Pósthúsið á horni Austurstrætis og Pósthússtrætis eins ogþað leit út nýreist árið 1914.
Pósthúsið á horni Austurstrætis og Pósthússtrætis eins ogþað leit út nýreist árið 1914.
Sala gamla Pósthússins í Reykjavík voru mikil mistök í sögu póstmála á Íslandi.
Sala gamla Pósthússins í Reykjavík voru mikil mistök í sögu póstmála á Íslandi. Þar hefði að sjálfsögðu verið kjörið tækifæri til að setja á fót safn, sem hýsti bæði þær minjar úr sögu póstsins, sem til eru frá upphafi póstflutninga árið 1776, og eins um leið þau frímerkjasöfn, íslenzk og erlend, sem eru í eigu póstyfirvalda. Það hefði verið verðugt hlutverk hússins, þegar allt virðist á hverfanda hveli um notkun frímerkja til burðargjalds fyrir póstsendingar í upphafi 21. aldar.

Í frímerkjaþætti 13. ágúst sl. var rætt um ýmsar framkvæmdir Íslandspósts hf. á þessu ári, sem sumar hverjar koma mjög óþægilega við frímerkjasafnara að mínum dómi og margra annarra, sem ég hef rætt við.

Ljóst er, að öll "hagræðing" Póstsins í málefnum hans er af stjórn hans fyrst og fremst miðuð við það fyrirtæki, en lítið sem ekkert tillit tekið til viðskiptamanna þess, hvort sem það eru frímerkjasafnarar eða almenningur. Var þetta rakið í síðasta frímerkjaþætti. Eftir var aðeins að ræða um síðasta viðburð í sögu íslenzkra póstmála á þessu ári, en það er sala sjálfrar kórónu Póstsins, ef svo má að orði komast, pósthússins í Austurstræti. Ég hef engan frímerkjasafnara hitt, sem undrar ekki þá skammsýni póstyfirvalda að reyna ekki að halda þeirri byggingu innan sinna vébanda. Satt bezt að segja, er ég hissa á því, að samgönguráðherra, sem er æðsti maður póstmála, skuli ekki hafa tekið í taumana og komið í veg fyrir þessi mistök stjórnar Íslandspósts hf. Sala þessi á auðvitað að færa Póstinum einhverjar krónur í kassann. Þess er hins vegar ekki gætt, að hér á í hlut eign, sem Pósturinn og póstmálayfirvöld hefðu átt að vera hreykin af og hefðu auðveldlega geta nýtt í þágu sína og íslenzkra frímerkjasamtaka um ókomin ár. Nei, þeir, sem hér hafa ráðið ferð, virðast ekki hafa hugsað þetta mál til enda, svo mikil er skammsýnin.

Pósthúsið var reist á árunum 1913 til 14 eftir teikningu hins kunna arkitekts Rögnvalds Ólafssonar á horni Austurstrætis og Pósthússtrætis og af mikilli framsýni Það eitt hefði verið ærin ástæða til þess að varðveita þessa byggingu áfram í höndum Póstsins. Þar hefði áreiðanlega verið hægt að koma Frímerkjasölunni fyrir í stað þess að flæma hana suður með sjó. Þá hefði ekki þurft að flytja starfsfólk hennar á hverjum degi til Keflavíkur og þannig hefði um leið mátt losna við töluverðan kostnað og óþægindi fyrir starfsfólkið, að ég tali ekki um viðskiptavinina. Í gamla pósthúsinu hefði hún líka verið í alfaraleið frímerkjasafnara og annarra viðskiptavina. Eins hefðu vafalaust erlendir ferðamenn, sem væru frímerkjasafnarar, lagt leið sína þangað. Raunar mun Pósturinn hafa tekið á leigu einhvern hluta af fyrstu hæð undir útibú frá Frímerkjasölunni í Keflavík. En persónuleg kynni við sjálfa Frímerkjasöluna og starfsmenn hennar, eins og gumað var af, þegar hún var sett á fót á Vesturgötunni, koma aldrei að vera hin sömu og forstjórinn lofaði á sínum tíma.

Þá má ekki gleyma því, að þar hefði mátt koma póstminjasafni fyrir, svo sem póstyfirvöld á öðrum Norðurlöndum hafa fyrir löngu komið á fót. Má hér sem dæmi minna á póstminjasafn sænsku póststjórnarinnar í " Gamla stan", það er í elzta hluta Stokkhólms. Segja má, að pósthúsið okkar hefði sómt sér vel í gamla bæjarhluta Reykjavíkur. Þar hefði verið ákjósanlegur staður fyrir frímerkjasöfn póstsins. Má þar t.d. minna á Hans Hals-safnið, eina safn íslenzkra frímerkja, sem póstyfirvöld eiga. Það er að vísu komið á öruggan stað í Þjóðskjalasafni Íslands, en aftur á móti yrði auðveldara fyrir frímerkjasafnara, jafnt íslenzka sem erlenda, að skoða safnið í Pósthúsinu og eins fyrir allan almenning.

Ekki má svo gleyma því, að Póstur og sími eða e.t.v. réttara að segja póstyfirvöld okkar hafa allt frá um 1920, þegar öll yfirráð póstmála Íslendinga færðust inn í landið frá Dönum, annazt öll samskipti við Alþjóðapóstsambandið (U.P.U.) í Bern í Sviss. Í samræmi við það fengu póstyfirvöld okkar, að því er ég bezt veit, þrjú eintök af hverri frímerkjaútgáfu, sem aðrar póststjórnir innan sambandsins stóðu að. Þar hlýtur að vera samankomið mikið og merkilegt safn, sem fáir hafa augum litið og ég veit ekki hvar er niður komið þessa stundina. Þess konar safn hef ég séð í póstminjasafninu í Stokkhólmi. Að sjálfsögðu eiga póstyfirvöld okkar að koma slíku safni upp í sýningarhæft horf fyrir alla áhugamenn um frímerki. Þá hefði það vitaskuld sómt sér vel í gamla Pósthúsinu. En framsýnin virðist því miður ekki mikil hjá þeim, sem stýra póstmálum okkar þessi árin, á því sögulega hlutverki, sem varðar póstsögu Íslands.

Jón Aðalsteinn Jónsson