Hvaðan kemur þessi bolludagur?

Margir taka bolludaginn alvarlega og setja sér metnaðarfull neyslumarkmið. Aðrir ...
Margir taka bolludaginn alvarlega og setja sér metnaðarfull neyslumarkmið. Aðrir bara njóta. mbl.is/Styrmir Kári

Börnin í leikskólanum Furuskógi voru önnum kafin við að gæða sér á bollum þegar ljósmyndara mbl.is bar þar að garði síðdegis. Vísast hafa bollur runnið glatt ofan í margan Íslendinginn þegar bolludagurinn var haldinn hátíðlegur um allt land í dag.

Óttar Sveinsson framleiðslustjóri Bakarameistarans sagði í samtali við mbl.is að bollusalan hefði gengið gríðarvel.

„Ég er bara að klára síðustu bollurnar núna. Það er fullt niðri á borðum og svo er ég að taka núna restina af bollunum mínum. En svo á ég á engar eftir. Ég vona að það gangi, klukkan er nú orðin fimm,“ sagði Óttar glaður í bragði fyrr í dag.

„Með þessu magni í dag og því sem við höfum framleitt undanfarna viku þá erum við að tala um í kringum fimmtíu þúsund bollur.“

Myndskeið mbl.is: Rjómi og súkkulaði út um allt!

Krakkarnir á leikskólanum Furuskógi bíða þolinmóð eftir góðgætinu.
Krakkarnir á leikskólanum Furuskógi bíða þolinmóð eftir góðgætinu. mbl.is/Styrmir Kári

„Fyrst var það bara vínarbrauðsdeigið“

Óttar er 58 ára og byrjaði 16 ára í bakstri. Hann hefur því starfað í geiranum í 42 ár og getur borið vitni um þróun bollanna á þeim tíma.

„Fyrst var það bara vínarbrauðsdeigið sem var notað í þetta. Svo fóru menn í gerbollur sem voru aðeins öðruvísi unnar. Síðan komu þessar vatnsdeigsbollur og þegar þær byrjuðu að detta inn þá tikkuðu þær alltaf ofar og ofar í sölu. Nú eru þær orðnar svona 75-80% af sölunni.“

Þá segir hann tegundum hafa fjölgað á sama tíma.

„Það er verið að leika sér með alls konar brögð. Langvinsælast er bara rjómi með súkkulaðilokinu. Svo eru það bollurnar með rommbragðinu, nutella-bollur, karmellubollur að ógleymdri vínarveislubollunni eins og við köllum hana.

Hún er úr vínarbrauðsdegi, sætur vanillurjómi inn í með rjómanum og núggati sprautað ofan á rjómann. Lokið ofan á það, spænir þar ofan á og svo toppað með smá flórsykri.“

Klassíska bollan með glassúr og rjóma er enn vinsælust en ...
Klassíska bollan með glassúr og rjóma er enn vinsælust en samsetningum fjölgar ár frá ári. mbl.is/Styrmir Kári

Hver er þessi bolludagur?

Vert er að rekja uppruna bolludagsins við þetta tilefni.

Flengingar og bolluát berast líklega til Íslands fyrir dönsk eða norsk áhrif á síðari hluta 19. aldar, líklega að frumkvæði þarlendra bakara sem settust hér að. Þetta kemur fram í grein Wikipedia um bolludaginn, sem unnin er eftir heimildum úr Sögu daganna, eftir Árna Björnsson þjóðháttafræðing.

„Heitið bolludagur er ekki þekkt fyrr en eftir aldamót og mun orðið til hérlendis. Upphaflega bárust siðirnir að slá köttinn úr tunnunni og að marsera í grímubúningum frá Danmörku fyrir 1870 en lagðist víðast hvar af eftir aldamótin,“ segir á Wikipedia.

Bolludagur skipt um hlutverk við öskudag

 „Þessir siðir héldust samt áfram á Akureyri en 1915 færðust þeir yfir á öskudaginn og hafa síðan smám saman breiðst þaðan út aftur sem öskudagssiðir. Heitið bolludagur sést fyrst á prenti 1910 en annars var dagurinn oft kallaður flengingardagur.“

Bolludagur og öskudagur hafa að nokkru leyti skipt um hlutverk samkvæmt umfjöllun vísindavefs Háskóla Íslands. Segir þar að lengi vel hafi þessi mánudagur verið hefðbundinn frídagur barna í skólum. Tíðkast hafi þá víða um landið að „marséra“ í grímubúningum og að slá köttinn úr tunnunni, seint á 19. öld.

Bara eina í viðbót...
Bara eina í viðbót... mbl.is/Styrmir Kári

Trésverð í belti og þríhyrndir hattar

Í Morgunblaðinu í febrúar árið 1915, fyrir 101 ári, er hnignun bolludagsins gerð að sérstöku kvörtunarefni. Segir þar:

„Bolludagur er á mánudaginn. Fjöldi barna gekk um bæinn í gær og bauð pappírsvendi til sölu. Áður fyr var kæti mikil meðal barna bæjarins þann dag. Gengu drengir hús úr húsi í stórum hópum, allir skrýddir mislitum pappírsklæðum, með trésverð í belti og þríhyrnda hatta á höfðinu. Í hverju húsi sungu þeir nokkur gömul íslenzk lög og að því loknu tók foringinn skinnpyngjuna úr buxnavasanum.“

Kvartað yfir óhemju kökuáti barna

Hélt skrifari svo áfram og harmaði það að svokallaðar marcheringar væru horfnar úr bæjarlífinu.

„Kæmi það fyrir að einhver húsmóðir væri ófús á að láta nokkra aura í pyngjuna, þá dundu skammirnar yfir hana. En nú er komin önnur öld. Marcheringar, sem það var kallað, eru nú horfnar eins og svo margt annað einkennilegt og skemtilegt úr Reykjavíkurlífinu.

Og það eina sem virðist vera eftir af kætinni frá fyrri tímum á bolludaginn, er óhemju kökuát barnanna — og full búðarskúffan af smápeningum hjá bökurum bæjarins. Bollan kostar því miður þrjá tveggeyringa í þetta sinn!“

Myndskeið mbl.is: Rjómi og súkkulaði út um allt!

Nammi namm!
Nammi namm! mbl.is/Styrmir Kári



mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Vann 11 milljarða í Eurojackpot

Í gær, 23:17 Einn vann stóra pottinn í Eurojackpot og fær hvorki meira né minna en 11 milljarða króna í sinn hlut. Sá stálheppni keypti miðann í Wiesbaden í Þýskalandi. Ellefu deila með sér 2. vinningi og fær hver þeirra tæpar 32 milljónir. Meira »

Vill þjóðarátak gegn kynferðisofbeldi

Í gær, 22:11 mbl.is kíkti á Þjóðhátíð í dag og tók gesti og gangandi tali. Meðal þeirra sem urðu á vegi blaðamanna var Elliði Vignisson, bæjarstjóri í Eyjum. Spurður um áherslur hátíðarinnar í ár sagði Elliði að Eyjamenn vildu að gestir tækju þátt í hátíðnni á þeim forsendum sem lagt hefði verið upp með í gegnum tíðina. Meira »

28 tíma seinkun á flugi til Dublinar

Í gær, 21:59 Vél WOW air sem fljúga átti frá Kefla­vík­ur­flug­velli til Dublin­ar í Írlandi klukk­an 6:15 í morg­un seink­ar um tæp­ar 28 klukku­stund­ir. Fyrri áætlanir höfðu gert ráð fyrir 17 tíma seinkun og átti vél­in þá að leggja af stað klukk­an 23 í kvöld. Meira »

Sjarmur, Magni og Jón Daði

Í gær, 21:46 Í dag eru 25 ár liðin síðan fyrsta kattaathvarf Íslands, Kattholt, var opnað með blessunarorðum séra Guðmundar Þorsteinssonar dómprófasts og ræðu Sigríðar Heiðberg, þáverandi formanns Kattavinafélagsins, þar sem hún rakti sögu félagsins. Meira »

Sannkallað Majorkaveður í Eyjum

Í gær, 20:33 Verulegur fjöldi fólks er nú samankominn í Vestmannaeyjum til að taka þátt í þjóðhátíð. „Hér er sannkallað Majorkaveður ef þannig má að orði komast. Hér hefur verið 20 stiga hiti og heiðskírt í allan dag,“ segir Hörður Orri Grettisson, talsmaður þjóðhátíðar. Meira »

Verkfræðinemar kepptu í kappakstri

Í gær, 20:29 Lið verkfræðinema við Háskóla Íslands, Team Spark, er nýkomið heim úr tveggja vikna ferðalagi, þar sem liðið tók þátt í tveimur kappakstursbílakeppnum í Evrópu. Meira »

Verulega hefur fækkað í bílalestinni

Í gær, 19:15 Verulega hefur dregið úr umferð um Selfoss, en þegar mest var náði bílaröðin frá Kögunarhóli og inn á Selfoss. Að sögn lögreglunnar á Selfossi er enn mikil umferð í gegnum bæinn. Bílaröðin byrjar þó ekki fyrr en við húsakynni Toyota á Selfossi, þannig að verulega hefur fækkað í bílalestinni. Meira »

„Ég hlakka mest til að fara í sleik“

Í gær, 19:53 Þrátt fyrir að Þjóðhátíð hafi ekki verið formlega sett fyrr en klukkan 14:30 í dag, var mikið líf í Herjólfsdal á hádegi. Sumir voru enn ryðgaðir eftir Húkkaraballið sem fór fram í gærkvöldi, en aðrir voru tilbúnir í átök helgarinnar. Meira »

Eyða verslunarmannahelginni sunnan heiða

Í gær, 18:50 Verslunarmannahelgin fer rólega af stað á Ísafirði, Akureyri og Siglufirði að sögn lögreglunnar á hverjum stað. Mýrarboltinn verður haldinn á Ísafirði líkt og undanfarin ár og er nú nokkur umferð á leið inn eftir Ísafjarðardjúpi. Meira »

Ronja er 5 ára trans-stelpa

Í gær, 18:43 Ronja Sif Magnúsdóttir er fimm ára gömul og býr ásamt foreldrum sínum og tveimur systkinum á sveitabæ í Flóahreppi. Þangað til seint á síðasta ári hét Ronja ekki Ronja, heldur Aron Freyr. Ronja er meðal yngstu trans-barna sem vitað er um á landinu en fjölskyldan hefur ekki mætt fordómum. Meira »

Dekkjakurl fjarlægt af þremur völlum

Í gær, 17:44 Verið er að skipta um undirlag og gúmmíkurl á gervigrasvelli Fylkismanna í Árbænum og stutt er síðan gert var hið sama hjá Víkingum. Framkvæmdir standa einnig yfir á gervigrasvelli KR-inga. Allir þessir vellir verða því lausir við hið umdeilda dekkjakurl á næstunni. Meira »

Umferðarstraumur um Borgarnes

Í gær, 17:06 Töluverður umferðastraumur er nú í gegnum Borgarnes, að sögn lögreglunnar í bænum, sem kveður strauminn liggja norðureftir. Nokkuð þétt umferð er nú einnig í gegnum Blönduós, en þar telja menn líklegt að umferðaþunginn verði í suðurátt. Meira »

Á leið til Eyja eftir sólarhrings vöku

Í gær, 17:05 Mikil stemning var í Landeyjahöfn klukkan 10 í morgun þegar Þjóðhátíðarfarar gerðu sig tilbúna til brottfarar. Viðmælendur mbl.is voru sammála um það að það væri alls ekki of snemmt fyrir einn kaldan, „það er nú einu sinni Þjóðhátíð“. Meira »

Ekki í samræmi við stjórnsýslulög

Í gær, 15:52 Málsmeðferð lögreglustjórans í Vestmannaeyjum við ráðningu í starf löglærðs fulltrúa var ekki í samræmi við stjórnsýslulög. Þetta kemur fram í áliti Umboðsmanns Alþingis frá 25. júlí sl. Meira »

Jethro Tull í Hallgrímskirkju á jólaföstu

Í gær, 15:17 Breska rokkhljómsveitin Jethro Tull verður með jólatónleika í Hallgrímskirkju í Reykjavík á næstu jólaföstu.  Meira »

Setja upp hávaðamæla

Í gær, 17:04 Isavia hefur ákveðið að setja upp hávaðamæla sem mæla hljóðmengun frá flugumferð á Keflavíkurflugvelli. Þetta gerir Isavia í framhaldi af bókun frá bæjarráði Reykjanesbæjar þar sem því var beint til flugvallaryfirvalda á Keflavíkurflugvelli að reyna eftir fremsta megni að draga úr og takmarka óþarfa ónæði sem íbúar Reykjanesbæjar verða fyrir vegna flugumferðar um Keflavíkurflugvöll. Meira »

Miklar umferðartafir við Selfoss

Í gær, 15:35 Miklar umferðartafir eru á leiðinni milli Hveragerðis og Selfoss þessa stundina og má sjá bíl við bíl alla leið frá Kögunarhóli og inn á Selfoss. Að sögn lögreglunnar á Selfossi skrifast tafirnar þó hvorki umferðóhapp eða framkvæmdir, heldur verslunarmannahelgarumferðina. Meira »

Ingó í beinni frá Eyjum

Í gær, 15:01 Símafyrirtækið Nova stendur fyrir beinum útsendingum frá Eyjum alla helgina og verður hægt að nálgast þær hér á mbl.is. Í fyrstu útsendingunni er það Ingó Veðurguð sem heldur tónleika Meira »