Hvaðan kemur þessi bolludagur?

Margir taka bolludaginn alvarlega og setja sér metnaðarfull neyslumarkmið. Aðrir ...
Margir taka bolludaginn alvarlega og setja sér metnaðarfull neyslumarkmið. Aðrir bara njóta. mbl.is/Styrmir Kári

Börnin í leikskólanum Furuskógi voru önnum kafin við að gæða sér á bollum þegar ljósmyndara mbl.is bar þar að garði síðdegis. Vísast hafa bollur runnið glatt ofan í margan Íslendinginn þegar bolludagurinn var haldinn hátíðlegur um allt land í dag.

Óttar Sveinsson framleiðslustjóri Bakarameistarans sagði í samtali við mbl.is að bollusalan hefði gengið gríðarvel.

„Ég er bara að klára síðustu bollurnar núna. Það er fullt niðri á borðum og svo er ég að taka núna restina af bollunum mínum. En svo á ég á engar eftir. Ég vona að það gangi, klukkan er nú orðin fimm,“ sagði Óttar glaður í bragði fyrr í dag.

„Með þessu magni í dag og því sem við höfum framleitt undanfarna viku þá erum við að tala um í kringum fimmtíu þúsund bollur.“

Myndskeið mbl.is: Rjómi og súkkulaði út um allt!

Krakkarnir á leikskólanum Furuskógi bíða þolinmóð eftir góðgætinu.
Krakkarnir á leikskólanum Furuskógi bíða þolinmóð eftir góðgætinu. mbl.is/Styrmir Kári

„Fyrst var það bara vínarbrauðsdeigið“

Óttar er 58 ára og byrjaði 16 ára í bakstri. Hann hefur því starfað í geiranum í 42 ár og getur borið vitni um þróun bollanna á þeim tíma.

„Fyrst var það bara vínarbrauðsdeigið sem var notað í þetta. Svo fóru menn í gerbollur sem voru aðeins öðruvísi unnar. Síðan komu þessar vatnsdeigsbollur og þegar þær byrjuðu að detta inn þá tikkuðu þær alltaf ofar og ofar í sölu. Nú eru þær orðnar svona 75-80% af sölunni.“

Þá segir hann tegundum hafa fjölgað á sama tíma.

„Það er verið að leika sér með alls konar brögð. Langvinsælast er bara rjómi með súkkulaðilokinu. Svo eru það bollurnar með rommbragðinu, nutella-bollur, karmellubollur að ógleymdri vínarveislubollunni eins og við köllum hana.

Hún er úr vínarbrauðsdegi, sætur vanillurjómi inn í með rjómanum og núggati sprautað ofan á rjómann. Lokið ofan á það, spænir þar ofan á og svo toppað með smá flórsykri.“

Klassíska bollan með glassúr og rjóma er enn vinsælust en ...
Klassíska bollan með glassúr og rjóma er enn vinsælust en samsetningum fjölgar ár frá ári. mbl.is/Styrmir Kári

Hver er þessi bolludagur?

Vert er að rekja uppruna bolludagsins við þetta tilefni.

Flengingar og bolluát berast líklega til Íslands fyrir dönsk eða norsk áhrif á síðari hluta 19. aldar, líklega að frumkvæði þarlendra bakara sem settust hér að. Þetta kemur fram í grein Wikipedia um bolludaginn, sem unnin er eftir heimildum úr Sögu daganna, eftir Árna Björnsson þjóðháttafræðing.

„Heitið bolludagur er ekki þekkt fyrr en eftir aldamót og mun orðið til hérlendis. Upphaflega bárust siðirnir að slá köttinn úr tunnunni og að marsera í grímubúningum frá Danmörku fyrir 1870 en lagðist víðast hvar af eftir aldamótin,“ segir á Wikipedia.

Bolludagur skipt um hlutverk við öskudag

 „Þessir siðir héldust samt áfram á Akureyri en 1915 færðust þeir yfir á öskudaginn og hafa síðan smám saman breiðst þaðan út aftur sem öskudagssiðir. Heitið bolludagur sést fyrst á prenti 1910 en annars var dagurinn oft kallaður flengingardagur.“

Bolludagur og öskudagur hafa að nokkru leyti skipt um hlutverk samkvæmt umfjöllun vísindavefs Háskóla Íslands. Segir þar að lengi vel hafi þessi mánudagur verið hefðbundinn frídagur barna í skólum. Tíðkast hafi þá víða um landið að „marséra“ í grímubúningum og að slá köttinn úr tunnunni, seint á 19. öld.

Bara eina í viðbót...
Bara eina í viðbót... mbl.is/Styrmir Kári

Trésverð í belti og þríhyrndir hattar

Í Morgunblaðinu í febrúar árið 1915, fyrir 101 ári, er hnignun bolludagsins gerð að sérstöku kvörtunarefni. Segir þar:

„Bolludagur er á mánudaginn. Fjöldi barna gekk um bæinn í gær og bauð pappírsvendi til sölu. Áður fyr var kæti mikil meðal barna bæjarins þann dag. Gengu drengir hús úr húsi í stórum hópum, allir skrýddir mislitum pappírsklæðum, með trésverð í belti og þríhyrnda hatta á höfðinu. Í hverju húsi sungu þeir nokkur gömul íslenzk lög og að því loknu tók foringinn skinnpyngjuna úr buxnavasanum.“

Kvartað yfir óhemju kökuáti barna

Hélt skrifari svo áfram og harmaði það að svokallaðar marcheringar væru horfnar úr bæjarlífinu.

„Kæmi það fyrir að einhver húsmóðir væri ófús á að láta nokkra aura í pyngjuna, þá dundu skammirnar yfir hana. En nú er komin önnur öld. Marcheringar, sem það var kallað, eru nú horfnar eins og svo margt annað einkennilegt og skemtilegt úr Reykjavíkurlífinu.

Og það eina sem virðist vera eftir af kætinni frá fyrri tímum á bolludaginn, er óhemju kökuát barnanna — og full búðarskúffan af smápeningum hjá bökurum bæjarins. Bollan kostar því miður þrjá tveggeyringa í þetta sinn!“

Myndskeið mbl.is: Rjómi og súkkulaði út um allt!

Nammi namm!
Nammi namm! mbl.is/Styrmir Kári



mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Innsiglað fyrir vanskil á sköttum

05:30 Starfsstöðvum fyrirtækis í byggingarstarfsemi í Reykjavík og á Suðurnesjum var lokað sl. þriðjudag í umfangsmiklum aðgerðum fulltrúa Ríkisskattstjóra og lögreglu. Meira »

Vestfirðir verði ríkt samfélag

05:30 Innan áratugar munu útflutningstekjur af laxeldi á sunnanverðum Vestfjörðum geta numið 50 milljörðum króna á ári. Þetta er mat Matthíasar Garðarssonar, stofnanda Arnarlax, en hann hefur fjögurra áratuga reynslu á vettvangi atvinnugreinarinnar. Meira »

Ný krabbameinslyf lofa góðu

05:30 Ný krabbameinslyf gegn HER2-jákvæðu brjóstakrabbameini hafa reynst afar vel og þykja vera ein mesta byltingin í meðferð brjóstakrabbameins síðustu ár. Meira »

Unnið úr þremur umsóknum

05:30 Flugþróunarsjóður vinnur nú úr þremur umsóknum um styrki til þróunar nýrra flugleiða til landsins og stuðnings við markaðsstarf til að gera það mögulegt. Meira »

Teknir við flóttatilraunir

05:30 Frá því í vor hafa hælisleitendur gert sjö tilraunir til að komast um borð í flutningaskip Eimskips sem leið eiga vestur um haf. Meira »

Stjórnarskrárbreytingar í salt?

05:30 Litlar sem engar líkur eru taldir á því að frumvarp Sigurðar Inga Jóhannssonar forsætisráðherra um breytingar á stjórnarskránni verði afgreitt á yfirstandandi þingi. Meira »

Vilja banna sjóðfélagalán

05:30 Samtök fjármálafyrirtækja leggja til að girt verði fyrir beinar lánveitingar lífeyrissjóða til einstaklinga og fyrirtækja.  Meira »

Geta séð hvar þeir eru á kjörskrá

05:30 Þjóðskrá Íslands hefur opnað aðgang að rafrænni kjörskrá sem þýðir að kjósendur geta með einföldum hætti kannað hvar þeir eru á kjörskrá í komandi þingkosningum. Meira »

Nauðsynlegt að vera þolinmóður

Í gær, 23:58 Þeir sem eru þolinmóðir fengu eitthvað fyrir sinn snúð í kvöld, en norðurljósasýngin hófst ekki fyrr en klukkan ellefu í kvöld. Hún var þó ekki jafn öflug og á mánudaginn eða þriðjudaginn, en flott engu að síður. Meira »

Örtröð á Seltjarnarnesi

Í gær, 23:16 Mikið fjölmenni er við Gróttu og á bílastæðinu við golfvöllinn á Seltjarnarnesi þessa stundina til að reyna að berja norðurljósin augum, en samkvæmt spám voru miklar líkur á slíkri sýningu í kvöld. Seltjarnarnesbær hafði ásamt öðrum sveitarfélögum ákveðið að slökkva götuljós í kvöld. Meira »

Ljósleysið framlengt til miðnættis

Í gær, 23:00 Reykjavíkurborg hefur ákveðið að götuljós verði áfram slökkt fram á miðnætti, en svo virðist vera sem norðurljósin sem svo margir hafa beðið spenntir eftir í dag láti bíða eftir sér. Í tilkynningu frá borginni segir að vonast sé til þess að norðurljósin láti sig sjá sig næstu klukkustundina. Meira »

Einföld skoðun bjargar lífi

Í gær, 22:20 Bleika slaufan, átaksverkefni Krabbameinsfélags Íslands gegn krabbameinum í konum, er tileinkuð brjóstakrabbameini í ár. Verkefnið hefst með formlegum hætti á morgun og stendur yfir út október en Bleika slaufan verður einungis seld fyrstu tvær vikurnar. Meira »

Rafrettur hafa ruglað okkur í ríminu

Í gær, 21:58 Guðmundur Karl Snæbjörnsson, læknir og sérfræðingur í heimilislækningum, telur að rafsígarettur hafi ruglað okkur í ríminu. Ekki sé allt sem sýnist varðandi hættuna sem stafar af þeim og að fordómarnir séu miklir í kringum þær. Meira »

Slökkva ljósin í fleiri hverfum

Í gær, 20:34 Reykjavíkurborg hefur ákveðið að fjölga þeim hverfum þar sem slökkt verður á götuljósum í kvöld á milli klukkan 22 og 23 til að gefa borgarbúum betri kost að sjá norðurljós. Miðað við veðurspá og norðurljósaspá ættu að vera talsverðar líkur á að norðurljósin dansi um himininn í kvöld. Meira »

Von á norðurljósum upp úr níu, tíu

Í gær, 19:19 Norðurljósasýning kvöldsins gæti hafist upp úr níu, tíu í kvöld að sögn veðurfræðings hjá Veðurstofu Íslands. Þorsteinn V. Jónsson veðurfræðingur segir útlitið þokkalegt Sunnanlands. Spáð sé einhverri háskýjabreiðu en hann eigi von á því að hún verði þunn þannig að sjá megi í gegnum hana. Meira »

Farið gegn formanninum

Í gær, 21:30 Formannsslagur er framundan í Framsóknarflokknum þar sem Sigurður Ingi Jóhannsson, forsætisráðherra og varaformaður flokksins, fer fram gegn sitjandi formanni, Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni. Þetta er hins vegar ekki í fyrsta sinn sem farið er gegn sitjandi flokksformanni á síðustu árum hér á landi. Meira »

Snjallúr raska skólastarfi

Í gær, 20:05 Snjallúr sem eru nú notuð í auknum mæli af börnum á yngsta stigi í grunnskóla hafa raskað skólastarfi að undanförnu í Rimaskóla og hafa foreldrar verið beðnir um að halda slíkum úrum frá skólanum. Með úrunum er hægt að hlusta á það sem fer fram í kennslustofum sem skólastjórinn segir ekki boðlegt. Meira »

„Malarvegirnir hafa lent útundan“

Í gær, 19:12 „Það er eins með hann eins og aðra malarvegi að ekki er mikið fjármagn í viðhald á þeim,“ segir G. Pétur Matthíasson, upplýsingafulltrúi Vegagerðinnar, í samtali við mbl.is, aðspurður um hvort úrbætur á Vatnsnesvegi, vegi 711, séu væntanlegar. Meira »
skrifborð til sölu
Vandað skrifborð til sölu,færanlegar skúffur, kr:20þúsund uppl: 8691204 eða pr...
EIGUM ALLSKONAR STIGA Á LAGER
Einnig sérsmíði, sjáið úrvalið á: www.sogem-stairs.com/en_home-home.php Á Face...
Viðhald fasteigna
Við þjónustum þig með lítil sem stór verk. Tímavinna eða tilboð. sími: 544-44...
 
Hádegisfundur
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...
Tilkynning
Tilkynningar
?ill?g? að deiliskipulagi og ??????? ?...
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristniboðs- salnum. G...
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...