fim. 25. nóv. 2021 19:22
Gos ķ Grķmsvötnum. Mynd śr safni.
Meiri žensla og meiri žrżstingur en sķšast

Virkasta eldstöš Ķslands, Grķmsvötn, hefur veriš komin aš žvķ aš gjósa ķ aš minnsta kosti įr eša tvö. Hlaup viršist hafiš śr vötnunum og til eru mörg dęmi um aš gos fylgi ķ kjölfar slķkra hlaupa. Hvort tveggja žrżstingur aš ofan og žensla aš nešan męlast meiri en fyrir sķšasta eldgos, įriš 2011, sem žó var óvenju öflugt.

Ķ raun er ašeins vitaš um tvö įlķka stór eldgos ķ sjįlfum Grķmsvötnum į undanförnum 400 įrum. Til samanburšar gżs žar į um tķu įra fresti aš mešaltali.

Uršu žau gos įrin 1619 og 1873.

Kvikusöfnun ķ eldstöšinni virtist žegar ķ fyrra hafa nįš sama marki og fyrir kröftuga eldgosiš įriš 2011, ef miš er tekiš af ženslumęlingum ķ Grķmsfjalli. Sķšan žį hefur fjalliš žanist meira śt.

Žegar hlaup veršur śr vötnunum hverfur um leiš mikiš farg af kvikuhólfinu. Žrżstingurinn aš ofanveršu léttist og aušveldar kvikunni undir nišri leiš upp į yfirboršiš, ef hśn er į annaš borš til stašar og eldstöšin aš öšru leyti komin aš žvķ aš gjósa.

https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/09/15/grimsvotn_tilbuin_ad_gjosa/

 

Frį nokkrum dögum til sjö mįnaša

Žess ber aš geta aš jökulhlaup śr Grķmsvötnum geta stašiš yfir ķ nokkra daga og jafnvel nokkrar vikur įšur en eldgos hefst.

Aš žessu sinni er žó bśist viš žvķ aš hlaupiš nįi hįmarki ķ nęstu viku, eša į einhverjum tķmapunkti frį mįnudegi og fram į föstudag.

Eldgos ķ eldstöšinni hafa veriš talin geta varaš frį nokkrum dögum til sjö mįnaša. Sķšasta gos, sem var mjög kröftugt, varši ķ ašeins sjö daga. Žaš fylgdi ekki jökulhlaupi.

Sś var aftur į móti raunin įriš 2004. Hafši hlaup žį stašiš yfir ķ nokkra daga.

 

Virkasta eldstöš Ķslands

Grķmsvötn eru eins og įšur sagši virkasta eldstöš Ķslands. Vitaš er til fleiri en sextķu eldgosa ķ og viš eldstöšina frį žvķ um įriš 1200. Jafnframt eru žau eitt öflugasta jaršhitasvęši landsins.

Stöšuvatn er ķ öskju Grķmsvatna undir jöklinum. Žaš endurnżjast stöšugt vegna jaršhitans og eldgosa.

Bręšsluvatn safnast žar fyrir, žar til žaš sprettur fram ķ jökulhlaupum eins og nś er vęnst ķ Gķgjukvķsl sušur af Skeišarįrjökli.

Til eru margar heimildir um hlaup sem žessi og nį žęr aldir aftur ķ tķmann.

 

Žensla aš nešan og žrżstingur aš ofan

Įšur hefur mbl.is fjallaš um žį stašreynd aš vatnshęšin ķ Grķmsvötnum er mun meiri en veriš hefur fyrir sķšustu hlaup sem runniš hafa frį eldstöšinni.

Raunar hefur hśn ekki veriš meiri sķšan fyrir Gjįlpargosiš svonefnda įriš 1996. Žrżstingurinn į eldstöšina aš ofanveršu hefur žvķ ekki veriš meiri um langt skeiš.

Į sama tķma er žensla eldstöšvarinnar komin umfram žensluna fyrir sķšasta gos, en hśn nįši žvķ marki į sķšasta įri. Af žeirri įstęšu var litakóši fyr­ir flug­um­ferš yfir eld­stöšinni fęršur yfir ķ gult ķ lok sept­em­ber ķ fyrra. 

Sķšan žį hefur hvort tveggja einungis aukist, ženslan aš nešan og fargiš aš ofan. Og nś er fargiš aš renna į brott.

https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/11/25/vatnshaedin_miklu_meiri_en_fyrir_sidustu_hlaup/

til baka