Fjármál eru engin geimvísindi

Áslaug Pálsdóttir.
Áslaug Pálsdóttir. mbl.is/Árni Sæberg

Að vera læs á flókna fjármálaútreikninga er ekki forsenda þess að geta haldið utan um eigin buddu og sett sér markmið í fjármálum. Markmið Stofnunar um fjármálalæsi er að hvetja almenning til að ná betri tökum á eigin fjármálum og tryggja þannig fjárhagslegan stöðugleika í lífi sínu og fjölskyldna sinna.

Breki Karlsson, forstöðumaður stofnunarinnar, segir að fjármálalæsi sé engin geimvísindi heldur almenn skynsemi. Breki og Áslaug Pálsdóttir, starfsmaður stofnunarinnar, munu skrifa pistla tengda fjármálum heimilanna í Sunnudagsblað Morgunblaðsins.

Breki segir að persónuleg reynsla sín hafi vakið áhuga á því að auka læsi almennings á fjármál. „Það sem kveikti í mér á sínum tíma var persónuleg reynsla, þ.e.a.s. ég hafði ábyrgst skuldabréf sem féll á mig af fullum þunga og ég var í mörg ár að klára að borga af. Ég hugsaði með mér að ég hafði aldrei lært neitt um þetta í skóla, vissi allt um Snorra Sturluson og hvernig hann lifði og dó, en ekkert um hvernig ætti að haga fjármálum heimilisins í dag.“

Hann segist drifinn áfram af þeirri vissu að heimurinn verði örlítið betri eftir því sem fleiri verði læsir á eigin fjármál. Breki segir mikilvægt að flækja ekki hlutina heldur halda sig við einfaldar reglur til að taka fjármál heimilisins traustum tökum:

Borgar menntun sig?

Foreldrar eru gjarnir á að segja börnum sínum að menntun borgi sig, en gerir hún það raunverulega? Menntun fylgir mikill kostnaður, t.d. skráningargjöld og bókakaup, svo þarf auðvitað að framfleyta sér meðan á námi stendur. Til að ráða við kostnað sem náminu fylgir neyðast margir til að taka námslán sem seinna meir þarf að greiða með tilheyrandi kostnaði.

Spurningin er því – borgar það sig að fara í nám?

Samkvæmt tölum frá Hagstofu Íslands eru laun þeirra sem lokið hafa háskólaprófi síður undir lágtekjumörkum en laun þeirra sem einungis hafa lokið grunn- eða framhaldsskólaprófi. Árið 2011 voru 4% háskólamenntaðra með laun undir lágtekjumörkum en 8,2% þeirra sem lokið höfðu framhaldsskólaprófi. Tölurnar sýna líka að atvinnuleysi er minna á meðal háskólamenntaðra, árið 2011 voru 5,2% háskólamenntaðra atvinnulaus, 5,6% þeirra sem klárað höfðu starfs- eða framhaldsskólamenntun en atvinnuleysi var 14,6% á meðal grunnskólamenntaðra.

Tökum dæmi um störf sem krefjast oftast menntunar: Samkvæmt launakönnun VR eru meðallaun stjórnenda og sérfræðinga 564.000 krónur á mánuði. Ef miðað er við þessar tekjur og 4,5 milljóna króna námslán er árleg afborgun námslána 253.800 krónur í 20 ár. Að þessum forsendum gefnum þarf menntun að hækka mánaðarlaun um 21.150 krónur á mánuði til að hún borgi sig. Samkvæmt launakönnun VR frá 2011 eru laun þeirra sem lokið hafa meistara- eða doktorsnámi 64% hærri en laun þeirra sem lokið hafa grunnskólamenntun eða minna.

Séu þessar niðurstöður teknar saman má álykta að aukið nám dragi úr líkum á atvinnuleysi og auki líkur á hærri launum. Ef við bætum svo við gleðinni sem fylgir því að vera í uppbyggilegu námsumhverfi og læra það sem okkur þykir áhugavert er auðvelt að komast að niðurstöðunni: Já, foreldrar þínir hafa rétt fyrir sér: Menntun borgar sig!

Halda bókhald (vita hvaðan maður kemur)
Greina stöðuna (vita hvar maður er)
Gera áætlun (vita hvert maður ætlar að fara)
Eyða ekki meira en maður aflar (sníða sér stakk eftir vexti)
Láta peningana vinna með sér en ekki á móti
Gera ráð fyrir hinu óvænta (eiga varasjóð, greiða fyrir tryggingar, huga að lífinu eftir vinnu o.fl.)
Muna að peningar eru ekki allt (þeir kaupa jú ekki hamingju)

Algeng hönnunarmistök í svefnherberginu

05:52 Þó að fólk geri fátt annað en að sofa í svefnherberginu ætti herbergið ekki að bíða afgangs. Listaverk og fjölbreytt lýsing er meðal þess sem ætti að fá að njóta sín í svefnherberginu líkt og í stofunni. Meira »

Æskan hefur áhrif á hjónalíf fullorðinsára

Í gær, 22:00 Linda Baldvinsdóttir segir að tengsl okkar við foreldra í æsku hafi miklu meiri áhrif á tengsl okkar á fullorðinsárum en við gerum okkur grein fyrir. Meira »

Í gömlum kjól af mömmu 23 árum seinna

Í gær, 19:00 Viktoría krónprinsessa Svíþjóðar mætti í 23 ára gömlum kjól af móður sinni þegar Nóbelsverðlaunahöfum ársins 2018 var fangað í Stokkhólmi. Meira »

Snákurinn sem táknar óendanleikann

Í gær, 16:30 „Við erum söm við okkur að því leyti að heimur táknanna er okkur endalaus innblástur. Að þessu sinni er það Ouroboros, snákurinn sem hringar sig og bítur í skottið á sér, hann byrjar hvorki né endar. Þannig minnir Ouroboros okkur á eilífa hringrás lífs og dauða.“ Meira »

Meghan Markle mætti óvænt og sló í gegn

Í gær, 13:30 Meghan Markle mætti öllum að óvörum á bresku tískuverðlaunin þar sem hún veitti Claire Waight Keller verðlaun. Keller hannaði brúðarkjól hertogaynjunnar fyrr á þessu ári. Meira »

Hjónarúmið í aðalhlutverki í stofunni

Í gær, 10:22 Við Njálsgötu í Reykjavík hefur fjölskylda búið sér fallegt heimili. Hjónaherbergið er inni í stofunni og býr til heillandi heildarmynd. Meira »

Jólagjafir fyrir hana sem munu slá í gegn

í gær Þegar kemur að því að velja jólagjöfina hennar er úr miklu að moða í verslunum borgarinnar um þessar mundir. Jólagjafir hafa alls konar merkingu í huga fólks. Sumir kaupa einungis lúxus um jólin en aðrir vilja vera praktískir. Meira »

Fólk ætti að vakna ekki seinna en sex

í fyrradag Það hljómar eins og hræðileg hugmynd að vakna klukkan sex á morgnana en rannsókn sýnir þó að fólk sem vaknar snemma er hamingjusamara. Meira »

Styrkja Kristínu Sif á erfiðum tímum

í fyrradag Maður Kristínar Sifjar útvarpskonu á K100 féll fyrir eigin hendi fyrr í þessum mánuði. Siggi Gunnars, dagskrárstjóri K100 og spinning-kennari, ætlar að leggja sitt af mörkum ásamt Hafdísi Björgu. Meira »

Pattra mætti með Atlas Aron

í fyrradag Pattra Sriyanonge bloggari og eiginkona Theódórs Elmars Bjarnasonar fótboltamanns lét sig ekki vanta þegar HAF Store bauð í teiti á dögunum til að fagna nýju ilmkerti, VETUR, og úrum. Hún mætti með soninn Atlas Aron sem er alveg að verða tveggja ára. Meira »

Allt að gerast á pósunámskeiði fyrir fitness

í fyrradag Um næstu helgi fer fram mótið Iceland Open og er stór hópur frá Íslandi að fara að taka þátt. Spennan var í hámarki á pósunámskeiði sem fram fór um helgina. Meira »

Hvíta jólatréð lifir enn góðu lífi

í fyrradag Hödd Vilhjálmsdóttir lögfræðingur og almannatengill á afmæli 21. desember og því eru jólin svolítið hennar tími þótt hún vilji ekki kannast við það að vera mesta jólabarn í heimi. Meira »

Friðrik Ómar býr í piparsveinahöll í 101

10.12. Söngvarinn Friðrik Ómar Hjörleifsson skildi fyrr á þessu ári eftir langa sambúð. Hann flutti í hjarta 101 og hefur komið sér vel fyrir. Meira »

Ógeðslega flottir búningar!

9.12. Kvikmyndin Suspiria er fagurfræðilega ein áhugaverðasta kvikmynd síns tíma. Efni þessarar greinar eru búningar kvikmyndarinnar sem munu án efa hafa mikil áhrif á tískuna á komandi misserum. Meira »

Stalst í snyrtivörur Victoriu

9.12. David Beckham viðurkennir í nýju viðtali að hann hafi lengi notað snyrtivörur eiginkonu sinnar. Nú notar hann skrúbba, maska og hinar ýmsu vörur og segir það ekki femnismál meðal karla lengur. Meira »

Mjúk jólateppi eru fullkomin jólagjöf

9.12. Þeir sem eru að leita að mjúkum hlýjum gjöfum fyrir jólin ættu að skoða ullarteppin í Rammagerðinni. Þau eru hönnuð af Védísi Jónsdóttur fyrir Rammagerðina í samstarfi við Ístex. Meira »

Ástæða unglegs útlits Söndru Bullock

9.12. Sandra Bullock virðist ekki eldast eins og aðrar konur. Bullock segir það vitleysu en hún eyðir mörgum klukkutímum á dag í förðunarstólnum til þess að líta vel út. Meira »

Þetta gerir sambúð ekki heillandi

9.12. Það er eitt að vera ástfangin og annað að búa með sínum heittelskaða. Hvað er það sem fær konur og menn til að hætta að pæla í sambúð? Meira »

Jólagjafir fyrir sérvitringinn

9.12. Öll þekkjum við einhvern sem er svolítið sér á parti. Þessa manneskju sem á allt eða hefur smekk fyrir öðruvísi hlutum. Það þarf ekki að vera svo erfitt að finna skemmtilegar gjafir fyrir þennan einstakling, enda er gríðarlegt úrval af skemmtilega öðruvísi hlutum hér á landi. Meira »

Fór í aðgerð og uppgötvaði nýja leið

9.12. Harpa Hauksdóttir hefur óþrjótandi áhuga á heilsu og góðum lífsstíl. Eftir að hafa þurft að fara í aðgerð á fæti og fengið skjótan bata með LPG-tækinu ákvað hún að kaupa Líkamslögun sem sérhæfir sig í húðmeðferðum með tækinu. Meira »

Nær honum ekki upp í „swingi“

8.12. „Kynlífið okkar er frábært og til þess að bæta salti við margarítuna okkar eins og við köllum það þá erum við byrjuð í sving.“ Meira »