinsæll listmálari. Hann naut þess að mála úti í náttúrunni og voru Þingvellir hans uppáhaldsstaður. Hann var vandvirkur, notaði ávallt bestu efni sem fáanleg voru við gerð mynda sinna og fljótfærni þekkti hann ekki. Það eru ófá heimili og stofnanir hérlendis sem og erlendis þar sem myndir Péturs prýða veggi.

Fjölskyldan var honum dýrmæt. Sólveig eiginkona hans og börnin fimm voru honum allt og var hann afar stoltur af þeim.

Minningarnar í gegnum árin eru margar og munu varðveitast um ókomin ár.

Elsku Sólveig, Pétur yngri, Lóa, Anna, Ylfa og Katrín og fjölskyldur ykkar, Guð gefi ykkur styrk á þessari miklu sorgarstund. Ég og fjölskylda mín vottum ykkur okkar dýpstu samúð.

Blessuð sé minning Péturs Friðriks.

Siggeir Sverrisson.

Hinsta kveðja til kollega míns og vinar okkar, Péturs Friðriks Sigurðssonar listmálara. Mikil sorg og söknuður hvolfdist yfir okkur þegar við fréttum um andlát Péturs Friðriks. Við erum þakklát fyrir að hafa kynnst honum og fjölskyldu hans. Við minnumst óteljandi samverustunda og málaratúra hér á Íslandi og einnig í Þýskalandi og á Ítalíu.

Við sendum fjölskyldu Péturs Friðriks okkar innilegustu samúðarkveðjur.

Guðmundur Karl Ásbjörnsson, Elisabeth og Rannveig.

Pétur Arnar.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.