6. maí 2004 | Myndlist | 917 orð | 3 myndir

MYNDLIST - Listasafn Reykjavíkur - Kjarvalsstaðir

Spænsk fyndni, íslensk alvara

VESTURSALUR - SJÖ LISTAMENN FRÁ BARSELÓNA GANGUR - ERLA ÞÓRARINSDÓTTIR

Daniel Chust Peters beinir upptökuvél á litla gull-eftirgerð af vinnustofu sinni og varpar myndinni á vegg.
Daniel Chust Peters beinir upptökuvél á litla gull-eftirgerð af vinnustofu sinni og varpar myndinni á vegg.
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Safnið er opið alla daga frá 10-17. Sýningunum lýkur 9. maí.
BARSELÓNA skipar veigamikinn sess í þróun nútímalistar, skartar t.d. listamönnum eins og Salvador Dali, Juan Miro, Antoni Tápíes og Pablo Picasso sem m.a. hélt sína fyrstu sýningu þar árið 1900. Er óhætt að segja borgina einhverja þá mikilvægustu fyrir myndlistina í upphafi módernismans, þá auðvitað á eftir París. Spánn var hlutlaus í fyrri heimsstyrjöldinni og sóttu margir listamenn því hæli í Barselóna, Má þar nefna Francis Picabia sem kynnti Dada-stefnuna fyrir borgarbúum og gaf þar út Dada-tímaritið 391. Hefð hefur svo skapast hjá listamönnum borgarinnar fyrir hugmyndalegri nálgun við listina sem margir vilja meina að sé helsti styrkur katalónskra listamanna í dag.

David G. Torres er einmitt þeirrar skoðunar en hann er sýningarstjóri á yfirstandandi sýningu sjö listamanna frá Barselóna í vestursal Kjarvalstaða - Listasafns Reykjavíkur. Með sýningunni leitast hann við að skilgreina samband á milli listar og hugsunar og velur þar með listamenn sem á ólíkan hátt sækja í arf hugmyndalistar eða konseptlistar. Listamennirnir sjö heita Martí Anson, Ignasi Aballí, Carles Congost, Antonio Ortega, Mabel Palacín, Daniel Chust Peters og Tere Recarens og hafa þau verið að skapa sér nafn í heimalandi sínu og víðar.

Sýningin ber heitið "Litið lengra - Horft í gegn" og kemur hingað sem skiptisýning. Í hennar stað sendi Listasafn Reykjavíkur sýningu á verkum nokkurra íslenskra listamanna til La Capella í Barselóna.

Skondin skiptisýning

Gamansemi er ríkjandi á sýningunni. Leiktími Martí Ansons er t.d. þrælskoplegt myndband um hversdagsleikann í anda gamalla farsa eða Warner Bros teiknimynda, skjámynd Daniels Chust Peters af lítilli eftirmynd af vinnustofu sinni kitlar mig einnig í magann og jafnvel "mistök" Ignasis Abullís eru á sinn hátt skondin útfærsla á mínimal-konseptlist síðustu aldar. Helst er það þó söngleikur Carles Congost sem mér finnst hitta í mark. Þetta er stuttur heimatilbúinn söngleikur í "80´s" stíl sem fjallar um ungan og efnilegan knattspyrnumann sem er ginntur af listagyðjunum og gerist vídeólistamaður, vinum sínum og vandamönnum til mikillar niðurlægingar. Congost er þarna að hnýta í spænsku þjóðarsálina en knattspyrna er gríðarlega mikilvæg þar í landi og þá sérstaklega í Barselóna. Congost spilar líka vel á söngleikjaformið með tilheyrandi óperu-innslagi í anda Rogers/Kern og Hammerstein, s.s. South Pacific eða Show Boat, þegar hinn þjáði vinnumaður, ýmist bassi eða mezzosópran, tekur blúsinn sinn. Í söngleik Congost er það andi hins þjáða og goðsagnakennda listamanns sem fussar yfir tískubylgju vídeólistar og minnist dagana þegar hann drap dýr til að búa sér til striga, malaði litaduft úr villtum blómum og át skít til að seðja hungrið.

Í heildina er þetta forvitnileg og skemmtileg sýning þótt ekki sé um stórviðburð að ræða. Þykir mér því merkilegt miðað við þá umræðu sem hér hefur verið um nauðsyn þess að hafa alþjóðlegar sýningar á Íslandi til að fá réttan samanburð á íslenska samtímalist, að sýningin virðist gersamlega hverfa í sýningarflóru Reykjavíkur. Algert áhugaleysi er um hana, meira að segja af hálfu aðstandenda Listasafns Reykjavíkur, að mér sýnist, en ekkert er gert til að kynna eða auglýsa sýninguna né listamennina annars staðar en á heimasíðu listasafnsins. Mætti því halda að hér sé ómerkileg skiptisýning á ferð sem safnið tók við til að geta sent íslenska listamenn til Spánar. Kannski er það líka viðhorfið sem ríkir. En raunin er samt önnur. Hér er verið að bjóða upp á ágætt sýnishorn af því sem ungir listamenn eru að fást við sunnan hafs. Carles Congost, sem dæmi, er myndlistarmaður og poppari og má líkja stöðu hans í spænskum listheimi við stöðu Egils Sæbjörnssonar í þeim íslenska, nema að Spánverjar eru jú 48 milljónum fleiri en Íslendingar.

Frá hinu holdlega til hins guðdómlega

Á ganginum á Kjarvalstöðum sýnir Erla Þórarinsdóttir 8 málverk undir heitinu "Corpus lucis sensitivus" eða "Hinn ljósnæmi líkami". Fæst Erla við málverkið sem áþreifanlegan líkama í sjálfu sér, sem var algengt viðhorf til málverka í upphafi abstrakt expressjónismans um og eftir síðari heimsstyrjöldina. Verkin eru unnin með línolíu, litadufti og silfri. Hefur efnablöndunin ásamt birtu sólar þau áhrif að silfrið gulnar og tekur að líkjast gulli. Að þessu leyti er Erla komin á svið gullgerðarlistar (alchemy) sem voru vinsæl vísindi á tímum endurreisnarinnar. Var þá gull álitið guðdómlegt efni og vildu gullgerðarlistamenn eða alkemistar breyta ódýrum málmum í gull og færa þannig óhreint efni á æðra stig. Erla breytir auðvitað ekki línoliu, litadufti og silfri í gull. Eðli þessara efna helst óbreytt í myndunum, en myndlíkingin og samhengið breytir merkingu þeirra og upplifun okkar á þeim. Að þessu leyti færir listakonan efnið á annað stig, hvort sem menn vilja svo kalla það æðra eða ekki.

Hvað málverkin varðar er hver mynd sjálfstætt verk en saman skapa þær samtal á milli hins dýrslega og hins guðdómlega sem gefur sýningunni aukið gildi. Hafði ég talsverða ánægju af að lesa í og túlka táknmyndirnar sem Erla notar til að skapa þetta samtal. Í fyrsta málverkinu í myndröðinni notast listakonan við blóðrauðan lekandi lit og horn sem er táknmynd Díonýsíusar eða hins dýrslega og holdlega. Síðasta málverkið í röðinni er í tærum litum með auga á miðjum fletinum sem væntanlega táknar hinn alsjáandi guð eða hreina vitund. Þar á milli á sér svo stað ferli frá hinu dýrslega til hins guðdómlega, sem t.d. birtist í táknmyndum eins og valentínusarhjarta (táknmynd ástar manns og konu), klukkuformi (sem merkir guðdómlegan eða tæran hljóm sem fælir frá hið díonýsíska) og englavængjum, en englar eru guðdómlegar verur sem samkvæmt gamla testamentinu missa vængi sína og guðdómleika ef þeir hafa mök við jarðneskar konur.

Þetta er semsagt vel hugsuð sýning hjá Erlu og fer nú hver að verða síðastur að sjá hana, eins og sýningu Börsunganna, en báðum sýningunum lýkur á sunnudaginn kemur.

Jón B. K. Ransu

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.