Hvaðan kemur þessi bolludagur?

Margir taka bolludaginn alvarlega og setja sér metnaðarfull neyslumarkmið. Aðrir ...
Margir taka bolludaginn alvarlega og setja sér metnaðarfull neyslumarkmið. Aðrir bara njóta. mbl.is/Styrmir Kári

Börnin í leikskólanum Furuskógi voru önnum kafin við að gæða sér á bollum þegar ljósmyndara mbl.is bar þar að garði síðdegis. Vísast hafa bollur runnið glatt ofan í margan Íslendinginn þegar bolludagurinn var haldinn hátíðlegur um allt land í dag.

Óttar Sveinsson framleiðslustjóri Bakarameistarans sagði í samtali við mbl.is að bollusalan hefði gengið gríðarvel.

„Ég er bara að klára síðustu bollurnar núna. Það er fullt niðri á borðum og svo er ég að taka núna restina af bollunum mínum. En svo á ég á engar eftir. Ég vona að það gangi, klukkan er nú orðin fimm,“ sagði Óttar glaður í bragði fyrr í dag.

„Með þessu magni í dag og því sem við höfum framleitt undanfarna viku þá erum við að tala um í kringum fimmtíu þúsund bollur.“

Myndskeið mbl.is: Rjómi og súkkulaði út um allt!

Krakkarnir á leikskólanum Furuskógi bíða þolinmóð eftir góðgætinu.
Krakkarnir á leikskólanum Furuskógi bíða þolinmóð eftir góðgætinu. mbl.is/Styrmir Kári

„Fyrst var það bara vínarbrauðsdeigið“

Óttar er 58 ára og byrjaði 16 ára í bakstri. Hann hefur því starfað í geiranum í 42 ár og getur borið vitni um þróun bollanna á þeim tíma.

„Fyrst var það bara vínarbrauðsdeigið sem var notað í þetta. Svo fóru menn í gerbollur sem voru aðeins öðruvísi unnar. Síðan komu þessar vatnsdeigsbollur og þegar þær byrjuðu að detta inn þá tikkuðu þær alltaf ofar og ofar í sölu. Nú eru þær orðnar svona 75-80% af sölunni.“

Þá segir hann tegundum hafa fjölgað á sama tíma.

„Það er verið að leika sér með alls konar brögð. Langvinsælast er bara rjómi með súkkulaðilokinu. Svo eru það bollurnar með rommbragðinu, nutella-bollur, karmellubollur að ógleymdri vínarveislubollunni eins og við köllum hana.

Hún er úr vínarbrauðsdegi, sætur vanillurjómi inn í með rjómanum og núggati sprautað ofan á rjómann. Lokið ofan á það, spænir þar ofan á og svo toppað með smá flórsykri.“

Klassíska bollan með glassúr og rjóma er enn vinsælust en ...
Klassíska bollan með glassúr og rjóma er enn vinsælust en samsetningum fjölgar ár frá ári. mbl.is/Styrmir Kári

Hver er þessi bolludagur?

Vert er að rekja uppruna bolludagsins við þetta tilefni.

Flengingar og bolluát berast líklega til Íslands fyrir dönsk eða norsk áhrif á síðari hluta 19. aldar, líklega að frumkvæði þarlendra bakara sem settust hér að. Þetta kemur fram í grein Wikipedia um bolludaginn, sem unnin er eftir heimildum úr Sögu daganna, eftir Árna Björnsson þjóðháttafræðing.

„Heitið bolludagur er ekki þekkt fyrr en eftir aldamót og mun orðið til hérlendis. Upphaflega bárust siðirnir að slá köttinn úr tunnunni og að marsera í grímubúningum frá Danmörku fyrir 1870 en lagðist víðast hvar af eftir aldamótin,“ segir á Wikipedia.

Bolludagur skipt um hlutverk við öskudag

 „Þessir siðir héldust samt áfram á Akureyri en 1915 færðust þeir yfir á öskudaginn og hafa síðan smám saman breiðst þaðan út aftur sem öskudagssiðir. Heitið bolludagur sést fyrst á prenti 1910 en annars var dagurinn oft kallaður flengingardagur.“

Bolludagur og öskudagur hafa að nokkru leyti skipt um hlutverk samkvæmt umfjöllun vísindavefs Háskóla Íslands. Segir þar að lengi vel hafi þessi mánudagur verið hefðbundinn frídagur barna í skólum. Tíðkast hafi þá víða um landið að „marséra“ í grímubúningum og að slá köttinn úr tunnunni, seint á 19. öld.

Bara eina í viðbót...
Bara eina í viðbót... mbl.is/Styrmir Kári

Trésverð í belti og þríhyrndir hattar

Í Morgunblaðinu í febrúar árið 1915, fyrir 101 ári, er hnignun bolludagsins gerð að sérstöku kvörtunarefni. Segir þar:

„Bolludagur er á mánudaginn. Fjöldi barna gekk um bæinn í gær og bauð pappírsvendi til sölu. Áður fyr var kæti mikil meðal barna bæjarins þann dag. Gengu drengir hús úr húsi í stórum hópum, allir skrýddir mislitum pappírsklæðum, með trésverð í belti og þríhyrnda hatta á höfðinu. Í hverju húsi sungu þeir nokkur gömul íslenzk lög og að því loknu tók foringinn skinnpyngjuna úr buxnavasanum.“

Kvartað yfir óhemju kökuáti barna

Hélt skrifari svo áfram og harmaði það að svokallaðar marcheringar væru horfnar úr bæjarlífinu.

„Kæmi það fyrir að einhver húsmóðir væri ófús á að láta nokkra aura í pyngjuna, þá dundu skammirnar yfir hana. En nú er komin önnur öld. Marcheringar, sem það var kallað, eru nú horfnar eins og svo margt annað einkennilegt og skemtilegt úr Reykjavíkurlífinu.

Og það eina sem virðist vera eftir af kætinni frá fyrri tímum á bolludaginn, er óhemju kökuát barnanna — og full búðarskúffan af smápeningum hjá bökurum bæjarins. Bollan kostar því miður þrjá tveggeyringa í þetta sinn!“

Myndskeið mbl.is: Rjómi og súkkulaði út um allt!

Nammi namm!
Nammi namm! mbl.is/Styrmir Kári



mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is/Styrmir Kári
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Lífsýnin tekin úr fatnaði

23:06 Lífsýnin sem lögregla tók um borð í grænlenska togaranum Polar Nanoq í tengslum við rannsóknina á hvarfi Birnu Brjánsdóttur komu af klæðnaði. Þetta staðfestir Grímur Grímsson yfirlögregluþjónn. Mennirnir tveir sem nú eru í gæsluvarðhaldi voru í miðbænum að skemmta sér nóttina sem Birna hvarf. Meira »

Gatnamótin opna aftur í september

23:06 Borgarráð Reykjavíkurborgar hefur heimilað útboð á framkvæmdum vegna breytinga á gatnamótum Geirsgötu og Lækjargötu/kalkofnsvegar. Gert er ráð fyrir að verkefnið kosti 600 milljónir króna. Meira »

Ruðningur á rúlluskautum

22:55 Félagið Roller Derby Ísland stóð fyrir nýliðanámskeiði í þessari íþrótt í vikunni. Fóru námskeiðin fram í Kórnum í Kópavogi og var vel mætt. Roller derby, sem er upphaflega bandarísk íþrótt, hefur farið vaxandi hér á landi, þrátt fyrir að vera tiltölulega ný af nálinni. Meira »

Hænsnabændur í 101 Reykjavík

22:15 Dögg Hjaltalín og fjölskylda hennar hafa verið með hænur í Vesturbænum í tæp sex ár. Sjálfbærni og nýtni var henni ofarlega í huga eftir hrun og ein ástæða þess að hún ákvað að gerast hænsnabóndi en hún hefur komist að því að hænurnar eru líka bara ágætis félagsskapur. Meira »

Stefna að því að stytta biðlista

22:08 Landspítalinn hefur sett fram starfsáætlun fyrir árið 2017 sem inniheldur metnaðarfull markmið. Stefnt er að því að fækka á biðlistum, fækka spítalasýkingum og auka starfsánægju svo fátt eitt sé nefnt. Meira »

Uppstökkur og breyskur Andrés

21:57 Andrésblöðin eiga sinn sess í þjóðarsálinni. Eiga þau það sammerkt að koma eingöngu út á Norðurlöndunum, og í Finnlandi er það svo að annað hvert heimili er með áskrift að blöðunum. Sumir segja að persóna Andrésar Andar hafi breyst í tímanna rás. Hann er sagður mildari en hann var þegar Íslendingar lásu hann á dönsku. Er hann þó eftir sem áður einkar uppstökkur og breyskur. Meira »

Þyrlan verður notuð á morgun

21:17 Þyrla Landhelgisgæslunnar, TF-LIF, fór í dag tvívegis til leitar að Birnu Brjánsdóttur, sem nú hefur verið saknað í rétt tæpa viku. Þyrlan fór fyrst í loftið um eittleytið og var leitað í nágrenni Hafnarfjarðar og Kleifarvatns uns komið var inn til lendingar um hálffjögur. Meira »

Keppendur í Söngvakeppninni 2017

21:22 Tólf lög hafa verið valin til þátttöku í undanúrslitum Söngvakeppninnar 2017 sem fer fram í Háskólabíói 25. febrúar og 4. mars. Rúmlega 200 lög bárust í keppnina en sigurlagið verður framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva sem haldin verður í Kænugarði í Úkraínu um miðjan maí. Meira »

„Við þurfum öll að vakna!“

20:52 „Við þurfum öll að að vakna,“ segir Ögmundur Jónasson í viðtali í Sunnudagsblaði Morgunblaðsins. Hann segir að vekja þurfi fólk til vitundar um hitamál og gagnrýnir harðlega að rætt skuli bak við lukt tjöld um alþjóðlega viðskiptasamninga, sem gætu orðið afdrifaríkir langt inn í framtíðina. Meira »

Ráðist í endurnýjun á sparkvöllum

20:43 Í borgarráði var samþykkt í vikunni að endurnýja gervigras á sparkvöllum út um alla borg og setja nýrra og betra gras fyrir 50 milljónir króna. Meira »

Vel hægt að vakta miðborgina

20:20 Allar forsendur eru fyrir því að vakta Laugaveginn með eftirlitsmyndavélum þannig að hægt sé að sjá á greinilegri hátt umferð gangandi vegfarenda og bíla. Þetta segir Ómar Örn Jónsson, markaðsstjóri Öryggismiðstöðvarinnar. Meira »

Vinnuslys í Vaðlaheiðargöngum

20:11 Vinnuslys varð í Vaðlaheiðargöngum í gærkvöldi þegar grjót hrundi úr stafninum. „Það fékk maður á sig grjót og brotnuðu þrjú rifbein hjá honum,“ segir Einar Hrafn Hjálmarsson staðar­stjóri Ósafls sem er aðal­verktaki við Vaðlaheiðargöng. Meira »

Fundu blóð í rauða bílnum

20:02 Lögreglan fann blóð í rauðu Kia Rio bifreiðinni sem lagt var hald á í tengslum við hvarf Birnu Brjánsdóttur. Þetta staðfestir Einar Guðberg Jónsson lögreglufulltrúi í samtali við mbl.is. „Jú, hluti af þessum lífsýnum var blóð,“ sagði Einar Guðberg Jónsson lögreglufulltrúi. Meira »

Beinir því til fólks að gæta sín

19:41 Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra ræddi við Vitt­us Qujaukit­soq, utanríkisráðherra Grænlands, í síma í gær. „Ég hafði samband við hann í gær og við fórum yfir þetta erfiða mál. Grænlendingar eru algjörlega miður sín yfir þessum atburðum og stjórnvöld þar hafa gert allt sem í þeirra valdi stendur til að aðstoða okkur,“ segir Guðlaugur. Meira »

Grunaðir um manndráp

19:29 Úrskurður héraðsdóms um að mennirnir tveir, sem handteknir voru í tengslum við hvarf Birnu Brjánsdóttur, sæti tveggja vikna gæsluvarðhaldi er byggður á grunsemdum um manndráp. Þetta staðfesti Jón H.B Snorrason, aðstoðarlögreglustjóri, í samtali við mbl.is. Meira »

Yfirheyrslum lokið í dag

19:48 Yfirheyrslum er lokið í dag yfir mönnunum tveimur sem grunaðir erum um að tengjast hvarfi Birnu Brjánsdóttur, að sögn Einars Guðbergs Jónssonar lögreglufulltrúa. Mennirnir verða nú fluttir á Litla-Hraun og ekki hefur enn verið tekin ákvörðun um það hvort yfirheyrslum verði haldið áfram á morgun. Meira »

Fjögur teymi stóðust kröfur

19:38 Öll hönnunarteymin fjögur sem tóku þátt í forvali vegna fullnaðarhönnunar á rannsóknarhúsi nýs Landspítala stóðust kröfur nefndar sem lagði mat á innsend gögn. Fyrsti hópurinn er Grænaborg, þar sem innanborðs eru Arkstudio ehf. Meira »

Rannsaka hvort Birnu var ráðinn bani

18:55 „Því miður er einn af þeim möguleikum að hvarf Birnu tengist því að henni hafi verið ráðinn bani.“ Þetta segir Grímur Grímsson, stjórnandi lögreglurannsóknarinnar á hvarfi Birnu Brjánsdóttur sem hefur ekki sést síðan á aðfaranótt laugardags. Meira »
Kæliskápur með frystihólfi til sölu
Til söluHæð. 178cm. Breidd. 56cm. Til sölu AEG ísskápur til innbyggingar, er...
Bækur um ættfræði byggðasögu og ýmsan fróðleik til sölu
hef til sölu nokkur grundavallarrit ættfræðinnar ásamt ritum um atvinnu og byggð...
Þurrkari
...
 
I.o.o.f. ob.1,petrus - 19701178-m.t.w.á
Félagsstarf
I.O.O.F. Ob.1,Petrus - 19701178- M.T.W....
Félagsstarf aldraðra
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, bin...
L hlín 6017011619 lv/v heimsókn til sno
Félagsstarf
? HLÍN 6017011619 lV/V Heimsókn til S...