Sagan hennar Sunnu Elvíru

Sunna Elvíra Þorkelsdóttir.
Sunna Elvíra Þorkelsdóttir. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Sunna Elvíra Þorkelsdóttir komst í fréttir í byrjun árs þegar hún féll á milli hæða á heimili sínu á Spáni 19. janúar. Hún lamaðist í slysinu og mun aldrei geta gengið aftur. Í viðtali við Mörtu Maríu Jónasdóttur ræðir hún um líf sitt í nýjum aðstæðum og hvernig hún tókst á við áfallið. 

Sunna Elvíra, sem er 31 árs, býr í sérútbúinni íbúð fyrir fatlaða í 108 Reykjavík ásamt dóttur sinni, en hún skildi við eiginmann sinn, Sigurð Kristinsson, í maí. Þá höfðu þau verið saman í rúmlega fimm ár.

„Við kynntumst í gegnum sameiginlega vini og urðum strax hrifin hvort af öðru. Við vorum góðir vinir og sambandið var gott framan af,“ segir Sunna Elvíra og bætir við:

„Við vorum búin að vera úti í tæpa þrjá mánuði þegar ósköpin dundu yfir. Við vorum bara að koma okkur fyrir og aðlagast nýju umhverfi. Koma dóttur minni á leikskóla og finna út úr lífinu í nýju landi. Ég hef alltaf verið mjög meðvirk í samskiptum mínum við karlmenn án þess að gera mér grein fyrir því fyrr en eftir á,“ segir hún.

Hér er Sunna Elvíra ásamt móður sinni.
Hér er Sunna Elvíra ásamt móður sinni.

Hvað gerðist þennan örlagaríka dag 19. janúar?

„Ég man ekki hvað gerðist þennan dag og ekki dagana í kringum slysið. Fyrstu vikurnar á spítalanum á Spáni eru í móðu. Þegar ég áttaði mig á því hvað gerst hafði ákvað ég að vera bjartsýn og jákvæð og reyna að gera sem best úr þessum aðstæðum. Ég hef alltaf verið jákvæð og frekar bjartsýn með gott jafnaðargeð. Ég hef yfirleitt tekið hlutunum eins og þeir eru og gert það besta með það sem ég hef að vinna með hverju sinni,“ segir hún.

Eftir að hún lenti í slysinu tók við átakanlegur tími sem í raun sér ekki enn fyrir endann á þrátt fyrir að hún geri sitt besta í þessum aðstæðum.

„Þetta er búið að vera langt og strangt ferli en ég ákvað strax þegar ég vissi hver staðan væri, að ég væri lömuð, að líta ekki í baksýnisspegilinn. Ég yrði bara að læra að lifa með lömuninni. En það hefur ekki verið auðvelt. Ég hef upplifað allan tilfinningaskalann. Að mestu hef ég reynt að halda í jákvæðnina og vera bjartsýn. Ég fékk aldrei neina staðfestingu á því hversu slæmt ástandið væri fyrr en ég kom heim til Íslands og læknarnir á Grensási mátu skaðann. Þá var mér tjáð að þetta væri alskaði, þetta væri þverlömun. Ég er lömuð fyrir neðan brjóst. Þótt ég hefði verið búin að gera mér grein fyrir þessu allan tímann meðan ég var úti, þar sem ég gat mig hvergi hreyft og var ekki með tilfinningu í fótunum, var það sjokk að fá staðfest að ég gæti aldrei gengið framar. Ég grét þegar læknarnir á Grensási sögðu mér hvernig staðan væri,“ segir Sunna Elvíra.

Hún dvaldi í 12 vikur á spítala á Spáni, bæði í Malaga og í Sevilla, og þegar við ræðum þann tíma segir Sunna Elvíra að þessi tími sé þokukenndur eins og margt annað í þessu ferli.

„Þessi tími er svolítið í móðu hjá mér. Ég skil samt ekki hvernig ég komst í gegnum þetta. En undir lokin fékk ég taugaáfall á spítalanum. Þá gjörsamlega brotnaði ég niður, það var enginn sérstakur aðdragandi, það bara þyrmdi yfir mig, mér sortnaði fyrir augunum og ég gat ekki dregið andann. Mér fannst ég vera að kafna og það spratt fram kaldur sviti. Mér leið eins og ég væri að deyja. Svo á endanum kom læknir inn og ég var sprautuð niður,“ segir hún og er þá að lýsa atviki sem gerðist á spítalanum í Malaga þar sem hún lá hreyfingarlaus og enginn vissi nákvæmlega hver staðan á henni var. Síðar var hún flutt á sjúkrahús í Sevilla á Spáni.

„Maður fer ósjálfrátt í að reyna að lifa af. Þegar ég lá á sjúkrahúsinu á Malaga í 10 vikur leið mér eins og hreyfingarlaus bíll í bílastæði. Ég var alveg afskiptalaus. Maður fer í ákveðið hugarástand að komast í gegnum hvern dag fyrir sig. Ég fann ekki fyrr en ég var komin til Sevilla hvað það að komast á fætur og komast í hjólastól gerði mér gott. Í Sevilla máttum við fara út á laugardögum og sunnudögum. Mamma mín var með mér allan tímann úti og þegar hún fór með mig í göngutúr í Sevilla sá ég spegilmynd mína í fyrsta skipti. Það var rosalega skrýtið og ég hugsaði með mér: „Núna er þetta ég.“ Þetta er sterk minning að sjá spegilmynd mína í glugganum,“ segir hún.

Hvernig fannst þér að sjá sjálfa þig í hjólastól?

„Það var rosalega skrýtið. Þótt ég hafi strax ákveðið að taka þessu með jafnaðargeði og líta ekki í baksýnisspegilinn hefur þetta verið mikill tilfinningarússíbani. Ég er ennþá að vinna úr áfallinu. Það rennur meira og meira upp fyrir mér hvað þetta er langt og strangt ferli. Mér finnst ég vera komin vel á veg að lifa með þessu. Það að hafa útskrifast svona snemma af Grensási og geta fengið að búa ein með dóttur minni hefur gefið mér mikið. Sjálfstraustið jókst mjög mikið þegar ég fann að ég gæti eldað mat og baðað hana og gert þetta hversdagslega sem fólk gerir. Allt þetta daglega sem manni finnst sjálfsagt. Það eru litlu hlutirnir sem gefa manni mikið og ég er þakklát fyrir það,“ segir Sunna Elvíra.

Á meðan Sunna Elvíra dvaldi á sjúkrahúsi á Spáni var ekki vitað hvort hún væri varanlega lömuð eða ekki.

„Ég átti í mjög góðu sambandi við læknana hér heima á meðan ég var úti. Þeir voru búnir að gera mér ljóst hvernig í pottinn væri búið, en þeir urðu samt að rannsaka mig sjálfir. Bara upp á eigin geðheilsu ákvað ég að leyfa mér ekki að hugsa að þetta væru bara bólgur í kringum mænuna eins og er algengt eftir svona slys sem fara hjaðnandi með tímanum. Ég ákvað að leyfa mér ekki að festa mig of mikið í þeim hugsunum að þetta myndi ganga til baka. Þrátt fyrir að ég hafi innst inni gert mér grein fyrir hvernig væri komið fyrir mér var það áfall að fá þetta staðfest,“ segir Sunna Elvíra.

Lærir eitthvað nýtt á hverjum degi

Hún kom heim til Íslands 9. apríl og var lögð inn á legudeild Grensás, þar sem hún dvaldi til miðbiks maímánaðar. Þá flutti hún í sérútbúna íbúð fyrir fatlaða. Hún segir að það hafi verið gott að verða sjálfstæð en líka mjög erfitt.

„Við mamma erum mjög nánar og bestu vinkonur. Hún hefur staðið við hliðina á mér eins og klettur og hjálpar mér alla daga. Hún keyrir mig á milli staða og fer til dæmis með dóttur mína á leikskólann á morgnana og sækir hana,“ segir Sunna Elvíra.

„Eftir að ég flutti fór fyrst að reyna á getuna mína. Í dag er ég að læra eitthvað nýtt á hverju degi. Það kemur mér á óvart hvað ég get mikið. Þetta er bara þjálfun og æfing. Ég er í sjúkraþjálfun þrisvar í viku, æfi sund tvisvar í viku og er í einkaþjálfun tvisvar í viku. Íþróttirnar hjálpa mér með andlegu hliðina og líka líkamlega. Ég er mikil A-manneskja sem þrífst best í rútínu. Mér finnst gott að vakna á morgnana og hafa eitthvað fyrir stafni,“ segir hún.

Fjölmiðlafár

Slys Sunnu Elvíru vakti mikla athygli hérlendis. Þegar hún kom í sjúkraflugi til Íslands í apríl var vélinni lent á öðrum stað en venjulega vegna fjölmiðla. Þegar hún kom á Grensás biðu fjölmiðlar fyrir utan til að mynda hana þegar hún var borin inn á endurhæfingarstöðina. Hún segist finna fyrir því að fólk þekki hana en að hún mæti jákvæðu viðmóti frá fólki.

„Ég áttaði mig ekki alveg á því fyrr en ég var komin hingað heim þótt það hafi verið áreiti frá fjölmiðlum meðan ég var úti. Um leið og ég lenti heima voru mættir ljósmyndarar á Grensás. Ég finn fyrir því að fólk þekkir mig og horfir á mig. Ég brosi bara til fólks og er vingjarnleg. Svo gerist það alveg að fólk gefi sig á tal við mig og talar fallega til mín. Mér þykir bara vænt um það.“

Sunna Elvíra lærði lögfræði í Háskólanum í Reykjavík og tók meistarapróf þaðan og í Háskólanum í Lundi í Svíþjóð. Með námi starfaði hún hjá Momentum en fór svo að vinna hjá Inkasso eftir útskrift. Hún segir að óskastaðan væri að geta farið að vinna sem fyrst.

„Í sumar var ég í sumarfríi með dóttur minni í fjórar viku og var orðin mjög óþreyjufull að fara að gera eitthvað. Ég var komin með nóg af því að vera í fríi, var staðráðin í að taka annan master, ætlaði að demba mér í fullt nám strax í haust. Bara af því að ég verð að hafa eitthvað fyrir stafni en svo hugsaði ég málið aðeins betur, sem betur fer, og ákvað að taka mér tíma í endurhæfinguna. Því það er svo mikið áfall að vera orðin lömuð frá brjósti og vera bundin í hjólastól. Að þurfa að læra á lífið alveg upp á nýtt. Ég ákvað að gefa mér góðan tíma í það. Ófatlað fólk tekur því sem sjálfsögðum hlut að komast í sturtu, fara á klósettið, setjast í sófann og setjast við matarborðið. Þetta eru allt hlutir sem ég hef þurft að læra og æfa og æfa og æfa. Í dag er þetta ekkert mál en fyrst var þetta óyfirstíganlegt,“ segir Sunna Elvíra.

Hefur þú fengið einhverja andlega hjálp?

„Ég hef verið hjá sálfræðingi sem hefur hjálpað mér rosalega mikið. Ég er með mikla áfallastreitu. Fyrst þegar ég kom á Grensás var ég látin taka próf, tékklista, þar voru ákveðin atriði nefnd sem ég átti að haka við. Ég gat hakað við hvert einasta atriði á listanum. Af því að ég hafði ekki fengið neina aðstoð þarna úti. Það var ekkert þannig í boði á spítalanum á Spáni,“ segir hún.

Sunna Elvíra talar mikið um þakklætið. Hún er til dæmis mjög þakklát fyrir að hafa lifað slysið af og líka þakklát fyrir að hafa mátt í höndunum eða fyrir ofan brjóst. Spurð hvort hún hafi ekki verið þakklát áður segist hún hafa tekið lífinu sem sjálfsögðum hlut.

„Veistu, ég held að fólk taki lífinu sem sjálfsögðum hlut. Það spáir enginn ófatlaður í það hvað það eru mikil forréttindi að koma upp í rúm án hjálpar og geta séð um sig,“ segir hún.

Sunna Elvíra Þorkelsdóttir.
Sunna Elvíra Þorkelsdóttir. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Varð að gera hlutina sjálf

Sunna Elvíra og Sigurður skildu í maí. Hún segir að skrefin hafi verið þung en jafnframt hafi ekki verið neitt annað í stöðunni.

„Ég leit á það sem tækifæri til að fá að hefja nýtt líf og hef spurt mig spurninga á þá leið hvað ég vilji fá út úr þessu nýja lífi. Ég þurfti að ákveða hvað ég vil og hvað ég vil ekki. Ég vil halda áfram með líf mitt á mínum forsendum og vera besta útgáfan af sjálfri mér. Mér finnst ég vera að nálgast það markmið. Eins erfitt og þetta er búið að vera hefur þetta á sama tíma gefið mér mjög mikið því ég hef fengið tækifæri til að vinna meira í sjálfri mér,“ segir hún.

Spurð um skilnaðinn segir hún að það hafi ekki komið neitt annað til greina en að fara í sitthvora áttina og að það hafi verið sameiginleg ákvörðun.

„Það lá ljóst fyrir að við yrðum að skilja, en þetta voru þung skref inn á skrifstofu sýslumanns því það er erfitt að skilja. Við vorum búin að vera saman í fimm ár og eigum dóttur saman. Þetta voru ákveðin kaflaskil. Ég ákvað eiginlega fljótlega eftir slysið að ég yrði að setja sjálfa mig í fyrsta sæti, minn bata og mína endurhæfingu. Fyrir mitt leyti var betra fyrir mig að ganga í gegnum þetta ein svona eftir á að hyggja.“

Ertu reið út í fyrrverandi maka?

„Eins og mér líður í dag þá óska ég honum alls hins besta og vona að hann hafi það gott. Ég er búin að losa mig við alla gremju og búin að ganga í gegnum allan tilfinningaskalann. Vigfús sjúkrahúsprestur sagði við mig að það væri eðlilegt að eiga slæma daga og það væri í lagi að gráta og losa tilfinningarnar út. Og svo líður mér betur daginn eftir. Það er mannlegt að eiga sína góðu og sína slæmu daga. Góðu dagarnir eru fleiri en slæmu dagarnir,“ segir hún.

Hvað hefur lífsreynsla síðustu mánaða kennt þér?

„Það að við megum ekki taka lífinu sem sjálfsögðum hlut. Ég hef alltaf verið frekar auðmjúk og verið mjög lánsöm í lífinu. Og ég tel það ekki hafa breyst þrátt fyrir að ég sé lömuð. Ég er þakklát fyrir að vera á góðum stað núna. Ég er komin vel á veg með endurhæfingu mína. Ég er ekki með mikla verki og lít þess vegna ekki á mig sem sjúkling. Þegar ég var á spítalanum var ég mjög verkjuð. Íþróttirnar hjálpa mér mjög mikið að halda verkjunum í skefjum. Rútínan hjálpar mér að hafa lífið í jafnvægi,“ segir hún.

Áður en Sunna Elvíra varð lömuð elskaði hún að ferðast um fjöll og firnindi. Hún gekk á fjöll og elskaði alls kyns útiveru. Núna hefur sundið tekið við en hún æfir það í sundlauginni á Grensási. Þótt hún hafi ekki mátt í fótunum hefur hún náð góðum tökum á sundinu og er orðin mjög sterk í efri hluta líkamans.

„Í dag finnst mér mjög gaman að synda. Það kom mér svo mikið á óvart að ég gæti synt en ég get synt bringusund og baksund og tel mig vera nokkuð góða í því og er að ná að synda á mjög góðum tíma,“ segir hún.

Þú endar kannski á ólympíuleikum fatlaðra?

„Það getur vel verið,“ segir hún og brosir og bætir við:

„Rúnar Björn eldri bróðir minn er líka í hjólastól. Hann slasaðist fyrir 15 árum og er lamaður frá hálsi. Hann hefur stutt við bakið á mér allan tímann, sem er ómetanlegt, og gott að geta leitað í reynslubankann hans. Hann er ötull baráttumaður fyrir réttindum fatlaðra og er formaður NPA-miðstöðvarinnar. Hann hefur veitt mér innsýn í þennan heim sem réttindabaráttan er og hvernig víða er pottur brotinn í þessum málaflokki. Við urðum mikið nánari eftir að ég slasaðist, en við erum einu systkinin á Íslandi sem eru bæði mænusködduð. Þá eru einnig einir bræður sem eru mænuskaddaðir,“ segir hún.

Sunna Elvíra þráir að geta verið virkur samfélagsþegn og vill ekki láta líta á sig sem sjúkling. Spurð hvernig hún sjái framtíðina fyrir sér segist hún vilja byrja að vinna um leið og hún hefur náð nægilega góðu þreki.

„Ég held að góðir hlutir gerist hægt og ég myndi þurfa að byrja að vinna í 50% vinnu því það tekur allt miklu meiri tíma í dag en áður. Bara að klæða mig á morgnana og koma mér út úr húsi tekur óratíma. Ég lít ekki á mig sem öryrkja sem ætlar að sitja heima. Ég ætla mér út á vinnumarkaðinn. Ég hef unnið í einkageiranum en hef áhuga á beita mér fyrir málefnum fatlaðra eða vinna í stjórnsýslunni.“

Kauptu vikupassa

Lestu meira með vikupassa!

Fáðu þér vikupassa fyrir 1.790 kr. og þú færð aðgang að öllu efni úr blaði dagsins í dag og næstu 6 daga.

Kaupa vikupassa

Aðrar áskriftarleiðir »

Getur verið að tengdó sé spilafíkill?

11:00 Ég hef staðið manninn minn að því að vera lána föður sínum peninga og oftar en ekki skila þessir peningar sér ekki. Ég hef reynt að ræða þetta við hann og alltaf segist hann sammála mér og hann ætli að hætta þessu en svo næsta sem ég veit að þá er hann búinn að lána honum meira. Meira »

Thelma hannaði töfraheim fyrir fjölskyldu

05:00 Thelma Björk Friðriksdóttir innanhússarkitekt hannaði ákaflega heillandi heimili utan um fjögurra manna fjölskyldu.  Meira »

Geggjaður retró-stíll í 101

Í gær, 21:00 Við Framnesveg í Reykjavík stendur 103 fm raðhús sem byggt var 1922. Búið er að endurnýja húsið mikið og er stíllinn svolítið eins og að fólk gangi inn í tímavél. Meira »

Páska skraut á skandinavíska vísu

Í gær, 20:00 Skandinavísk hönnun er vinsæl víða. Páskaskraut á skandinavíska vísu er vinsælt um þessar mundir, sér í lagi á meðal þeirra sem aðhyllast minimalískan lífsstíl. Það er ódýrt og fallegt að setja saman það sem til er á heimilinu og skreyta þannig fyrir páskana. Meira »

Svona heldur þú heilsusamlega páska

Í gær, 17:00 Þegar fólk breytir um lífsstíl og mataræði á það stundum erfitt með að takast á við hátíðir eins og páskana, því þá vill það sogast inn í gamlar hefðir og vana. Meira »

Svona býrðu til „Power Spot“

í gær Japanski tiltektarsnillingurinn Marie Kondo fer eins og stormur um heiminn með heimspeki sína sem fjallar í stuttu máli um að einfalda lífsstílinn og halda einungis í það sem veitir ánægju. Meira »

Kærastinn spilar rassinn úr buxunum

í gær „Þannig er að kærastinn minn er að eyða nánast öllum peningunum sínum í alls konar veðmál á netinu. Hann segir að þetta séu alls konar íþróttaleikir en vill ekki sýna mér nákvæmlega hvað þetta er og kannski skiptir ekki máli. Aðaláhyggjurnar mínar eru að síðustu mánuði hef ég verið að borga alla reikninga þar sem hann er búinn að eyða sínum og hann afsakar þetta með hinu og þessu.“ Meira »

10 gul dress sem minna ekki á páskaunga

í fyrradag Tískulöggur hafa gefið grænt ljós á gult frá toppi til táar en það er þó hægara sagt en gert ef þú vilt ekki líta út eins og fugl ofan á páskaeggi. Meira »

Fór á svakalegan megrunarkúr

í fyrradag „Ég er svöng,“ segir Beyoncé í nýrri heimildarmynd þar sem hún segist hafa hætt að borða brauð, sykur, kolvetni, mjólkurvörur, fisk og kjöt til þess að komast í form eftir barnsburð. Meira »

Buxurnar sem eru að gera allt brjálað

í fyrradag Diane Keaton fær Hollywood-stjörnur til að slefa yfir buxum sem einhver myndi segja að væru löngu dottnar úr tísku.   Meira »

Inga Lind í Kokkaflakks-teiti

í fyrradag Inga Lind Karlsdóttir framleiðandi hjá Skot lét sig ekki vanta í frumsýningarteiti Kokkaflakks en þættirnir eru í umsjón Ólafs Arnar. Meira »

Við erum greinilega að gera eitthvað rétt

17.4. Kolbrún Kristjánsdóttir segir að það sé furðuleg upplifun að aðrir stæli stofuna þeirra Portið sem opnaði nýlega.   Meira »

Fasteignamarkaðurinn er að lifna við

17.4. Dregið hefur úr óvissu í atvinnulífinu og því hægt að reikna með meiri umsvifum á fasteignamarkaði. Velja þarf fasteign sem hentar bæði þörfum og fjárhag fjölskyldunnar. Meira »

Sjúkur í aðrar konur en á kærustu

16.4. „Ég átti það til að eyða allt að einum og hálfum tíma á dag í að stara á konur á nærfötum á Instagram og horfa á klámmyndbönd á netinu til þess að örva mig.“ Meira »

5 góð ráð fyrir meltinguna

16.4. „Þessi ráð nýtast auðvitað allt árið, en um páskana eru margir frídagar og mikið um hátíðamat, sem leggur aukaálag á meltingarkerfið. Því er um að gera að vera undirbúinn undir það álag, svo það taki sem minnstan toll af heilsunni og geri frídagana ánægjulegri,“ segir Guðrún Bergmann í sínum nýjasta pistli á Smartlandi: Meira »

Björg lokar Spaksmannsspjörum í 101

16.4. Björg Ingadóttir eigandi Spaksmannsspjara hefur ákveðið að loka verslun sinni í Bankastræti og opna hönnunarstúdíó. Þetta gerir hún af margvíslegum ástæðum. Meira »

Eitursvalt einbýli í Akrahverfinu

16.4. Við Skeiðakur í Garðabæ stendur ákaflega vandað og fallegt einbýlishús sem byggt var 2009. Húsið er 332 fm að stærð og er á pöllum. Hátt er til lofts og vítt til veggja. Húsið sjálft er teiknað af Einari Ólafssyni arkitekt en Rut Káradóttir hannaði innréttingar sem allar voru sérsmíðaðar í Axis og blöndunartæki frá Vola. Meira »

Línan sem beðið hefur verið eftir

16.4. Sænska móðurskipið IKEA er komið með nýja tímabundna línu sem heitir ÖVERALLT. Línan endurspeglar forvitni IKEA á heiminum. Í þeim anda tók húsbúnaðarfyrirtækið höndum saman við Design Indaba fyrir nokkrum árum til að fræðast um hönnunarsenu nútímans í Afríku. Það varð upphafið að einstöku samstarfi hönnuða frá fimm Afríkulöndum. Meira »

Ekki segja þetta við einhleypa

16.4. Er æðsta markmið þitt í lífinu að koma einu einhleypu vinkonu þinni á fast. Ekki reyna að telja henni í trú um að hún sé of vandlát. Meira »

Í venjulegum almúgafötum í fríinu

15.4. Katrín hertogaynja klæðir sokkana yfir gallabuxurnar og Vilhjálmur Bretaprins er í gömlum strigaskóm.   Meira »

Nennti ekki lengur að vera feit og pirruð

15.4. Ásdís Ósk Valsdóttir fasteignasali var orðin þreytt á sjálfri sér og ákvað að nú væri nóg komið.  Meira »