Krónískir verkir, hin gleymda umræða?

Þórey Kristín Þórisdóttir, sálfræðinemi, félagsfræðingur og heilsumarkþjálfi.
Þórey Kristín Þórisdóttir, sálfræðinemi, félagsfræðingur og heilsumarkþjálfi.

„Bólgusjúkdómar sem valda krónískum sársauka, auk vefjagigtar, eru mein sem geta haft mikil áhrif á andlega líðan þeirra sem þjást af þeim. Ég verð að segja að mér finnst vera allt of lítil umræða um verkjasjúkdóma, ekki einungis í samfélaginu heldur líka innan akademíunnar,“ segir Þórey Kristín Þórisdóttir sálfræðinemi, fé­lags­fræðing­ur og heil­su­markþjálfi í pistli: 

Í námi mínu við Álaborgarháskóla var eingöngu einn prófessor sem ræddi um skjólstæðinga sem þjáðust af krónískum verkjum og hvaða afleiðingar slíkt hefur í för með sér. Hann var auk þess sá eini sem benti mér á rannsóknir um króníska verki og samspil þeirra við andlega heilsu. Þessi umræða átti sér stað á síðasta árinu mínu í sálfræðináminu.

Tökum vefjagigt sem dæmi um sjúkdóm sem felur í sér króníska verki. Um 12.000 Íslendingar eru með vefjagigt á hverjum tíma og hefur hún áhrif á ýmsa vefi líkamans, m.a. bandvef, vöðvavef og taugavef. Þetta verður til þess að einstaklingar finna til í vöðvum, vöðvafestum og jafnvel húðinni.

Að auki geta einstaklingar upplifað mikla þreytu, meltingartruflanir, fótapirring, kuldanæmni, doða í útlimum, verki í liðum, minnisleysi, einbeitingarskort og depurð. Skynfærin geta einnig orðið „ofvirk“ sem hefur þau áhrif að þröskuldurinn fyrir t.d. birtustigi eða hávaða verður mun minni en ella.

Öll þessi einkenni gera það að verkum að einstaklingar með vefjagigt eru stundum „alverkja“. Þess ber að geta að mismunandi verkir eða þreyta geta hrjáð mismunandi einstaklinga, sem leiðir til þess að vefjagigtarsjúklingar hafa gjarnan mismunandi upplifanir á sjúkdómnum. Mun fleiri bólgu- eða taugasjúkdómar eru til sem fela í sér króníska verki og er þetta einungis eitt dæmi.

Langtímaálag getur orðið hvatberi að bólgu- og taugasjúkdómum og er mikilvægt fyrir vefjagigtarsjúklinga að draga úr álagi eftir besta móti. Talið er að vanstarfsemi í ósjálfráða taugakerfinu sé ein af orsökum vefjagigtar en ósjálfráða taugakerfið er náskylt þeim stöðvum heilans sem viðkoma streitu. Þar af leiðandi haldast einkenni vefjagigtar oft sterkt í hendur við andlegt álag.

Það er mín von að opin umræða og þekking geti vonandi orðið að forvörn fyrir einmitt þá sem eru undir miklu álagi. Álag getur virkað eins og eldsneyti fyrir bólgur og verki í líkamanum. Einstaklingar sem upplifa mikið álag þurfa að vera meðvitaðir ef verkir byrja að myndast í líkamanum. Að taka skref tilbaka og reyna draga úr álagi sem fyrst getur haft mikið að segja fyrir heilsuna.

Ég vil að lokum taka það fram að þessi pistill er ekki skrifaður af sérfræðiþekkingu af minni hálfu heldur er von mín sú að opna augu fólks fyrir þessu málefni. Ég hef séð hvað þetta getur lagst þungt á sálina á nánum vinum og það er erfitt að geta ekkert gert fyrir viðkomandi. Hugsanlega þarf ekki mikið til fyrir utan að sýna samhug, nærgætni eða bjóða fram einhvers konar aðstoð.

Aðstoð sem getur létt undir okkar nánustu vinum eða ættingjum gæti haft mikið að segja.

Að lokum vil ég benda á að vinkona mín hafði orð á því að henni hafði fundist erfitt að finna sálfræðing á Íslandi sem væri með þekkingu á krónískum verkum og hvað slíkt getur haft í för með sér. Hugsanlega er það eitthvað til að hugleiða, bæði fyrir verðandi sálfræðinga og þá sem eru starfandi nú þegar. Aukinn sýnileiki á samspili verkja og andlegrar heilsu er a.m.k. eitthvað sem virðist vera þörf á.

Heimildir eru aðallega teknar af http://vefjagigt.is/

Auk frásagna góðra vina.

mbl.is

Heilbrigðari án skorinna magavöðva

05:00 Skornir magavöðvar til marks um hamingju og heilbrigði. Þjálfarinn Marie Wold var aðallega svöng þegar hún fékk loksins „six-pack“. Meira »

Selma frumsýndi kærastann í kvöld

Í gær, 22:37 Selma Björnsdóttir er komin á fast en fyrr í kvöld frumsýndi hún kærastann á Instagram. Hann heitir Kolbeinn Tumi Daðason og er fréttastjóri á Vísi.is. Meira »

„Mamma er heltekin af útlitinu“

Í gær, 19:00 Þannig er að ég á mömmu sem á erfitt með að sætta sig við aldurinn. Ég bý enn þá heima. Hún og pabbi eru nýskilin og mamma hefur brugðist við með endalausri líkamsrækt. Hún er heltekin af eigin líkamsþyngd, stelur fötunum mínum og snyrtivörunum og skiptir sér í tíma og ótíma af því hvernig ég lít út. Meira »

Frumsýning á Matthildi

Í gær, 16:00 Söngleikurinn Matthildur var frumsýndur í Borgarleikhúsinu á laugardaginn og var mikil gleði í húsinu.   Meira »

Ragnar á Brandenburg selur glæsiíbúðina

Í gær, 12:55 Ragnar Gunnarsson, einn af eigendum Brandenburg-auglýsingastofunnar, hefur sett íbúð sína við Grandaveg á sölu.   Meira »

Dreymir um kúrekastígvél fyrir vorið

Í gær, 11:00 „Mig dreymir um kúrekastígvél og hélt svo innilega að ég myndi ekki segja þetta alveg strax, finnst svo stutt síðan að sú tíska var síðast en það sýnir að tískan fer hratt í hringi. Ég átti ein frá GS skóm á sínum tíma en seldi þau því miður á fatamarkaði fyrir ekki svo löngu.“ Meira »

Finnur til eftir samfarir - hvað er til ráða?

í gær „Ég er búin að vera i sambandi í 2 ár og mjög oft fengið sveppasýkingu/þvagfærasýkingu. Veit ekki alveg muninn, en hef fengið þetta svona 10-15 sinnum og oft slæmt degi eftir samfarir.“ Meira »

Veganvænir hárlitir sem endurlífga hárið

í gær Lilja Ósk Sigurðardóttir er hrifin af öllu sem er vegan og þess vegna varð hún að prófa ný hárskol frá Davines því þau eru ammóníaklaus. Meira »

Fetaði óvart í fótspor Sigmundar Davíðs

í fyrradag Þingkona í Bandaríkjunum tók upp á því á dögunum að mæta í ósamstæðum skóm í vinnuna. Hún er ekki eini stjórnmálamaðurinn sem hefur tekið upp á því. Meira »

Birgitta mætti með nýja hundinn sinn

í fyrradag Það var margt um manninn á viðburði í verslun 66°Norður á Laugavegi á föstudaginn þar sem því var fagnað að sumarlína 66°Norður og danska kvenfatamerkisins Ganni er komin í sölu. Meira »

Lúðvík og Þóra selja höll við sjóinn

í fyrradag Lúðvík Bergvinsson og Þóra Gunnarsdóttir hafa sett falleg hús sem stendur við sjóinn á sölu. Fasteignamat hússins er rúmlega 121 milljón. Meira »

Starfsmenn Árvakurs kunna að djamma

í fyrradag Það voru allir á útopnu á árshátíð Árvakurs á Grand hóteli á laugardaginn var. Boðið var upp á framúrskarandi mat og skemmtiatriði. Eins og sjá má á myndunum leiddist engum. Meira »

Stolt að eignast þak yfir höfuðið

18.3. Vala Pálsdóttir, ráðgjafi og formaður Landssambands sjálfstæðiskvenna, keypti sína fyrstu íbúð 25 ára gömul. Hún segir að þessi íbúðarkaup hafi gert hana sjálfstæða og lagt grunn að framtíðinni. Meira »

Íbúðin var tekin í gegn á einfaldan hátt

17.3. Það er hægt að gera ótrúlega hluti með því að breyta um lit á eldhúsinnréttingu, taka niður skáp og skipta um parket eins og gert var í Vesturbænum. Meira »

Er sólarvörn krabbameinsvaldandi?

17.3. Jenna Huld Eysteinsdóttir, húðlæknir hjá Húðlæknastöðinni, svarar spurningum lesenda Smartlands. Hér er hún spurð hvort sólarvörn sé krabbameinsvaldandi. Meira »

Varalitirnir sem draga úr hrukkum

17.3. Þegar ég opnaði svartan og glansandi kassann birtust mér sex gulllituð varalitahulstur sem hver innihéldu tæran, bjartan lit. Pakkningarnar gáfu strax til kynna að þarna væri um að ræða varaliti sem væru stigi fyrir ofan hina hefðbundnu varalitaformúlu. Meira »

Að sýsla með aleigu fólks er vandasamt

17.3. Hannes Steindórsson segir að starf fasteignasala sé nákvæmnisvinna og það skipti máli að fasteignasali sé góður í mannlegum samskiptum. Meira »

Konur á einhverfurófi greindar of seint

17.3. „Konur á einhverfurófi eru sjaldan til umræðu og langar mig að vekja athygli á því. Þegar einhverfa er í umræðunni þá snýr hún yfirleitt að strákum og maður heyrir allt of sjaldan um stúlkur í þessu samhengi. Hugsanlega spilar arfleifð Hans Asperger inn í að hluta til en hann tengdi einhverfu eingöngu við karlmenn þegar einhverfa var að uppgötvast. Meira »

Hvernig safnar fólk fyrir íbúð?

17.3. Það að eignast íbúð er stórmál og yfirleitt verður ekki af fyrstu fasteignakaupum nema fólk leggi mikið á sig og sé til í að sleppa öllum óþarfa. Meira »

Verst klæddu stjörnur vikunnar

16.3. Fataval stjarnanna á iHeart-verðlaununum í L.A. gekk misvel og hafa stjörnur á borð við Katy Perry og Heidi Klum átt betri daga. Meira »

Taktu sjálfspróf um hvort síminn sé að skemma

16.3. Ef þú ert búin/búinn að sitja í sófanum lengi og það er þetta lága suð endalaust yfir þér og síðan líturðu upp og sérð að þetta er barnið þitt, sem er að reyna að fá athygli frá þér síðasta klukkutímann. Þá er kominn tími til að leggja frá sér símann. Meira »