Varnarleysi í ástarsamböndum  

Theodór Francis Birgisson er klinískur félagsráðgjafi og fjölskyldufræðingur. Hann starfar ...
Theodór Francis Birgisson er klinískur félagsráðgjafi og fjölskyldufræðingur. Hann starfar sem ráðgjafi hjá Lausninni.

„Sumir telja að ástin sé ofmetin, aðrir að hún sé tímaskekkja og enn aðrir að hún sé órökrétt viðbrögð við losta. Ég tel hana vera ómetanlega gjöf sem ég vildi ekki vera án. Hún er vissulega ekki alltaf rökrétt og ekki alltaf auðskiljanleg, en það er samt ekkert betra til í veröldinni að mínu mati en að fá að elska og að vera elskaður. Í þessari grein ætla ég í örfáum orðum að fjalla um mikilvægi þess að vera varnarlaus þegar við byggjum upp og njótum þess að vera í góðu og nærandi ástarsambandi,“ segir Theódór Francis Birgisson, ráðgjafi hjá Lausninni, í nýjum pistli: 

Varnarleysi (e. Vulnarability) er samkvæmt gagnreyndum rannsóknum eitt af lykilatriðum í ástarsamböndum. Maðurinn er í eðli sínu varnarlaus en í okkar vestræna heimi er okkur kennt frá blautu barnsbeini að það sé hættulegt að vera varnarlaus svo að við lærum flest ung að setja upp alls konar varnir. Það er mín reynsla sem þerapisti til margra ára að pör sem leita til mín eru með allar varnir á lofti þegar þau koma í fyrsta tíma. Þau eru líka yfirleitt bæði særð eftir hvort annað og líður einnig illa yfir að hafa sært maka sinn.  

Vísindamenn hafa í langan tíma rannsakað atferli og líðan einstaklinga í parsamböndum. Gottman-hjónin, sem eru heimsþekkt og margverðlaunuð fyrir sín störf,  hafa verið þar afkastamikil sem og dr. Sue Johnson og dr. Les Greenberg en þau þróuðu saman aðferð sem kallast tilfinningamiðuð nálgun (e. Emotional Focused Therepy / EFT ). Það er sú aðferð sem ég  og fleiri meðferðaraðilar Lausnarinnar notum í okkar starfi. Í þeirri aðferð er kappkostað að líta á undirliggjandi tilfinningar en ekki einungis yfirborðstilfinningar.  Án varnarleysis parsins verður aldrei hægt að sjá hver er undirliggjandi tilfinning og því næst aldrei sami árangur og annars gæti náðst.

Varnarleysið er svo mikilvægt að í sálfræðideild hins virta skóla Harward í Boston (BNA) er kennt námskeið sem heitir „Heilbrigður maður er varnarlaus maður“.  En það að vera varnarlaus er líka hættulegt, maður nefnilega meiðir sig þegar maður stendur varnarlaus. Félagsráðgjafinn dr. Brené Brown hefur í áraráðir rannsakað mikilvægi varnarleysis og hennar niðurstaða er í samhljóm við það sem kennt er í Harward, þú verður ekki þú sjálfur nema þú náir að fella allar varnir.

Varnarleysi er langt frá því að vera í tísku í dag. Þvert á móti þá reyna margir að herða sig upp og sýna sjaldan raunverulegar tilfinningar, enn síður raunverulegan veikleika. Sá góði Selfyssingur Einar Bárðarson átti frábæra stöðufærslu á Facebook um daginn þar sem hann sagði meðal annars að „fullkomnun væri ódýr filter á Instagram“. Mikið var ég sammála Einari í þessum orðum sem og allri færslunni hans. Það er svo óekta að vera fullkominn enda ekki nokkur lifandi maður sem er það (ekki einu sinni mamma).  Krafa rafræna samfélagsins er samt sem áður sú að við séum eitthvað sem við erum ekki. Það skilar sér síðan einnig inn í samskipti okkar og parsambönd. Í því ástandi eru auknar líkur á því að við túlkum það sem sagt er eins og persónulega árás og viðbrögð okkar við því er andstæðan við varnarleysi. Stundum er sagt að sókn sé besta vörnin og það getur vel verið að það gildi í allskonar aðstæðum, en það gildir alls ekki í nánum samskiptum. Þar er varnarleysi eina raunverulega svarið, eina svarið sem virkar til lausnar og árangurs.

Flest vandamál sem koma upp í parsamböndum stafa af því að einstaklingar sem jafnvel tala sama móðurmál geta lesið eitthvað allt annað úr samtölum við maka sinn en viðkomandi er raunverulega að segja. Allir menn eru þó fæddir með innbyggða þörf fyrir tengsl og hafa því þörf á að vera meðteknir af sínum nánustu. Einstaklingur sem ekki nær að standa varnarlaus getur ekki tjáð maka sínum hvers hann þarfnast frá honum, umfram yfirborðskenndar þarfir. Allar djúpar tilfinningar eins og þörfin fyrir að vera elskaður, þörfin fyrir að vera umvafinn og fá að standa öruggur í skjóli makans krefjast þess að viðkomandi geti staðið varnarlaus gagnavart maka sínum.  Dr. Sue Johnson á skemmtilegan frasa sem hljómar svona á ensku „No asky – no getty“ sem snara má á íslensku sem svo  að sá einn fær sem biður um. Það segir sig því sjálft að varnarleysi er eini möguleikinn á að geta notið þess að vera í djúpu og næringarríku sambandi.

Hvernig náum við þessu markmiði að vera varnarlaus? Stutta svarið er að læra að meta og meðtaka okkur sjálf með veikleikum okkar og styrkleikum. Sá sem þorir að vera hann sjálfur þarf ekki að vera með neinar varnir á lofti. Lengra svarið snýst einmitt um þetta – til að geta verið þú sjálfur þarftu að vita hver þú ert og hvers virði þú ert. Aftur er það mín reynsla að margir þeirra sem leita til okkar í þerapíu eru ómeðvitaðir um hverjir þeir í raun og veru eru og hvers virði þeir eru þegar allt annað (eins og eignir, samfélagsleg staða, menntun og starfsframi) er tekið frá þeim. Oft á tíðum þurfa einstaklingar á djúpri samtalsvinnu að halda til að komast að niðurstöðu um það.

Um síðustu jól varð ég fimmtugur og er því um það bil hálfnaður með lífshlaup mitt. Vitandi það að bestu árin mín eru eftir þá hef ég á lífsgöngu minni lært að lifa í stöðu varnarleysis. Mér tekst það að sjálfsögðu ekki alltaf en eftir því sem ég verð eldri verður það mér auðveldara.  Í varnarlausri stöðu tekst mér að vera betri maki, betri pabbi og betri afi. Ég hvet þig sem lest þessar línur að leyfa þér að taka varnirnar niður og ef þú þarft til þess faglega aðstoð þá eigum við Íslendingar marga mjög færa þerapista sem starfa á stofum úti um allt land. Hluti varnarleysisins er að þora að leita sér aðstoðar.

mbl.is

Áhrif Roundup og glýfosats á heilsu okkar

06:00 „Skaðsemi glýfosats hefur þó lengi verið til umfjöllunar og líklegt er að það sé og verði enn í fæðu okkar til fjölda ára, því þótt reglugerðir um magn þess í matvælum séu öflugar í Evrópusambandslöndunum, má vera 70 sinnum meira magn af því í matvælum samkvæmt bandarískum reglugerðum.“ Meira »

Nokkur Tinder-ráð fyrir helgina

Í gær, 23:00 Helgin nálgast og því um að gera að kíkja inn á Tinder og fylgja þessum ráðum. Þeir fiska sem róa og þeir sem eru með flottan Tinder-prófíl eru líklegri til að fá fleiri „mötch“. Meira »

Elísabet Gunnars og Gunnar selja húsið

Í gær, 19:00 Elísabet Gunnarsdóttir, einn af eigendum Trendnet, og Gunnar Steinn Jónsson handboltastjarna hafa sett einbýlishús sitt í Svíþjóð á sölu. Meira »

Fræga fólkið safnar peningum

Í gær, 16:00 Fræga fólkið flykkist í Reykjavíkurmaraþonið. Sumir moka inn peningum en aðrir hafa ekki safnað neinu.   Meira »

Milla Ósk og Einar skrá sig í samband

Í gær, 12:40 Einar Þorsteinsson, fréttamaður hjá RÚV, hefur skráð sig í samband á Facebook. Sú heppna heitir Milla Ósk Magnúsdóttir og er fréttamaður hjá RÚV. Meira »

„Girl power“-partí á Jamie´s

Í gær, 09:19 Það var líf og fjör á Jamie´s Italian Iceland þegar iglo+indi í samstarfi við UN Women á Íslandi kynntu glænýja empwr-peysu. Peysan er hönnuð bæði fyrir börn og fullorðna og í ár er hún pastelbleik á litinn. Allur ágóði af sölu á peysunum rennur til neyðarathvarfs UN Women fyrir róhingjakonur á flótta í Bangladess. Meira »

Best að máta hælaskó síðdegis

í gær Best er að máta og kaupa skó eftir hádegi eða síðdegis samkvæmt fótaaðgerðafræðingnum Tania Kapila. Hún gefur þrjú ráð til að velja þægilega hælaskó. Meira »

Þú kennir fólki hvernig má koma fram við þig!

í fyrradag „Róbert segir að sambönd séu bindandi. Hann vill sjá hlutina þróast hægt og rólega. En eitt kvöldið sá ég á símanum hans að hann er að tala við fleiri konur en mig. Hvað á ég að gera?“ Meira »

Keypti föt hjá Hjálpræðishernum en sagðist versla í Versace

í fyrradag Kanadíska leikkonan Nina Dobrev man ekki eftir því að hafa átt ný föt þegar hún var barn. Fjölskyldan verslaði í verslun Hjálpræðishersins og kallaði mamma hennar búðina „Versace“. Meira »

Hvað áttu að borða fyrir maraþonið?

í fyrradag Reykjavíkurmaraþon Íslandsbanka er á laugardaginn og því margir að fara hlaupa langar vegalengdir. Hér eru hugmyndir að máltíðum til að borða 24 tímum fyrir langhlaup. Meira »

Hvers vegna allt þetta þvarg og þvaður?

í fyrradag „Skrifaðu nú um það...,“ sagði frændi minn glaðhlakkandi yfir þeim upplýsingum sem hann hafði komið á framfæri við mig. Hann var komin með lausnina á skilnuðum landsmanna „ef þessar kerlingar hætta bara þessu þvargi og þvaðri þá verður heimurinn mun einfaldari og hjónabönd langlífari.“ Meira »

„Svo er maður sjálfur auðvitað í þessari bullneyslu“

í fyrradag Jón Gnarr segir að hægt sé að blanda húmor inn í flest málefni. Ef húmor getur komið loftslagsmálum á kortið leggur hann því lið. Meira »

Sólkysst útlit fram eftir hausti

í fyrradag Þegar við héldum að sumarið væri að líða undir lok kemur Chanel með allt sem við þurfum til að viðhalda sólkysstu útlitinu fram eftir hausti. Éclat Et Transparence De Chanel er förðunarlína sem Lucia Pica hannaði og endurspeglar sýn hennar á þá fegurð sem gegnsæ lög af lit veita andlitinu og sameinast sólkysstri húðinni. Meira »

Úr herstöðinni beint í bakpokaferðalag

16.8. Una Sighvatsdóttir, blaðamaður og fyrrverandi upplýsingafulltrúi NATO í Afganistan, fór í ferðalag um heiminn eftir að hún sagði skilið við NATO. Hún segir mikið frelsi í því að ferðast ein, en hún fór til 7 landa í Suður-Ameríku. Meira »

Tölvupóstsamskipti utan vinnutíma hafa slæm áhrif

15.8. Niðurstöður nýrrar rannsóknar benda til þess að tölvupóstsamskipti hafi neikvæð áhrif á heilsuna. Mælt er með því að takmarka þann tíma sem fer í tölvupóstsamskipti utan vinnutíma. Meira »

Vill hitta „hina konuna“

15.8. Eiginkona manns sem hélt fram hjá henni er forvitin um „hina konuna“ og langar til að hitta hana áður en hún ákveður hvort hún eigi að skilja við eiginmann sinn. Meira »

Á bak við tjöldin í forsíðumyndatöku Beyoncé

15.8. Myndbandið af forsíðumyndatöku Beyoncé fyrir Vogue er draumkennt en þar má sjá börnin hennar og Jay-Z, Blue og tvíburana Sir og Rumi, leika sér á meðan mamma þeirra situr fyrir. Meira »

Guðrún Bergmann segir frá

15.8. „Hann var einhver sem ég átti að geta treyst, en hann rauf það traust og ákvað að æfa sig í samförum á mér tæplega sjö ára barninu. Ég var auðveld bráð, komin upp í hjónarúmið þar sem ég átti að sofa.“ Meira »

Af hverju flestir ná ekki að breyta um lífsstíl

15.8. Sara Barðdal, ÍAK-einkaþjálfari og heilsumarkþjálfi, skrifar um hvers vegna flestir ná ekki að breyta um lífsstíl. Þann 17. ágúst fer hún af stað með tíu daga heilsuáskorun þar sem hún aðstoðar þátttakendur við að setja sér markmið og ná þeim. Meira »

Einfaldleiki og fegurð í 101

15.8. Einfaldur stíll og smekklegheit einkenna þessa 142 fm íbúð sem staðsett er í 101. Ekkert óþarfa prjál er í íbúðinni og á hver hlutur sinn stað. Meira »

Skipti yfir í plöntufæði og missti 9 kíló

14.8. Tónlistarmaðurinn Will.I.Am missti 9 kíló með því að skipta yfir í plöntufæði og bæta svefninn, en hann hafði þyngst mikið og var ekki við góða heilsu. Meira »