Krónískir verkir, hin gleymda umræða?

Þórey Kristín Þórisdóttir, sálfræðinemi, félagsfræðingur og heilsumarkþjálfi.
Þórey Kristín Þórisdóttir, sálfræðinemi, félagsfræðingur og heilsumarkþjálfi.

„Bólgusjúkdómar sem valda krónískum sársauka, auk vefjagigtar, eru mein sem geta haft mikil áhrif á andlega líðan þeirra sem þjást af þeim. Ég verð að segja að mér finnst vera allt of lítil umræða um verkjasjúkdóma, ekki einungis í samfélaginu heldur líka innan akademíunnar,“ segir Þórey Kristín Þórisdóttir sálfræðinemi, fé­lags­fræðing­ur og heil­su­markþjálfi í pistli: 

Í námi mínu við Álaborgarháskóla var eingöngu einn prófessor sem ræddi um skjólstæðinga sem þjáðust af krónískum verkjum og hvaða afleiðingar slíkt hefur í för með sér. Hann var auk þess sá eini sem benti mér á rannsóknir um króníska verki og samspil þeirra við andlega heilsu. Þessi umræða átti sér stað á síðasta árinu mínu í sálfræðináminu.

Tökum vefjagigt sem dæmi um sjúkdóm sem felur í sér króníska verki. Um 12.000 Íslendingar eru með vefjagigt á hverjum tíma og hefur hún áhrif á ýmsa vefi líkamans, m.a. bandvef, vöðvavef og taugavef. Þetta verður til þess að einstaklingar finna til í vöðvum, vöðvafestum og jafnvel húðinni.

Að auki geta einstaklingar upplifað mikla þreytu, meltingartruflanir, fótapirring, kuldanæmni, doða í útlimum, verki í liðum, minnisleysi, einbeitingarskort og depurð. Skynfærin geta einnig orðið „ofvirk“ sem hefur þau áhrif að þröskuldurinn fyrir t.d. birtustigi eða hávaða verður mun minni en ella.

Öll þessi einkenni gera það að verkum að einstaklingar með vefjagigt eru stundum „alverkja“. Þess ber að geta að mismunandi verkir eða þreyta geta hrjáð mismunandi einstaklinga, sem leiðir til þess að vefjagigtarsjúklingar hafa gjarnan mismunandi upplifanir á sjúkdómnum. Mun fleiri bólgu- eða taugasjúkdómar eru til sem fela í sér króníska verki og er þetta einungis eitt dæmi.

Langtímaálag getur orðið hvatberi að bólgu- og taugasjúkdómum og er mikilvægt fyrir vefjagigtarsjúklinga að draga úr álagi eftir besta móti. Talið er að vanstarfsemi í ósjálfráða taugakerfinu sé ein af orsökum vefjagigtar en ósjálfráða taugakerfið er náskylt þeim stöðvum heilans sem viðkoma streitu. Þar af leiðandi haldast einkenni vefjagigtar oft sterkt í hendur við andlegt álag.

Það er mín von að opin umræða og þekking geti vonandi orðið að forvörn fyrir einmitt þá sem eru undir miklu álagi. Álag getur virkað eins og eldsneyti fyrir bólgur og verki í líkamanum. Einstaklingar sem upplifa mikið álag þurfa að vera meðvitaðir ef verkir byrja að myndast í líkamanum. Að taka skref tilbaka og reyna draga úr álagi sem fyrst getur haft mikið að segja fyrir heilsuna.

Ég vil að lokum taka það fram að þessi pistill er ekki skrifaður af sérfræðiþekkingu af minni hálfu heldur er von mín sú að opna augu fólks fyrir þessu málefni. Ég hef séð hvað þetta getur lagst þungt á sálina á nánum vinum og það er erfitt að geta ekkert gert fyrir viðkomandi. Hugsanlega þarf ekki mikið til fyrir utan að sýna samhug, nærgætni eða bjóða fram einhvers konar aðstoð.

Aðstoð sem getur létt undir okkar nánustu vinum eða ættingjum gæti haft mikið að segja.

Að lokum vil ég benda á að vinkona mín hafði orð á því að henni hafði fundist erfitt að finna sálfræðing á Íslandi sem væri með þekkingu á krónískum verkum og hvað slíkt getur haft í för með sér. Hugsanlega er það eitthvað til að hugleiða, bæði fyrir verðandi sálfræðinga og þá sem eru starfandi nú þegar. Aukinn sýnileiki á samspili verkja og andlegrar heilsu er a.m.k. eitthvað sem virðist vera þörf á.

Heimildir eru aðallega teknar af http://vefjagigt.is/

Auk frásagna góðra vina.

mbl.is

Nær ekki endum saman en er í bata

Í gær, 22:30 „Í upphafi batans sagði ég að ef ég yrði betri manneskja að lokum yrði það sársaukans virði úr ofsakvíða- og óttaköstum. Þau voru hræðileg! Hef ekki breytt um markmið. Verða betri manneskja þýðir að verða betri í öllu í lífinu. Það er eftirsóknarvert.“ Meira »

Keypti hús Eiðs Smára og Ragnhildar

Í gær, 18:32 Sumarhús Eiðs Smára Guðjohnsen og Ragnhildar Sveinsdóttur komst í fréttir á árinu þegar þau settu það á sölu. Bílaumboðið BL ehf. keypti sumarhúsið. Meira »

Góðar jólagjafir undir 2.000 kr.

Í gær, 17:00 Það þarf ekki að kosta mann annan handlegginn að gefa gjöf sem gleður. Stundum geta ódýrar vel til fundnar gjafir skipt miklu máli. Meira »

Fiskbúð breytt í hárgreiðslustofu

Í gær, 13:00 Sigga Heimis iðnhönnuður hannaði hárgreiðslustofuna Greiðuna sem flutti í húsnæði þar sem fiskbúð var áður til húsa á Háaleitisbraut. Meira »

Brýtur reglu númer eitt

Í gær, 09:52 Kim Kardashian er fyrirmynd þegar kemur að förðun en hún er þó enginn engill þegar kemur að húðumhirðu.   Meira »

Þegar þú ert í átaki og jólin banka upp á

Í gær, 05:25 „Jólin eru oft erfiður tími fyrir þá sem vilja taka sig á í mataræðinu eða hreyfa sig meira. Ég þekki þetta alveg sjálf. Það flæðir allt í eplaskífum, jólakökum, jólakonfekti, laufabrauði, jólaglöggi og svo má lengi telja.“ Meira »

10 ástæður fyrir gráti í kynlífi

í fyrradag Það er bæði algengt og eðlilegt að fara að gráta í kynlífi. Oftast er það ekki alvarlegt enda hægt að líta á grátinn sem tilfinningasvita. Meira »

Heiða og Guðmundur selja Öldugötu

í fyrradag Hjónin Heiða Kristín Helgadóttir framkvæmdastjóri Niceland og Guðmundur Kristján Jónsson hafa sett íbúð sína við Öldugötu á sölu. Meira »

6 ástæður til að forðast sykur

í fyrradag „Jólin er sá tími árs þegar að sykurátið tekur völdin og því er gott að passa enn betur upp á mataræðið, hvíldina og næringuna. Jólaboð og hittingar eru margir, tíminn hverfur frá okkur og við grípum í það sem hendi er næst til að nærast.“ Meira »

Svona finnurðu rétta andlitsmaskann

í fyrradag Þegar ég stend ráðalaus fyrir framan spegilinn er oft lítið annað í stöðunni en að maka á mig andlitsmaska og vona það besta. Útkoman er yfirleitt sléttari, þéttari og ljómameiri húð en ávinningurinn getur einnig falist í andlegri vellíðan. Meira »

Jóna saumaði jólakjólinn sjálf

í fyrradag Jóna Kristín Birgisdóttir saumaði hátíðlegan ullarkjól í Hússtjórnarskólanum. Hún segir ekki nauðsynlegt að eiga allt það nýjasta og dýrasta eins og stundum lítur út á samfélagsmiðlum. Meira »

Hvað segir jólamyndin um þig?

í fyrradag Að „feika“ það þangað til maður „meikar“ það er gamalt orðatiltæki sem á svo sannarlega ekki við í ljósi nýlegrar umfjöllunar Vintage everyday. 43 ljósmyndir frá því á sjötta áratug síðustu aldar gefa vísbendingu um að glöggir mannþekkjarar og komandi kynslóðir munu geta lesið í allt sem við erum með í gangi um þessar mundir. Meira »

Þarf að grátbiðja konuna um kynlíf

16.12. „Eiginkona mín sýnir enga ástúð, ég er enn með mikla kynhvöt og þarf að grátbiðja hana um kynlíf. Við stundum bara kynlíf nokkrum sinnum á ári.“ Meira »

5 ástæður þess að hunsa vigtina yfir jólin

16.12. Það er freistandi að stíga reglulega á vigtina yfir jólin. Það nýtur þó enginn jólanna til botns ef hann ætlar að refsa sér fyrir að borða aðeins of mikið konfekt. Meira »

Er makinn að halda fram hjá fjárhagslega?

16.12. Fólk heldur ekki bara fram hjá með því að hoppa upp í rúm með einhverjum öðrum en maka sínum. Margir eiga það til að halda fram hjá fjárhagslega. Meira »

Misstu 105 kíló á ketó

16.12. Það er auðveldara að grennast ef makinn er með manni í liði. Hjón sem byrjuðu á ketó-mataræðinu fyrir ári hafa misst yfir 100 kíló samanlagt. Meira »

Litur ársins 2019 afhjúpaður

16.12. Ertu ekki til í að mála stofuna bleikrauða? Litur ársins 2019 er bæði skemmtilegur og hlýr og ákveðið svar við þeim tækniheimi sem við lifum í. Meira »

Gáfnafar skiptir öllu í samböndum

15.12. Ef um styttri sambönd eru að ræða kjósa karlmenn heimskari karlmenn ef þær eru fallegar. Til lengri tíma litið vilja bæði konur og karla jafngáfaða maka eða gáfaðri, þó ekki mun gáfaðri. Meira »

Ógnarstór limurinn til vandræða

15.12. „Ég er með ótrúlega stórt typpi,“ skrifar maður með óvenjulega stórt typpi og segir það ekkert til að gorta sig af.   Meira »

10 atriði sem gera það auðveldara að vakna

15.12. Hættu að ýta á blunda eða skríða aftur upp í rúm eftir fyrstu klósettferð dagsins. Ef fólk vill virkilega vakna þá tapar það ekki á að fara eftir nokkrum skotheldum ráðum. Meira »

Glóðu eins og demantur um jólin

15.12. Náttúruleg, bronsuð förðun með áherslu á fallega og ljómandi húð sem hentar fullkomlega fyrir öll jólaboð í ár. Natalie Kristín Hamzehpour förðunarmeistari gefur góð ráð. Meira »