Bob Peterson sjálfboðaliði segir að Víkingasýning Smithsonian-stofnunarinnar hafi slegið í gegn.
Bob Peterson sjálfboðaliði segir að Víkingasýning Smithsonian-stofnunarinnar hafi slegið í gegn.
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Víkingasýning Smithsonian-stofnunarinnar í Washington hefur verið sett upp á sjö stöðum í Bandaríkjunum og Kanada undanfarin þrjú ár og hefur vakið mikla athygli en um sex milljónir manna hafa séð hana. Steinþór Guðbjartsson skoðaði sýninguna á síðasta viðkomustaðnum, Vísindasafninu í Saint Paul í Minnesota, en hún verður þar fram í miðjan maí og verður þá tekin niður.
Víkingasýningin er ein umfangsmesta sýning Smithsonian-stofnunarinnar og stærsta sýningin í Vísindasafni Minnesota til þessa,en hún hefur slegið öll aðsóknarmet. Um farandsýningu er að ræða og var hún fyrst sett upp í Náttúruminjasafni Smithsonian í Washington í apríl árið 2000, en hefur síðan verið í New York, Denver, Houston og Los Angeles í Bandaríkjunum, Hull/Ottawa í Kanada, og loks í Minneapolis/Saint Paul í Bandaríkjunum þar sem hún verður til 18. maí.

Góð kynning á íslenskri sögu

Sýningin var sett upp í tilefni 1.000 ára afmælis landafunda norrænna manna í Ameríku og voru þjóðhöfðingjar Norðurlanda viðstaddir opnunina í Washington en Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, flutti setningarávarp hennar í Vísindasafninu í Minnesota.

William Fitzhugh og Elisabeth Ward, sem er af íslenskum ættum í móðurætt, ritstýrðu bók um sýninguna og sáu um undirbúning sýningarinnar, en meira en 300 munir eru þar til sýnis. Samráð og samvinna var höfð við norrænu ráðherranefndina og sérfræðinga ýmissa safna, meðal annars þjóðminjasafna á Norðurlöndum, Grænlandi, í Skotlandi og Kanada. Þjóðminjasafn Íslands og Stofnun Árna Magnússonar eiga merka muni og handrit á sýningunni og Íslendingar hafa komið að henni með margvíslegum hætti, en á forsíðu sýningarbókarinnar er mynd af víkingaskipinu Íslendingi. Bókin er ríflega 400 litprentaðar síður í sex köflum og samanstendur af 31 grein eftir fjölmarga fræðimenn, þar á meðal eftir Harald Ólafsson, Orra Vésteinsson, Helga Þorláksson og Gísla Sigurðsson, sem á þrjár greinar, en Hilary Clinton ritar formála.

Sýningin er óneitanlega glæsileg og vekur athygli á Norðurlöndunum og tengslum þeirra við Vesturheim í sambandi við ferðir víkinganna vestur, en hlutur Íslands er áberandi og fer ekki framhjá neinum. Það er til dæmis lögð áhersla á að víkingar sigldu frá Íslandi og Grænlandi til Norður-Ameríku fyrir um 1.000 árum, löngu áður en Kólumbus var þar á ferðinni, og því komið til skila að víkingar voru ekki bara herskáir menn heldur venjulegir menn, bændur, listamenn og ævintýragjarnir sæfarar. Íslendingasögurnar gegna hér mikilvægu hlutverki og "víkingaþorpið" opnar augu gesta fyrir lífi fólksins fyrr á öldum auk þess sem "víkingaskipið" er greinilega vinsælt hjá yngstu kynslóðinni.

Sýningin mikilvæg

Lilja Árnadóttir á Þjóðminjasafni Íslands var með í vinnuhóp sýningarinnar í rúm tvö ár áður en hún var fyrst sett upp og hefur komið að uppsetningunni á nokkrum stöðum. "Það sem er sérstakt við þessa sýningu er að það eru Ameríkumenn sem búa hana til og hafa með sér ráðgjafahóp," segir hún og bætir við að mikil vinna hafi verið fólgin í því að koma öllu heim og saman.

Um 1.200 sjálfboðaliðar starfa í Vísindasafninu Science Museum of Minnesota, þar á meðal liðlega 30 leiðsögumenn. Einn þeirra er Bob Peterson, sem er af sænskum ættum, og hann segir að Víkingasýningin hafi slegið í gegn. "Flestir skoða sýninguna á rúmum klukkutíma en nýlega var hér maður af íslenskum ættum, Bill Watson frá Plymouth, og eftir um fimm tíma sagðist hann því miður verða að fara en hann kæmi aftur, því hann ætti eftir að skoða mikið. Þessi maður sagðist oft hafa farið til Íslands en hingað ætti hann mikilvægt erindi. Hann er einn fjölmargra gesta sem koma aftur og aftur."

Ekki liggja fyrir opinberar tölur um fjölda gesta frá því sýningin var opnuð fyrir þremur árum, en talið er að um sex milljónir manna hafi þegar séð hana. Bob Peterson segir að hann hafi tekið á móti mörgum hópum skólakrakka og það sé gaman að fara með börnum og unglingum í gegnum sýninguna, því ungmennin séu óhrædd við að spyrja. "Sýningin er hluti af skólastarfinu, allt frá barnaskóla upp í háskóla, og áhuginn leynir sér ekki. Hérna eru gífurlega miklar upplýsingar en ég reyni að bæta við með öðrum fróðleik, sem ég hef viðað að mér."

Ferð til Íslands

Það fer vel á því að hafa Víkingasýninguna í Minnesota því þar eru rætur Norðurlanda sterkar. Í því sambandi má nefna að meira en 300 fyrirtæki í Minnesota eru með orðið Viking í nafninu og þar er þekktast fótboltaliðið Minnesota Vikings í Minneapolis. Frá þessu er greint á sýningunni og hún þannig tengd við heimamenn og sérstaklega víkinga heimamanna.

Það er ekki nóg með að sýningin veki mikla athygli á Íslandi heldur er boðið upp á sérstaka ferð til sögueyjunnar að sýningunni lokinni eða 29. maí til 9. júní til að kynnast m.a. Njáluslóðum og öðrum fornum söguslóðum í fylgd sérfræðinga. "Þetta er mjög spennandi," segir Bob Peterson. "Ég fór á 18 tíma námskeið um sýninguna áður en hún var opnuð og hef lært mikið af því að skoða gripina og lesa um þá. Ég læri alltaf eitthvað nýtt á hverjum degi, en á margt ólært."

steg@mbl.is