StrÝ­ vir­ist skolli­ ß vÝ­a milli skrßaskiptenda og samtaka e­a fyrirtŠkja sem hafa tekjur sÝnar af hugverkum annarra. Mß ■ar nefna umfangsmikla herfer­ gegn upph÷lurum vÝ­a um l÷nd og lÝklegt a­ h˙n teygi sig hinga­ til lands. Ekki eru ■ˇ allir ˙tgefendur har­ir andstŠ­ingar skrßaskiptabyltingarinnar. Ůa­ sanna­ist fyrr Ý ■essum mßnu­i er frÚttir bßrust af ■vÝ a­ kanadÝska ˙tgßfufyrirtŠki­ Nettwerk Štla­i a­ grei­a allan l÷gfrŠ­ikostna­ fj÷lskyldu sem Samband pl÷tu˙tgefenda Ý BandarÝkjunum (RIAA) kŠr­i fyrir a­ dreifa tˇnlist me­ skrßaskiptaforritum.

Hi­ merkilega er a­ Nettwerk er stŠrsta tˇnlistar˙tgßfufyrirtŠki Kanada en tekur ■ˇ afst÷­u gegn ■vÝ a­ RIAA kŠri ■ß notendur sem hala upp tˇnlist me­ ˇl÷gmŠtum hŠtti. Me­al ■eirra listamanna sem heyra undir Nettwerk eru Avril Lavigne, Barenaked Ladies, Dido, Sum 41 og Sarah McLachlan. ┌tgßfufyrirtŠki­ drˇst inn Ý ßt÷kin eftir a­ 15 ßra g÷mul st˙lka haf­i sett sig Ý samband vi­ rapparann MC Lars, sem er skjˇlstŠ­ingur Nettwerk, vegna ■ess a­ RIAA kŠr­i fj÷lskyldu st˙lkunnar fyrir ■ann gj÷rning hennar a­ hala ni­ur 600 l÷gum ß fj÷lskyldut÷lvuna og kraf­ist 6000 dollara Ý ska­abŠtur. FramkvŠmdastjˇri Nettwerk, Terry McBride, telur ■a­ nefnilega ekki lausn ß vandamßlinu, heldur vandamßl Ý sjßlfu sÚr, a­ kŠra tˇnlistarunnendur me­ ■essum hŠtti.

RIAA lag­i fram 751 kŠru gegn notendum skrßaskiptaforrita Ý desember sl. Af ÷­rum stˇrum ˙tgßfufyrirtŠkjum sem hyggjast fylgja ■rˇuninni Ý sta­ ■ess a­ synda ß mˇti straumnum er Warner Brothers sem er a­ sko­a ■ann kost a­ selja bݡmyndir og sjˇnvarps■Štti ß netinu Ý Ůřskalandi, AusturrÝki og Sviss me­ skrßaskiptaa­fer­ og undir nafninu In2Movies. S˙ krafa vex sÝfellt um a­ neytendur stjˇrni sinni neyslu ß af■reyingu og listum, geti nß­ Ý ■a­ efni sem ■eim ■ykir ßhugavert ß ■eim tÝma sem ■eim hentar.

═slenskir netverjar vir­ast einnig gera slÝkar kr÷fur og rakst bla­ama­ur ß blogg eins slÝks um ni­urhal ß sjˇnvarpsefni sem fÚkk grÝ­armikinn hljˇmgrunn ef marka mß fj÷lda athugasemda. ═ blogginu segir m.a. um umfj÷llun frÚttaskřringa■ßttarins Kompßss um ni­urhal ß sjˇnvarpsefni: "╔g ey­i n˙ ■egar umtalsver­um fjßrhŠ­um ß mßnu­i Ý sjˇnvarp. ╔g borga 4.300 krˇnur fyrir ßskrift a­ Sřn ■ar sem Úg horfi ß Meistaradeildina, NBA og Barcelona Ý spŠnska boltanum. Og Úg borga um 2.000 krˇnur ß mßnu­i fyrir enska boltann. Ůetta gera samtals 6.300 krˇnur ß mßnu­i. Ůegar Úg bjˇ Ý BandarÝkjunum borga­i Úg 1.400 krˇnur fyrir um 60 st÷­var, sem innihÚldu allt besta efni­, sem framleitt er Ý heiminum, fyrir utan ■a­ sem HBO břr til. Ef Úg vildi hafa a­gang a­ sama efninu og Úg haf­i fyrir 1.400 krˇnur Ý BandarÝkjunum ■yrfti Úg a­ borga um 9.500 krˇnur ß ═slandi (ßskrift a­ Sřn, St÷­ 2 og Enska Boltanum og au­vita­ afnotagjald af R┌V, sem Úg tek ekki me­)."

Ůarna er komi­ a­ mikilvŠgu atri­i ■eirra sem verja ni­urhal, ■.e. ver­lag og a­ geta ekki horft ß eina ■ßttar÷­ ßn ■ess a­ kaupa a­gang a­ heilli st÷­. Allt ber ■etta tŠknibyltingu vitni, a­ ungir neytendur vilji auki­ valfrelsi og m÷guleika og ß lŠgra ver­i. Undir ■etta tekur forma­ur fÚlagsins Netfrelsis, Eva Logadˇttir.

Netfrelsi er fÚlag ßhugamanna um frelsi ß netinu innan si­fer­ismarka og ■rˇun ■ess. Eva segir skor­urnar hafa veri­ ■rengri ß­ur me­ a­ deila efni en n˙ er me­ hugb˙na­i eins og BitTorrent, sem sŠkir skrßr Ý litlum b˙tum vÝ­a a­. "Fˇlk hefur alltaf m÷guleikann ß ■vÝ a­ deila ekki skrßm og ■a­ er veri­ a­ breyta l÷gum mj÷g vÝ­a um ■a­ hvort ■a­ sÚ l÷glegt e­a ekki a­ hala upp e­a ni­ur. Ef ■˙ fer­ ß sÝ­ur eins og warez-sÝ­ur ■ß getur­u hala­ ni­ur eins og ■ig lystir ßn ■ess a­ deila me­ ÷­rum. ŮŠr eru sjßlfsagt eldri en anna­ skrßaskiptaumhverfi," segir Eva. ┴ warez-sÝ­um sÚ hŠgt a­ nß Ý eins miki­ efni og fˇlk vill, ■ar hafi h÷fundarrÚttarv÷r­u efni veri­ dreift ˇl÷glega eins og tˇnlist, bݡmyndum, forritum og verri fylgifiskum netsins eins og klßmi og vÝrusum. "Ůa­ er hŠgt a­ fara inn ß mi­lŠg svŠ­i ■ar sem miki­ efni hefur veri­ sett inn og hla­a ni­ur en yfirleitt er ■etta n˙ va­andi Ý "spyware" og ÷­ru sem ■˙ vilt ekki fß Ý t÷lvuna." Eva segir BitTorrent virka ■annig a­ ■˙ hla­ir ni­ur skrß en sÚrt um lei­ a­ hla­a henni upp, ■.e. a­ deila henni. HŠgt sÚ ■ˇ a­ aftengjast um lei­ og ma­ur er kominn me­ skrßna alla.

"Ůa­ er alltaf veri­ a­ tala um hva­ dreifingarfyrirtŠki tapi ß ni­urhali en ■egar fari­ er yfir s÷lut÷lur ■ß sřna ■Šr ■etta ekki. Ůa­ er misjafnt hvern ■˙ talar vi­ en margir tˇnlistarmenn segjast hafa kynnt sig me­ ■vÝ a­ setja tˇnlist sÝna ß neti­, ■a­ sÚ ■eirra kynningartŠki. Ůa­ er au­vita­ b˙i­ a­ setja upphali ■rengri skor­ur en ■a­ er ekkert tala­ um hvernig eigi a­ koma til mˇts vi­ tˇnlistar- og kvikmyndaßhugamenn, gera ■eim kleift a­ njˇta efnisins me­ ˇdřrari hŠtti ß netinu," segir Eva.

Efni ver­i gert a­gengilegt Ý miklum gŠ­um og ß hagstŠ­u ver­i ß netinu

Eva segist persˇnulega vilja sjß deiluna milli netfrelsismanna og hagsmunaa­ila h÷funda leysta me­ ■vÝ a­ allt efni ver­i a­gengilegt ß netinu Ý miklum gŠ­um, anna­ hvort me­ ■vÝ a­ efni­ streymi til fˇlks (sent Ý rauntÝma svipa­ og ■egar hlusta­ er ß ˙tvarp ß netinu) e­a a­ ■a­ hali ■vÝ ni­ur og ■ß ß skaplegu ver­i. "Vi­ vŠrum ■ß a­ tala um gˇ­ar sÝ­ur me­ stˇru safni af tˇnlist. A­ borga 100 kr. fyrir lag, eins og ß tˇnlist.is, sem er ekki einu sinni Ý almennilegum gŠ­um, er bara ˙t Ý h÷tt. Ůa­ er misjafnt hva­ ■˙ mßtt gera vi­ ■au og ■etta er hßtt ver­ ef ■˙ ßtt svo eftir a­ brenna ■etta ß disk. Tˇnlistarma­urinn er lÝka a­ fß lÝti­ Ý sinn vasa fyrir ■etta. Ůetta skilar sÚr ekkert til listamannsins sjßlfs. Ef ■etta vŠri hßgŠ­a, ˇdřrara og a­gengilegt ■ß er pott■Útt a­ mikil breyting yr­i ß ni­urhali," segir Eva. Hva­ var­ar ADSL-ßskrift ■ß kostar h˙n skildinginn og segir Eva a­ ■a­ hafi sitt a­ segja. ═slendingar sÚu fljˇtir til a­ nřta sÚr tŠknina en af■reying hÚr ß landi sÚ ˇskaplega dřr. "Hvort sem ma­ur er a­ fara Ý bݡ, kaupa tˇnlist e­a DVD-disk, ■etta er allt mj÷g dřrt. Svo borgar ma­ur ■a­ sama fyrir a­ fara ß kvikmynd sem hefur veri­ Ý sřningu Ý marga mßnu­i, tˇnlist er afskaplega dřr ˙t ˙r b˙­ og vi­ vitum a­ listama­urinn fŠr lÝtinn hlut af ßgˇ­a af disknum. Ůetta snřst um a­ mikill vill meira, ■.e. dreifingarrisarnir, og Úg held a­ ■a­ sÚ engin sam˙­ fyrir ■eim Ý ■jˇ­fÚlaginu. ╔g er hrŠdd um a­ ■etta sn˙ist um ■a­, hvort sem ni­urhal er l÷glegt e­a ekki," segir Eva. H˙n segir kŠruna ß hendur m÷nnunum ellefu, sem kŠr­ir voru fyrir upphal ßri­ 2004, ekki st÷­va fˇlk Ý a­ hala ni­ur. FÚlagi­ Netfrelsi hvetji til almenns si­fer­is jafnt ß netinu sem og Ý ■jˇ­fÚlaginu, en ■a­ brjˇti svo margir ß h÷fundarrÚtti og lÝklega hafi allir gert ■a­ e-n tÝma, t.d. teki­ upp ß hljˇ­snŠldu efni ˙r ˙tvarpinu. "╔g myndi vilja hafa sjˇnvarpi­ ■annig, t.d., a­ Úg gŠti vali­ mÝna dagskrß. M÷rgum finnst sjˇnvarp me­ skipulag­ri dagskrß eins og ■a­ er Ý dag ekki henta sÚr, ■ˇ Skjßrinn sÚ a­ reyna a­ hasla sÚr v÷ll ■ar."

Eva segir h˙sleit l÷greglunnar hjß m÷nnunum ellefu, hausti­ 2004, hafa veri­ ■annig a­ allt t÷lvuefni var ■ar teki­, m.a.s. t÷lvudiskar me­ einkaljˇsmyndum og -efni. Ůegar kŠran var l÷g­ fram hafi lagabreytingin ekki veri­ komin Ý gegn, ■.e. a­ dreifing h÷fundarrÚttarvarins efnis ß netinu vŠri ˇl÷glegt. Gaman vŠri a­ heyra hva­ vŠri a­ gerast Ý ■eirri rannsˇkn, en h˙n st÷­vi ekki ni­urhal netverja.

Til baka ß upphafssÝ­u