Birna Arnbjörnsdóttir
Birna Arnbjörnsdóttir
Birna Arnbjörnsdóttir er fædd 1952 í Keflavík. Stúdent frá ML og BA í ensku frá HÍ. MA frá Reading-háskóla og doktor í málvísindum frá Texasháskólanum í Austin.

Birna Arnbjörnsdóttir er fædd 1952 í Keflavík. Stúdent frá ML og BA í ensku frá HÍ. MA frá Reading-háskóla og doktor í málvísindum frá Texasháskólanum í Austin. 1988-2000 prófessor og skorarformaður í kennaradeild í nýbúafræðslu við Notre Dame í New Hampshire. 1990-2000 kennari í málvísindum við Ríkisháskólann í NH. Nú lektor í kennslufræði og rannsóknum erlendra tungumála við enskuskor HÍ og stjórnarformaður í Vefsetri HÍ um íslenskt mál og menningu. Gift Patrick Thomas verkfræðingi og eru börnin fjögur.

Birna Arnbjörnsdóttir er fædd 1952 í Keflavík. Stúdent frá ML og BA í ensku frá HÍ. MA frá Reading-háskóla og doktor í málvísindum frá Texasháskólanum í Austin. 1988-2000 prófessor og skorarformaður í kennaradeild í nýbúafræðslu við Notre Dame í New Hampshire. 1990-2000 kennari í málvísindum við Ríkisháskólann í NH. Nú lektor í kennslufræði og rannsóknum erlendra tungumála við enskuskor HÍ og stjórnarformaður í Vefsetri HÍ um íslenskt mál og menningu. Gift Patrick Thomas verkfræðingi og eru börnin fjögur.

Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum við Háskóla Íslands stendur fyrir málþingi um árangursríka íslenskukennslu á vinnustöðum í dag klukkan 10 til 13. Málþingið verður í Odda, Háskóla Íslands, stofu 101. Birna Arnbjörnsdóttir er í forsvari fyrir málþingið.

-Hvert er tilefnið?

"Þetta málþing er hugsað sem innlegg okkar í umræðuna sem fylgt hefur tilkomu nýrrar reglugerðar um skilyrði fyrir búsetuleyfi sem tók gildi 23. janúar sl. og segir m.a. að umsækjandi um búsetuleyfi skuli hafa sótt námskeið í íslensku fyrir útlendinga, að lágmarki samtals 150 stundir. Við vonum að umræðan og okkar innlegg verði stjórnvöldum hvatning til að taka virkari þátt í að koma menntunarmálum nýbúa í betra horf. Öll umræða um íslenskukennslu nýbúa hefur verið mjög neikvæð en minna talað um það sem vel hefur verið gert. Við ætlum að reyna að bæta úr því. Til eru námskrár í kennslu íslensku sem annars máls fyrir grunnskóla, framhaldsskóla og fullorðna sem eru mjög framsæknar og nú eru 35 kennarar í mastersnámi í menntun tvítyngdra barna í Kennaraháskólanum. Námskrár duga þó skammt ef þeim er ekki fylgt eftir með þjálfun og fjármagni. Samtök atvinnulífsins hafa stutt dyggilega við íslenskukennslu á vegum fyrirtækja og Fjölmenning ehf. hefur kennt yfir 1.000 manns í 30 fyrirtækjum um land allt starfstengda íslensku með miklum og góðum mælanlegum árangri. Þetta starf hefur vakið athygli erlendis því Ingibjörg Hafstað, sem verður með innlegg á ráðstefnunni, hefur kynnt rannsóknir okkar á þessu námi í samstarfshópi á vegum Evrópsku tungumálastöðvarinnar í Graz í Austurríki en sá hópur kemur hingað í haust til að kynnast kennslunni nánar. Þá hefur okkur verið boðið til Danmerkur á næsta ári til að kynna starfstengt tungumálanám en Danir eru að skoða þessa kosti í kennslu innflytjenda þar í landi. Þá er farið í gang þróunar- og rannsóknarstarf á námi og kennslu beygingarmála sem erlendra mála í Háskólanum sem byggt er á rannsóknum á íslensku og þróun íslenskukennslu á Netinu."

-Hvað er árangursrík íslenskukennsla á vinnustöðum?

"Starfstengd tungumálakennsla er mun hnitmiðaðri en almenn tungumálakennsla. Innihald kennslunnar er starfsvettvangurinn og námsefnið og kennslan eru byggð á þarfagreiningu og mati á þörfum hvers hóps fyrir sig. Námið tengist því raunveruleika og þörfum nemenda beint. Að auki hafa nemendur tækifæri til að nota tungumálið á vinnustaðnum og þá eru innlendir starfsmenn virkjaðir til að taka þátt í að þjálfa fólkið í íslensku. Margir halda að hér sé um einhverja takmarkaða íslensku að ræða en svo er alls ekki heldur gefast mun fleiri tækifæri og betri aðstæður til að æfa málið. Starfsumhverfið batnar og fólk fer að treysta sér betur til að nota málið utan vinnunnar."

-Hverjir taka til máls?

"Erindi mitt fjallar um þróunar- og rannsóknarstörf hjá Fjölmenningu og í Háskólanum. Ingibjörg Hafstað forstjóri Fjölmenningar ehf. mun tala um starfstengdu námskeiðin og árangurinn. Skúli Thoroddsen forstöðumaður Miðstöðvar símenntunar á Suðurnesjum mun tala um framkvæmd námskeiða, Svavar Svavarsson framleiðslustjóri Granda hf. mun lýsa reynslu þeirra í Granda af menntun starfsmanna þeirra og Monika Cetko starfsmaður Granda hf. ætlar að tala um reynslu af þátttöku í starfstengdri íslenskukennslu."

-Hvað ætlið þið að leysa?

"Við ætlum okkur að benda á að það er ýmislegt jákvætt að gerast í íslenskukennslu fyrir útlendinga og reyna að snúa þessari neikvæðu umræðu upp í málefnalega umfjöllun um þróun náms og kennslu íslensku sem annars máls. Við erum með spennandi þróunar- og rannsóknarverkefni í gangi, bæði í Háskólanum og hjá Fjölmenningu. Nýtt námsefni er að koma út, nú síðast kennslubók fyrir fullorðna byrjendur og skemmtileg málfræðibók fyrir börn. Fjölmenning vinnur nú námsefni fyrir ólæsa. Foreldrafélag tvítyngdra barna hefur fengið stuðning frá menntamálaráðuneytinu til að þróa móðurmálskennslu fyrir tvítyngd börn, sem er forsenda góðrar íslenskukunnáttu. Í Kennaraháskólanum eru 35 kennarar í mastersnámi að gera rannsóknir á námsframvindu tvítyngdra barna. Íslenskt vefsetur við Háskóla Íslands er að þróa íslenskukennslu á Netinu í samvinnu við sendikennara í íslensku erlendis og Stofnun Sigurðar Nordals og þar eru framhaldsnemar að vinna skemmtilegar rannsóknir á hvernig fullorðnir læra erlend tungumál, sérstaklega beygingarmál og þróa nýjar kennsluaðferðir á Netinu."