Hvaðan kemur þessi bolludagur?

Margir taka bolludaginn alvarlega og setja sér metnaðarfull neyslumarkmið. Aðrir ...
Margir taka bolludaginn alvarlega og setja sér metnaðarfull neyslumarkmið. Aðrir bara njóta. mbl.is/Styrmir Kári

Börnin í leikskólanum Furuskógi voru önnum kafin við að gæða sér á bollum þegar ljósmyndara mbl.is bar þar að garði síðdegis. Vísast hafa bollur runnið glatt ofan í margan Íslendinginn þegar bolludagurinn var haldinn hátíðlegur um allt land í dag.

Óttar Sveinsson framleiðslustjóri Bakarameistarans sagði í samtali við mbl.is að bollusalan hefði gengið gríðarvel.

„Ég er bara að klára síðustu bollurnar núna. Það er fullt niðri á borðum og svo er ég að taka núna restina af bollunum mínum. En svo á ég á engar eftir. Ég vona að það gangi, klukkan er nú orðin fimm,“ sagði Óttar glaður í bragði fyrr í dag.

„Með þessu magni í dag og því sem við höfum framleitt undanfarna viku þá erum við að tala um í kringum fimmtíu þúsund bollur.“

Myndskeið mbl.is: Rjómi og súkkulaði út um allt!

Krakkarnir á leikskólanum Furuskógi bíða þolinmóð eftir góðgætinu.
Krakkarnir á leikskólanum Furuskógi bíða þolinmóð eftir góðgætinu. mbl.is/Styrmir Kári

„Fyrst var það bara vínarbrauðsdeigið“

Óttar er 58 ára og byrjaði 16 ára í bakstri. Hann hefur því starfað í geiranum í 42 ár og getur borið vitni um þróun bollanna á þeim tíma.

„Fyrst var það bara vínarbrauðsdeigið sem var notað í þetta. Svo fóru menn í gerbollur sem voru aðeins öðruvísi unnar. Síðan komu þessar vatnsdeigsbollur og þegar þær byrjuðu að detta inn þá tikkuðu þær alltaf ofar og ofar í sölu. Nú eru þær orðnar svona 75-80% af sölunni.“

Þá segir hann tegundum hafa fjölgað á sama tíma.

„Það er verið að leika sér með alls konar brögð. Langvinsælast er bara rjómi með súkkulaðilokinu. Svo eru það bollurnar með rommbragðinu, nutella-bollur, karmellubollur að ógleymdri vínarveislubollunni eins og við köllum hana.

Hún er úr vínarbrauðsdegi, sætur vanillurjómi inn í með rjómanum og núggati sprautað ofan á rjómann. Lokið ofan á það, spænir þar ofan á og svo toppað með smá flórsykri.“

Klassíska bollan með glassúr og rjóma er enn vinsælust en ...
Klassíska bollan með glassúr og rjóma er enn vinsælust en samsetningum fjölgar ár frá ári. mbl.is/Styrmir Kári

Hver er þessi bolludagur?

Vert er að rekja uppruna bolludagsins við þetta tilefni.

Flengingar og bolluát berast líklega til Íslands fyrir dönsk eða norsk áhrif á síðari hluta 19. aldar, líklega að frumkvæði þarlendra bakara sem settust hér að. Þetta kemur fram í grein Wikipedia um bolludaginn, sem unnin er eftir heimildum úr Sögu daganna, eftir Árna Björnsson þjóðháttafræðing.

„Heitið bolludagur er ekki þekkt fyrr en eftir aldamót og mun orðið til hérlendis. Upphaflega bárust siðirnir að slá köttinn úr tunnunni og að marsera í grímubúningum frá Danmörku fyrir 1870 en lagðist víðast hvar af eftir aldamótin,“ segir á Wikipedia.

Bolludagur skipt um hlutverk við öskudag

 „Þessir siðir héldust samt áfram á Akureyri en 1915 færðust þeir yfir á öskudaginn og hafa síðan smám saman breiðst þaðan út aftur sem öskudagssiðir. Heitið bolludagur sést fyrst á prenti 1910 en annars var dagurinn oft kallaður flengingardagur.“

Bolludagur og öskudagur hafa að nokkru leyti skipt um hlutverk samkvæmt umfjöllun vísindavefs Háskóla Íslands. Segir þar að lengi vel hafi þessi mánudagur verið hefðbundinn frídagur barna í skólum. Tíðkast hafi þá víða um landið að „marséra“ í grímubúningum og að slá köttinn úr tunnunni, seint á 19. öld.

Bara eina í viðbót...
Bara eina í viðbót... mbl.is/Styrmir Kári

Trésverð í belti og þríhyrndir hattar

Í Morgunblaðinu í febrúar árið 1915, fyrir 101 ári, er hnignun bolludagsins gerð að sérstöku kvörtunarefni. Segir þar:

„Bolludagur er á mánudaginn. Fjöldi barna gekk um bæinn í gær og bauð pappírsvendi til sölu. Áður fyr var kæti mikil meðal barna bæjarins þann dag. Gengu drengir hús úr húsi í stórum hópum, allir skrýddir mislitum pappírsklæðum, með trésverð í belti og þríhyrnda hatta á höfðinu. Í hverju húsi sungu þeir nokkur gömul íslenzk lög og að því loknu tók foringinn skinnpyngjuna úr buxnavasanum.“

Kvartað yfir óhemju kökuáti barna

Hélt skrifari svo áfram og harmaði það að svokallaðar marcheringar væru horfnar úr bæjarlífinu.

„Kæmi það fyrir að einhver húsmóðir væri ófús á að láta nokkra aura í pyngjuna, þá dundu skammirnar yfir hana. En nú er komin önnur öld. Marcheringar, sem það var kallað, eru nú horfnar eins og svo margt annað einkennilegt og skemtilegt úr Reykjavíkurlífinu.

Og það eina sem virðist vera eftir af kætinni frá fyrri tímum á bolludaginn, er óhemju kökuát barnanna — og full búðarskúffan af smápeningum hjá bökurum bæjarins. Bollan kostar því miður þrjá tveggeyringa í þetta sinn!“

Myndskeið mbl.is: Rjómi og súkkulaði út um allt!

Nammi namm!
Nammi namm! mbl.is/Styrmir Kári



mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Grundvallarbreyting á löggæslustjórnun

12:52 Lögreglustjórafélag Íslands leggst alfarið gegn breytingum á nýjum lögreglulögum. Þetta kemur fram í umsögn félagsins um nýtt lagafrumvarp. Segir félagið að með því að leggja innra eftirlit með störfum lögreglunnar undir ríkislögreglustjóra sé gerð grundvallarbreyting á stjórn löggæslu. Meira »

Brenndist á handlegg í Hellisheiðarvirkjun

12:38 Starfsmaður verktaka brenndist á framhandlegg þegar skammhlaup varð í tengiskáp í stöðvarhúsi Hellisheiðarvirkjunar sem hann var að vinna við í morgun. Hann var fluttur með meðvitund á slysadeild en upplýsingafulltrúi Orku náttúrunnar hefur ekki upplýsingar um alvarleika meiðsla hans. Meira »

Fleiri gámaskrifstofur á Landspítala

12:34 Reistar verða 18 gámaskrifstofur við Landspítala í Fossvogi í sumar og verða þær tilbúnar 1. september næstkomandi. Með því tekst að losa um rými í aðalbyggingu spítalans sem verður nýtt undir klíníska starfsemi. Meira »

Losunarstaðir uppfylla ákvæði um baðstaði

12:20 Losunarstaðir skólps í Reykjavík og nágrenni uppfylla ströngustu ákvæði um baðstaði í náttúrunni og frekari hreinsun myndi ekki leiða til bætandi áhrifa á umhverfið. Þetta kemur fram í tilkynningu frá Reykjavíkurborg. Meira »

Airbnb skoðar frumvarp Ragnheiðar

12:09 Forsvarsmenn bandaríska netrisans Airbnb eru nú farnir að veita íslenskum markaði aukna athygli vegna frumvarps iðnaðarráðherra um heimagistingu þar sem reglur um slíka starfsemi eru hertar. Fulltrúar fyrirtæksins eru væntanlegir hingað til lands til að kynna sér markaðinn og aðstæður. Meira »

Ekki þörf á frekari eiginfjárframlögum

11:59 Endurskoðuð áætlun Íbúðalánasjóðs gerir ráð fyrir jákvæðri afkomu og engum frekari eiginfjárframlögum ríkisins. Framkvæmdastjórum fækkar um einn og sex starfsmönnum verður sagt upp í tengslum við skipulagsbreytingar. Meira »

Guðni með 65% fylgi

10:23 Guðni Th. Jóhannesson heldur töluverðri forystu í nýrri könnun MMR, en hann mælist með 65,6% fylgi. Fylgi Davíðs Oddssonar mældist 18,1%. Fylgi Andra Snæs Magnasonar mældist 11,0% og fylgi Höllu Tómasdóttur 2,2%. Aðrir frambjóðendur mældust samanlagt með 3,0% fylgi. Meira »

Viðvörun vegna hvassviðris

11:18 Búist er við hvassviðri eða stormi (15–23 m/s) norðvestanlands seint í nótt og fram að hádegi á morgun að sögn Veðurstofu Íslands sem hefur sent frá sér viðvörun. Meira »

Laugardalslaug opnuð aftur

10:17 Laugardalslaug opnaði í morgun eftir að hafa verið lokuð í tvo daga vegna framkvæmda. Logi Sigurfinnsson, forstöðumaður Laugardalslaugar, segir að gert hafi verið við vatnslögn í aðalvatnslögn í kjallara gömlu laugarinnar. Meira »

Gyða Hrönn nýr varaformaður BHM

09:26 Fulltrúar á aðalfundi Bandalags háskólamanna (BHM) kusu Gyðu Hrönn Einarsdóttur sem nýjan varaformann bandalagsins. Hún hefur verið formaður Félags lífeindafræðinga frá árinu 2014 og starfað fyrir samninganefnd félagsins frá árinu 2005. Meira »

Þögn Samtaka atvinnulífsins „ærandi“

09:08 Stjórn og trúnaðarmannaráð stéttarfélagsins Framsýnar gagnrýna Samtök atvinnulífsins fyrir áhugaleysi um vinnustaðaeftirlit. Á sama tíma og kjarasamningsbrot og skattaundanskot komi ítrekað upp sé þögn samtakanna ærandi. Meira »

Starfsgrundvöllur leigumiðlara horfinn

08:18 Svanur Guðmundsson, formaður Félags löggiltra leigumiðlara, segir að rekstrargrundvöllur sjálfstæðra leigumiðlara sé ekki lengur fyrir hendi og hafi í raun ekki verið undanfarin tvö ár, þar sem verkefni þeirra hafi verið hverfandi. Meira »

Varað við stormi á Norðvesturlandi

08:01 Veðurstofan varar við mögulegum stormi á svæðinu frá Snæfellsnesi og norður og austur í Eyjafjörð í kvöld og seint í nótt. Skæðustu vindstrengirnir verða þar sem suðvestanáttin stendur af fjöllum. Þar sem vindur stendur af landi verður þurrara og bjartara. Meira »

Merki um bata í Evrópu

07:37 Forstöðumaður Kjötafurðastöðvar KS á Sauðárkróki segist sjá ýmis merki um að ástandið á kjötmörkuðum Evrópu sé að lagast.   Meira »

Handteknir á lokuðu hafnarsvæði

06:41 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu handtók sjö menn sem höfðu farið inn á lokað hafnarsvæði við Sundagarða í nótt. Fyrst var tilkynnt um fjóra menn á svæðinu sem voru teknir höndum í kjölfarið. Skömmu síðar var aftur tilkynnt um þrjá aðra menn sem einnig voru handteknir. Meira »

Kaupmáttur launa aldrei meiri

07:57 Kaupmáttur launa landsmanna mælist um þessar mundir hærri en nokkru sinn fyrr. Um næstkomandi helgi er ár liðið frá því að mestur hluti aðildarfélaga ASÍ undirritaði nýja kjarasamninga við Samtök atvinnulífsins. Meira »

Lægir en hvessir aftur í kvöld

07:05 Hvasst hefur verið á landinu en sunnanáttin á að ganga niður með morgninum og draga úr rigningu samkvæmt spá Veðurstofunnar. Það er hins vegar skammgóður vermir því hvessa á aftur í kvöld og nótt. Hiti á Norðausturlandi gæti náð allt að tuttugu stigum á morgun. Meira »

Þak fauk á Ísafirði

06:25 Björgunarsveitarmenn voru kallaðir út á Ísafirði í gærkvöldi vegna bárujárnsplatna sem höfðu fokið af húsum í hvassviðri sem gekk yfir landið. Að sögn lögreglu lægði undir miðnætti en fyrr um daginn var mannlausri skútu sem hafði losnað bjargað úr grjótgarði við Pollgötu. Meira »
HÚSAVIÐGERÐIR
Viðgerðir og viðhald fasteigna er okkar fag. Húsaklæðning ehf. hefur í áratugi ...
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 49 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 49 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...
Heildarlausn á viðhaldi bílastæða
Frá því 1988 hafa BS verktakar boðið heildarlausnir á viðhaldi bílastæða og umhv...
 
Starfsmaður í einingaverksmiðju
Iðnaðarmenn
Starfsmaður óskast Steypustöðin ehf...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9 Ár...
Útboð 20258
Tilboð - útboð
Útboð 20258 Endurnýjun fro...
Smiðir óskast
Byggingarvinna
Smiðir óskast Gluggar og Garðhús hf. ...