„Grunar að hún sé siðblind“

Það getur verið erfitt að vera í sambandi með aðila ...
Það getur verið erfitt að vera í sambandi með aðila sem er í virkri fíkn. mbl.is/Thinkstockphotos

Karlmaður spyr Elínrós Líndal einstaklings- og fjölskylduráðgjafa um siðblindu. Hann hefur átt í sambandi við manneskju í nokkur ár sem hann grunar að sé siðblind. 

Sæl. 

Er möguleiki á að þú getir frætt mig um siðblindu og/eða borderline persónuleikaröskun? Ég hef átt í sambandi við manneskju í þó nokkur ár og mig grunar að hún sé siðblind eða jafnvel með alvarlega persónuleikaröskun.

Manneskjan beitir andlegu ofbeldi, hótunum, lygum, ósönnum fullyrðingum og kúgun til að fá sínu framgengt í samböndum. Hún er alltaf fórnarlamb alls og allra og á langa sögu um það frá æsku. Það er einfaldlega hlutverk sem hún annaðhvort velur sér eða getur ekki að gert vegna veikinda. Hún einfaldlega „ER BARA SVONA“. Það vantar í hana alla rökhyggju, samtalshæfni, samúð eða hæfileikann að setja sig í spor annarra. Það er ekki hægt að rökræða við hana því hún hefur alltaf rétt fyrir sér. Hún ásakar margt fólk um alvarlega hluti eins og líkamlegt, andlegt og kynferðislegt ofbeldi í gegnum líf sitt frá unglingsaldri.

Manneskjan notar áfengi, vímuefni og er þekkt fyrir að vera lauslát. Hún hefur svona óábyrga kynlífshegðun. Þrátt fyrir að stunda mikið kynlíf með mörgum aðilum segist hún hafa lent í fjölmörgum nauðgunum yfir ævina. Samt virðist óábyrg kynlífshegðun ekki vera vandamál hjá henni. Það er eins og hún leiki fórnarlamb en er í raun gerandi. Það er eins og hún fái eitthvað út úr því að fá vorkunn eða samúð. Hún lýgur um ofbeldi til að fá samúð. Hún er fórnarlamb alheimsins. Er þetta siðblind hegðun? Eða er þetta eitthvað annað? Hún virðist ekki gera sér grein fyrir afleiðingum orða sinna og gjörða, eða vera bara alveg sama um það.

Kv, M

Elínrós Líndal, einstaklings- og fjölskylduráðgjafi.
Elínrós Líndal, einstaklings- og fjölskylduráðgjafi. Ljósmynd/Saga Sig

Sæll M

Ég gæti frætt þig um siðblindu og/eða jaðarpersónuleikaröskun, þegar þú hefur sagt mér af hverju þú velur að vera í sambandi við svona manneskju.

Ég hef oft fengið til mín fólk í ráðgjöf sem hefur farið á milli sálfræðinga með einmitt svona sögur af ástvini sínum. Þeir segja fagfólk búið að greina persónuna jaðarpersónuleika (þrátt fyrir að hún hafi allan tímann verið fjarverandi). Ég veit um einn mann sem hitti sálfræðing reglulega í 8 mánuði að ræða fyrrverandi maka sinn. Þessi aðili gaf sérfræðingnum aldrei færi á að skoða hvað amaði að hjá honum sjálfum. 

Sumir festast á þessu stigi gremjunnar og halda þannig þeim sem þeir elska nálægt sér. 

Að því sögðu langar mig að segja að saga hennar er ykkar saga. Tjáning þess sem þú sérð út frá þinni hugsun og upplifun. 

Mig langar að beina sjónum að þér og útskýra hvað ég tel vera áhugavert fyrir þig að skoða. 

Ástar- og kynlífsfíkn er málefni sem samfélagið hefur litla þekkingu á almennt. Nú veit ég ekki hvort samband þitt við þennan einstakling sé ástarsamband, vinarsamband eða fjölskyldusamband. En ef þú ert í sambandi við einstakling sem er haldinn ástar- og kynlífsfíkn eru miklar líkur á að þú sért sjálfur í stjórnleysi á því sviði. Eins er hægt að vera meðvirkur ástarfíklum eða fíkinn í ástarfíkla svo eitthvað fleira sé nefnt (e. co-dependent, co-addict).

Grunneinkenni ástar- og kynlífsfíknar er að kunna ekki að setja heilbrigð mörk þegar einstaklingurinn tengist öðru fólki kynferðislega eða tilfinningalega. Þegar einstaklingur fer í ástarsamband án þess að kynnast hinum aðilanum fyrst. Fólk leitar aftur í sársaukafull og mannskemmandi sambönd vegna þess að það er hrætt við að vera eitt og yfirgefið. Þá er oft skortur á þekkingu á hvað ást er og þörf fyrir að bjarga einhverjum eða að einhver bjargi þeim einnig hluti skýringar.

Manneskju sem er haldin ástar- og kynlífsfíkn finnst hún innantóm og ófullkomin þegar hún er ein. Síðan er eitt einkenni þessarar fíknar að nota kynlíf og tilfinningalega meðvirkni í staðinn fyrir umhyggju og stuðning. Fólk leysir stundum eftirfarandi tilfinningavandamál með kynlífi: Streitu, sektarkennd, einmanaleika, reiði, skömm, ótta og öfund. 

Fólk með ástar- og kynlífsfíkn er vanmáttugt við raunverulega nánd og elskar sjálfa sig og aðra með skilyrðum. Orsökin er vanalega í æsku einstaklinganna, skilyrt ást og/eða fjarvera foreldra. Þessir einstaklingar upplifa þá skort á ást í æsku og halda síðan áfram að viðhalda kvölinni. 

Ég hvet þig til að skoða hvað þú ert að flýja, með því að vera í sambandi við svona einstakling.  Ást er ákvörðun. Að velja að elska sjálfan sig án skilyrða er sjálfsagt að mínu mati og væri alltaf fyrsta verkefnið sem ég myndi byrja að vinna með í þínum sporum. 

Eftir að þú hefur náð tökum á því raðast allt annað í lífinu fallega saman. Það getur verið erfitt að fara í sjálfsvinnu þegar okkur finnst hinn aðilinn vera vandamálið. En þegar við erum komin á góðan stað sjálf höfum við ekki val um að umgangast fólk sem er að hafna sér og öðrum.

Þú átt allt hið besta skilið. 

Gangi þér vel. 

Kveðja, Elínrós Líndal. 

Ligg­ur þér eitt­hvað á hjarta? Þú get­ur sent El­ín­rós spurn­ingu HÉR. 

mbl.is

Einstakur stíll Alicia Vikander

Í gær, 23:45 Alicia Vikander er fyrirmynd þegar kemur að náttúrulegu útliti. Hún er með lítið litað hár og alltaf með förðunina í lágmarki. Hún velur vandaðan fatnað með góðum sniðum. Meira »

Ertu kvíðinn og þunglyndur gæfusmiður?

Í gær, 20:00 „„ Hver er sinnar gæfu smiður?“ Var yfirskrift greinar sem ég skrifaði átján ára gömul í skólablað Menntaskólans á Akureyri. Frómt frá sagt glottu vinir mínir út í annað þegar drottningin af Góða dátanum, Malibúprinsessan Sjallans, bjórynjan af Kaffi Karólínu sendi frá sér þessa grein eins og hún hefði löngum starfað með Steina löggu í áfengiseftirlitinu og fundið upp foreldraröltið í kjölfarið og látið loka Dynheimum vegna óspekta. Meira »

Melania í bol af Donald Trump?

Í gær, 16:03 Melania Trump kom heim úr sumarfríi í hvítum stuttermabol sem hefur vakið mikla athygli. Er þetta í fyrsta skiptið sem forsetafrúin sést í hvítum stuttermabol. Meira »

Geggjað útsýni út á sjó á Akranesi

Í gær, 13:00 Við Bakkatún 6 á Akranesi stendur afar fallegt og vel skipulagt 155 fm einbýlishús sem byggt var 1953.   Meira »

Svona fagnaði Ásdís Rán 40 árunum

Í gær, 09:47 Ásdís Rán Gunnarsdóttir hélt upp á fertugsafmæli sitt í Sofíu í Búlgaríu á dögunum. Öllu var tjaldað til svo veislan yrði sem best. Meira »

Þetta skiptir mestu máli í brúðkaupum

Í gær, 05:00 Það eru ekki gjafapokar, ræður eða tónlistin sem skiptir gestina máli heldur mun einfaldari atriði sem hægt er að redda auðveldlega. Meira »

Hætt að sofa saman eftir 15 ára samband

í fyrradag „Þó við eigum margt sameiginlegt þá erum við ólíkir persónuleikar, t.d. er ég mun félagslyndari hann. Það reynist okkur því oft erfitt að gera eitthvað félagslegt því hann hangir oft og tíðum bara í símanum á meðan.“ Meira »

Ást kvenna til karla spilar stórt hlutverk

í fyrradag Ólöf Júlíusdóttir varði doktorsritgerð sína í félagsfræði á föstudaginn. Ritgerðin ber heitið Tíminn, ástin og fyrirtækjamenning: Valdaójafnvægi kvenna og karla í stjórnendastöðum í íslensku efnahagslífi. Ólöf hefur alltaf haft áhuga á hvers kyns mismunun og þegar henni bauðst tækifæri á að skoða valdaójafnvægi í íslensku viðskiptalífi lét hún slag standa. Meira »

Megastutt en áhrifarík æfing Önnu

í fyrradag Anna Eiríksdóttir kennir lesendum að gera stutta en mjög áhrifaríka æfingu. Það eina sem þú þarft er jóga-dýna og svo er ágætt að vera í léttum leikfimisfötum. Meira »

Elli og Solla létu pússa sig saman

í fyrradag Sólveig Eiríksdóttir grænmetis- og veganfrumkvöðull gekk að eiga kærasta sinn, Elías Guðmundsson í gær. Athöfnin fór fram í Fríkirkjunni í Hafnarfirði en svo var slegið upp veislu í Valsheimilinu. Meira »

Ertu til í ást sem endist?

í fyrradag Það eru til margar áhugaverðar leiðir til að laða til sín ást sem endist.   Meira »

Flest erum við afleitir samningamenn

í fyrradag Aðalsteinn Leifsson segir að fólk nái miklu betri árangri í lífinu ef það er gott í samningatækni. Hann segir vont þegar fólk heldur að það sé bara ein leið í boði. Meira »

Heillaði alla í bláu ermunum

17.8. Cate Blanchett sannaði það í buxnadragt frá Alexander McQueen að svartar buxnadragtir þurfa ekki að vera leiðinlegar.   Meira »

Dr. Ruth er með lykilinn að góðu kynlífi

17.8. Ef þú vilt ráð frá Dr. Ruth, einum helsta sérfræðing sögunnar í kynlífi, þá ættir þú að vanda valið á makanum þínum. Að finna félaga sem þú getur treyst er lykillinn að góðu kynlífi. Meira »

„Ég tárast við ótrúlegustu aðstæður“

17.8. „Ég hitti t.d. nágrannakonu sem var að flytja í sveitina og hún bauð mér að líta inn fljótlega. Ég sagði takk og svo fóru tárin að streyma þarna í Nettó! Ég bara ræð ekki við þetta en óttast að fólk misskilja þetta þegar ég flóði í tárum að ástæðulausu.“ Meira »

Moore upplifði sig of þunga og neikvæða

17.8. Þrátt fyrir að vera ein þekktasta leikkona í heimi var Demi Moore ekki örugg með sjálfa sig hér á árum áður.   Meira »

Hinsegin útgáfa af Lundanum slær í gegn

17.8. Epal hefur í samstarfi við hönnuðinn Sigurjón Pálsson bætt nýjum lunda á markað og kemur hann í takmörkuðu upplagi. Lundinn ber nafnið Puffin Pride og ber goggurinn liti regnbogans sem einkennir regnbogafánann sem notaður er við gleðigöngur hinsegin daga víðast hvar í heiminum. Meira »

Varð stríðsmaður ástarinnar eftir fyrsta áfallið

17.8. Sara Oddsdóttir útskrifaðist með mastersgráðu í lögfræði frá Háskólanum í Reykjavík nýverið. Hún starfar við andlega leiðsögn hjá Sólum. Meira »

Kynlífs-tékklisti hristir upp í kynlífinu

16.8. Kynlífs-tékklisti getur hrist upp í hlutunum í svefnherberginu og á sama tíma dregið úr pressunni á að hver stund sé lostafull. Meira »

Sunneva Eir í geggjuðum fíling

16.8. Sunneva Eir Einarsdóttir lét sig ekki vanta þegar sumarfestival Fjallkonunnar og Sæta Svínsins var haldið í gærkvöldi við mikinn fögnuð. Meira »

Þetta gerist ef þú borðar meira af rauðrófum

16.8. „Rauðrófur hafa orðið vinsælar sem ofurfæða á undarförnum árum, vegna rannsókna sem benda til að rauðrófur, duft úr þeim og rauðrófusafi geti bætt árangur líkamsræktarmanna, lækkað blóðþrýsting og aukið blóðflæði um líkamann.“ Meira »