15. febrúar 2003 | Aðsent efni | 846 orð | 1 mynd

Virkjum land og þjóð

"Ekki kæmi á óvart að ferðamönnum ætti eftir að fjölga við Kárahnjúka þegar virkjunin er risin."
STÖÐUGT aukast líkurnar á því að virkjað verði við Kárahnjúka og enn skerpast línur milli virkjunarsinna og andstæðinga. Upp á síðkastið hefur umræðan verið ómálefnaleg og einum of pólitísk. Lítum á staðreyndir. Náttúruverndarsinnar segja að sökkva eigi Hafrahvammagljúfrum. Stíflað verður í efsta hluta þeirra en engin breyting verður neðan stíflu rúman kílómetra. Þá hafa andstæðingar virkjana óttast að Jökulsá á Dal þorni. Rennslið mun minnka við það að jökulvatnið hverfur en þverár, lækir og jarðvatn rennur áfram um farveginn. Frá Jöklu verður vatnið tekið í göngum niður í Fljótsdal rúma 40 km. Við Teigshorn steypist það svo niður í virkjunarhúsið sem verður 800 m inni í berginu. Frá Teigshorni upp að Kárahnjúkastíflu verða því engin vegsummerki um virkjun.

Eitt af því sem virkjunarsinnar hafa bent á er mögulegt leirfok frá börmum lónsins þegar lækkar í því. Þetta leirfok yrði aðeins brot af því sand- og leirfoki sem þegar er til staðar frá hálendinu norðan Vatnajökuls. Þar er eitt þurrasta svæði landsins og því verðugt verkefni að hefta þar fok.

Landsvirkjun og landgræðsla

Landsvirkjun mun án efa gera það sama við Hálslón og hún hefur gert allt frá Búrfelli upp í Vatnsfell við Þórisvatn, þ.e. að græða upp sanda og auðnir. Þar hefur Landsvirkjun unnið stórvirki.

Talið er líklegt að arðsemi eiginfjár eigenda Kárahnjúkavirkjunar verði um 11% og að hverfandi líkur séu á að gengið verði að ábyrgðum eigenda Landsvirkjunar. Þetta er mikilvægt, ekki síður þau samlegðaráhrif sem virkjun og álver munu hafa á efnahag landsins alls. Talið er að um 2,5 störf skapist fyrir hvert eitt í álveri og ánægjulegt að sjá mótvægi skapast við suðvesturhornið.

Andstæðingar álvers við Reyðarfjörð hafa farið mikinn á köflum og m.a. látið hafa eftir sér að álver hafi neikvæð heildaráhrif á atvinnu svæðisins. Lærðustu fræðimenn hafa fullyrt að einungis 500-600 manns hefðu atvinnu í álverinu og það dragi mjög úr öðrum atvinnugreinum á svæðinu. Úrtölumenn hefur aldrei skort á Íslandi. Það skal viðurkennt að Kárahnjúkavirkjun og álver eru reyndar það stór verkefni að þau verða að þola alla gagnrýni. En gagnrýni er til lítils ef hún er eingöngu til niðurrifs. Því er slegið fram að þetta séu skammtímasjónarmið um skjótfenginn gróða. Þessu er þveröfugt farið. Fá verkefni hafa fengið eins mikinn undirbúning og fjármagnið nálægt 200 milljarðar eitt það þolinmóðasta sem er á leið inn í landið. Það virðist útbreiddur misskilningur að hægt sé að nota þetta fjármagn í eitthvað annað. Þetta fjármagn er ekki tekið úr ríkissjóði heldur kemur af alþjóðamarkaði þar sem við njótum bestu kjara. Það fengist hvorki í fiskeldi né refabú.

Styrkja iðnað og auka stöðugleika

Eitt af því sem Ísland þarf á að halda er stöðugleiki. Fátt eykur meir stöðugleika en álver. Þar er jöfn atvinna allt árið. Það hefur komið í ljós að bæði í Straumsvík og á Grundartanga hafa álverin gengið vel og eru vinsælir vinnustaðir. Þar eru greidd einhver hæstu meðallaun iðn- og verkafólks í landinu og starfsmannavelta einhver lægsta sem þekkist. Fátt styður iðnað betur en álver. Lítil iðnfyrirtæki verða til og styrkjast. Vélsmiðjur, járnsmiðjur, trésmiðjur og rafmagnsverkstæði dafna þar sem þau fá verkefni allt árið. Samlegðaráhrif álvers eru einnig mikil og óþarfa áhyggjur að álver sogi að sér vinnukraft á kostnað annarra atvinnugreina. Störf sem þörf er fyrir munu halda velli og íbúðarhúsnæði á svæðinu fær aukið verðgildi.

Heyrst hafa raddir um að virkjun og álver skapi of mikla spennu á vinnumarkaðinum. Það er merkilegt nú þegar atvinnuleysi er að nálgast 4% að þá sjái menn of mikla spennu! Nei, verkefnið fer rólega af stað og nær ekki hámarki í mannafla fyrr en milli 2005 og 2006. Vonandi er það nægur tími til undirbúnings og skipulagningar.

Stórkostlegt tækifæri

Í þau 38 ár sem Landsvirkjun hefur starfað hefur hún náð að byggja upp um 40 milljarða eigin fé. Andstæðingar Búrfellsvirkjunar voru margir í upphafi. Það tók um 25 ár að greiða upp kostnaðinn af virkjuninni og það gerði Álverið í Straumsvík. Í um 10 ár hefur Búrfellsvirkjun verið að mala hreint gull fyrir land og þjóð. Eins og áður sagði hefur aldrei skort úrtölumenni í okkar ágæta landi en sem betur fer höfum við borið gæfu til þess að láta þá ekki ráða ferðinni. Mér þykir vænt um náttúru landsins og það á að fara varlega í að hrófla við henni. Það kæmi þó ekki á óvart að ferðamönnum ætti eftir að fjölga við Kárahnjúka þegar virkjunin er risin. Hún mun bera þess merki að hér býr dugmikil þjóð sem vill virkja kraftinn í sjálfri sér og landinu öllum til heilla. Kárahnjúkavirkjun er stórkostlegt tækifæri til atvinnuppbyggingar og litlu fórnað fyrir mikinn ávinning. Það mætti segja mér að nú fagni Einar Benediktsson stórskáld hinum megin!

Áskorun til vinstri grænna

Hefjist handa þegar í stað að finna leið til að nýta leirinn sem safnast í Hálslónið þegar það fyllist eftir u.þ.b. 400 ár. Þá verður e.t.v. enginn eðlismunur á því hvort leirinn liggur upp við Brúarjökul eða niðri í fjöru við Héraðsflóa. Það verður bara stigsmunur eða 600 metra hæðarmunur. Þá verða bæði álverið og virkjunin löngu afskrifuð og hver veit nema göngin verði notuð fyrir hraðkláf til að komast upp á Brúarjökul!

Eftir Magnús Halldórsson

Höfundur er iðnfræðingur.

Fletta í greinum frá þessum degi

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.