mįn. 3. okt. 2022 09:09
Pétur Hafsteinn Pįlsson, framkvęmdastjóri Vķsis hf. ķ Grindavķk, spyr hvaš žaš sé félagslegt viš aš auka hlut strandveiša ef žaš hefur ķ för meš sér uppsagnir hjį śtgeršum meš aflamark.
Hętt aš fela af hvaša sjómönnum vinnan er tekin

„Nś boša žingmenn VG 50% aukningu į umręddum tilfęrslum til sumarstarfanna į strandveišinni. Ég virši žaš viš žessa žingmenn aš nś er ekki, eins og įšur var gert, veriš aš fela žaš af hvaša sjómönnum vinnan er tekin og til hverra hśn er fęrš. Žaš mun skerpa alla umręšu um mįliš,“ segir Pétur Hafsteinn Pįlsson, framkvęmdastjóri Vķsis hf., ķ ašsendri grein ķ Morgunblašinu ķ dag.

Vķsar hann til žingsįlyktunartillögu fimm žingmanna Vinstrihreyfingarinnar – gręns frambošs (VG) um aš auka žaš sem žeir kalla „félagslegan hluta fiskveišistjórnunarkerfisins“,svokallašan atvinnu- og byggšakvóta, śr 5,3% af öllum śtgefnum aflaheimildum ķ 8,3%. Segja žingmennirnir ašgeršina sérstaklega til žess fallna aš auka heimildir sem rįšstafašar eru strandveišum.

 

Pétur vekur athygli į aš umrędd krafa um tilfęrslu aflaheimilda til strandveiša komi samhliša mikils nišurskuršar ķ leyfilegum hįmarksafla ķ žorski. „Į sķšustu žremur įrum hefur veiši hlutastarfanna ķ strandveišikerfinu aukist į mešan 25% nišurskuršur hefur veriš hjį öšrum. Žeim nišurskurši hefur veriš mętt meš uppsögnum og löngum frķum.“

Žį hafi sagan sżnt aš „žvķ meira sem stjórnvöld taka til félagslegra žįtta žvķ fleiri stašir verša ķ žörf fyrir félagsleg śrręši og flokkast sem brothęttar byggšir. Ef žessari stefnu veršur fylgt mun uppgangur strandveišanna og uppsagnir hjį hinum halda įfram aš haldast ķ hendur, sem hlżtur aš kalla į žį spurningu hvaš sé „félagslegt“ viš žaš,“ veltir Pétur fyrir sér.

Grein Péturs Hafsteins ķ heild sinni:

Uppgangur og uppsagnir ķ brothęttum byggšum

Eftir aš erlend veišiskip yfirgįfu Ķslandsmiš um 1970 hófu stjórnvöld mikla atvinnuuppbyggingu į landsbyggšinni meš lįnveitingum til togarakaupa. Keyptur var skuttogari ķ hverja höfn ķ žvķ augnamiši aš stórauka afla Ķslendinga. Aldrei ķ sögunni hefur hęrra hlutfall ķbśa landsins bśiš ķ sjįvarbyggšum en įrin žar į eftir. 15 įrum seinna voru fiskimišin žurrausin og fyrirtękin öll komin į vonarvöl vegna ofveiši. Allar sjįvarbyggšir Ķslands uršu aš brothęttum byggšum. Žį var gripiš til stęrstu og įrangursrķkustu efnahagsašgeršar sögunnar, kvótakerfisins, sem byggšist į takmörkunum og nišurskurši į veišum sem skyldi įkvaršast af vķsindalegum nišurstöšum. Aflamark ķ žorski var skoriš nišur um 50% og illa stödd fyrirtęki fengu žaš hlutverk aš byggja upp sinn eigin efnahag og fiskistofnana aš nżju. Žaš verkefni tók 20 įr og um žį barįttu hefur mikiš veriš rętt og ritaš og sitt hefur sżnst hverjum um ašferšir og įrangur.

Į sama tķma og fyrirtękin böršust fyrir tilveru sinni ķ 50% nišurskurši bęttu stjórnvöld ķ vandann meš stórtękum tilfęrslum į veišiheimildum til nżrra ašila og unnu žar meš gegn eigin markmišum. Žaš var gert meš ógrynni lķtilla ašgerša sem allar byggšust į veišum umfram rįšleggingar og rökstutt meš žvķ aš „ekki vęri neitt af neinum tekiš“. Aš sjįlfsögšu var žaš ekki žannig og žegar 50 žśsund tonn höfšu veriš fęrš į milli ašila ķ nżjum kerfum var žvķ hętt og lķna dregin viš 5,3% pottinn sem stjórnvöld myndu fį til félagslegra bjargrįša. En hér var skašinn skešur. Mun fleiri fyrirtęki og einstaklingar höfšu lagt upp laupana en efni stóšu til vegna tilfęrslna veišiheimilda til višbótar viš naušsynlegan nišurskurš til aš byggja upp fiskistofnana. Af žessum įstęšum voru fęrri sjįvarplįss sem komust undan žvķ aš teljast brothętt.

Sķšan žį hafa fyrirtękin treyst į žį nišurstöšu aš stjórnvöldum nęgši 5,3% aflaheimilda og byggt upp sķna starfsemi meš žeim heimildum sem žau höfšu. Uppbygging meš öruggum heilsįrsstörfum, tęknivęšingu, fjįrfestingu ķ betri skipum, hįmörkun aflaveršmętis og markašsstarfi sem tryggir afhendingu afurša allt įriš. Umręšan hętti aš snśast um bjargrįš og fór aš snśast um hlut rķkisins ķ įrangrinum. Žeim įrangri var nįš meš sameiningum, kvótakaupum, fjįrfestingum og annarri ašlögun sem fęstar voru įtakalausar og flestar umdeildar.

En nś slęr aftur ķ bakseglin. Enn į nż er komin krafa um nżjar tilfęrslur til nżrra ašila samhliša miklum nišurskurši heildarveiši ķ žorski. Į sķšustu žremur įrum hefur veiši hlutastarfanna ķ strandveišikerfinu aukist į mešan 25% nišurskuršur hefur veriš hjį öšrum. Žeim nišurskurši hefur veriš mętt meš uppsögnum og löngum frķum.

Nś boša žingmenn VG 50% aukningu į umręddum tilfęrslum til sumarstarfanna į strandveišinni. Ég virši žaš viš žessa žingmenn aš nś er ekki, eins og įšur var gert, veriš aš fela žaš af hvaša sjómönnum vinnan er tekin og til hverra hśn er fęrš. Žaš mun skerpa alla umręšu um mįliš.

Sagan kennir okkur aš žvķ meira sem stjórnvöld taka til félagslegra žįtta žvķ fleiri stašir verša ķ žörf fyrir félagsleg śrręši og flokkast sem brothęttar byggšir. Ef žessari stefnu veršur fylgt mun uppgangur strandveišanna og uppsagnir hjį hinum halda įfram aš haldast ķ hendur, sem hlżtur aš kalla į žį spurningu hvaš sé „félagslegt“ viš žaš.

Pétur Hafsteinn Pįlsson

Höfundur er framkvęmdastjóri Vķsis hf. ķ Grindavķk.

til baka